Jonatan
Davids trofaste venn
Jonatan var kong Sauls eldste sønn og arving til tronen, men han er best kjent for sitt dype vennskap med David. Til tross for farens hat mot David, forble Jonatan lojal mot vennen og beskyttet ham. Han døde sammen med sin far i kamp mot filisterne.
Familie
Nøkkelhendingar
Seieren ved Mikmas
Jonatan og hans våpenbærer angrep filisternes forpost alene og skapte panikk som førte til israels seier.
6Jonatan sa til den unge mannen som bar våpna hans: «Kom, lat oss gå over til vaktstyrken til desse uomskorne. Kanskje Herren vil hjelpa oss, for ingenting hindrar Herren i å frelsa, anten det er med mange eller få.»
וַיֹּ֨אמֶר יְהוֹנָתָ֜ן אֶל־הַנַּ֣עַר ׀ נֹשֵׂ֣א כֵלָ֗יו לְכָה֙ וְנַעְבְּרָ֗ה אֶל־מַצַּב֙ הָעֲרֵלִ֣ים הָאֵ֔לֶּה אוּלַ֛י יַעֲשֶׂ֥ה יְהוָ֖ה לָ֑נוּ כִּ֣י אֵ֤ין לַֽיהוָה֙ מַעְצ֔וֹר לְהוֹשִׁ֥יעַ בְּרַ֖ב א֥וֹ בִמְעָֽט׃
12Mennene i vaktstyrken ropa til Jonatan og våpensveinen hans: «Kom opp til oss, så skal vi læra dykk noko!» Då sa Jonatan til våpensveinen: «Klatre opp etter meg, for Herren har gjeve dei i Israels hand.»
וַיַּעֲנוּ֩ אַנְשֵׁ֨י הַמַּצָּבָ֜ה אֶת־יוֹנָתָ֣ן ׀ וְאֶת־נֹשֵׂ֣א כֵלָ֗יו וַיֹּֽאמְרוּ֙ עֲל֣וּ אֵלֵ֔ינוּ וְנוֹדִ֥יעָה אֶתְכֶ֖ם דָּבָ֑ר פ וַיֹּ֨אמֶר יוֹנָתָ֜ן אֶל־נֹשֵׂ֤א כֵלָיו֙ עֲלֵ֣ה אַחֲרַ֔י כִּֽי־נְתָנָ֥ם יְהוָ֖ה בְּיַ֥ד יִשְׂרָאֵֽל׃
13Jonatan klatra opp på hender og føter, og våpensveinen følgde etter. Filistrane fall for Jonatan, og våpensveinen gjorde ende på dei bak han.
וַיַּ֣עַל יוֹנָתָ֗ן עַל־יָדָיו֙ וְעַל־רַגְלָ֔יו וְנֹשֵׂ֥א כֵלָ֖יו אַחֲרָ֑יו וַֽיִּפְּלוּ֙ לִפְנֵ֣י יוֹנָתָ֔ן וְנֹשֵׂ֥א כֵלָ֖יו מְמוֹתֵ֥ת אַחֲרָֽיו׃
14I dette første åtaket drap Jonatan og våpensveinen om lag tjue mann på eit område så stort som halvparten av det ein kan pløya på ein dag.
וַתְּהִ֞י הַמַּכָּ֣ה הָרִאשֹׁנָ֗ה אֲשֶׁ֨ר הִכָּ֧ה יוֹנָתָ֛ן וְנֹשֵׂ֥א כֵלָ֖יו כְּעֶשְׂרִ֣ים אִ֑ישׁ כְּבַחֲצִ֥י מַעֲנָ֖ה צֶ֥מֶד שָׂדֶֽה׃
15Då kom det redsle over heile hæren, både i leiren og på marka. Vaktstyrken og herjeflokkane skalv dei òg. Jorda rista, og det vart ei redsle frå Gud.
וַתְּהִי֩ חֲרָדָ֨ה בַמַּחֲנֶ֤ה בַשָּׂדֶה֙ וּבְכָל־הָעָ֔ם הַמַּצָּב֙ וְהַמַּשְׁחִ֔ית חָרְד֖וּ גַּם־הֵ֑מָּה וַתִּרְגַּ֣ז הָאָ֔רֶץ וַתְּהִ֖י לְחֶרְדַּ֥ת אֱלֹהִֽים׃
Vennskapspakten med David
Etter Davids seier over Goliat ble Jonatan og Davids sjeler knyttet sammen. Jonatan elsket David som seg selv.
1Då han var ferdig med å tala til Saul, vart sjela til Jonatan knytt til sjela til David. Jonatan elska han som seg sjølv.
וַיְהִ֗י כְּכַלֹּתוֹ֙ לְדַבֵּ֣ר אֶל־שָׁא֔וּל וְנֶ֙פֶשׁ֙ יְה֣וֹנָתָ֔ן נִקְשְׁרָ֖ה בְּנֶ֣פֶשׁ דָּוִ֑ד *ויאהבו **וַיֶּאֱהָבֵ֥הוּ יְהוֹנָתָ֖ן כְּנַפְשֽׁוֹ׃
3Jonatan og David gjorde ei pakt med kvarandre, for Jonatan elska han som seg sjølv.
וַיִּכְרֹ֧ת יְהוֹנָתָ֛ן וְדָוִ֖ד בְּרִ֑ית בְּאַהֲבָת֥וֹ אֹת֖וֹ כְּנַפְשֽׁוֹ׃
4Jonatan tok av seg kappa han hadde på seg og gav henne til David, og likeins rustningen sin, sverdet sitt, bogen sin og beltet sitt.
וַיִּתְפַּשֵּׁ֣ט יְהוֹנָתָ֗ן אֶֽת־הַמְּעִיל֙ אֲשֶׁ֣ר עָלָ֔יו וַֽיִּתְּנֵ֖הוּ לְדָוִ֑ד וּמַדָּ֕יו וְעַד־חַרְבּ֥וֹ וְעַד־קַשְׁתּ֖וֹ וְעַד־חֲגֹרֽוֹ׃
Forsvaret av David
Jonatan advarte David om farens mordplaner og talte Davids sak for Saul.
1Saul tala til sonen sin Jonatan og til alle tenarane sine om å drepa David. Men Jonatan, son til Saul, hadde David svært kjær.
וַיְדַבֵּ֣ר שָׁא֗וּל אֶל־יוֹנָתָ֤ן בְּנוֹ֙ וְאֶל־כָּל־עֲבָדָ֔יו לְהָמִ֖ית אֶת־דָּוִ֑ד וִיהֽוֹנָתָן֙ בֶּן־שָׁא֔וּל חָפֵ֥ץ בְּדָוִ֖ד מְאֹֽד׃
2Jonatan fortalde det til David og sa: «Far min Saul prøver å drepa deg. Ver på vakt i morgon tidleg, hald deg i skjul og gøym deg.»
וַיַּגֵּ֤ד יְהוֹנָתָן֙ לְדָוִ֣ד לֵאמֹ֔ר מְבַקֵּ֛שׁ שָׁא֥וּל אָבִ֖י לַהֲמִיתֶ֑ךָ וְעַתָּה֙ הִשָּֽׁמֶר־נָ֣א בַבֹּ֔קֶר וְיָשַׁבְתָּ֥ בַסֵּ֖תֶר וְנַחְבֵּֽאתָ׃
4Jonatan tala vel om David til far sin Saul og sa til han: «Kongen må ikkje synda mot tenaren sin David, for han har ikkje synda mot deg, og det han har gjort, har vore til stor nytte for deg.
וַיְדַבֵּ֨ר יְהוֹנָתָ֤ן בְּדָוִד֙ ט֔וֹב אֶל־שָׁא֖וּל אָבִ֑יו וַיֹּ֣אמֶר אֵ֠לָיו אַל־יֶחֱטָ֨א הַמֶּ֜לֶךְ בְּעַבְדּ֣וֹ בְדָוִ֗ד כִּ֣י ל֤וֹא חָטָא֙ לָ֔ךְ וְכִ֥י מַעֲשָׂ֖יו טוֹב־לְךָ֥ מְאֹֽד׃
5Han sette livet sitt på spel og slo filistaren, og Herren gav ein stor siger for heile Israel. Du såg det og gledde deg. Kvifor vil du då synda mot uskuldig blod og drepa David utan grunn?»
וַיָּשֶׂם֩ אֶת־נַפְשׁ֨וֹ בְכַפּ֜וֹ וַיַּ֣ךְ אֶת־הַפְּלִשְׁתִּ֗י וַיַּ֨עַשׂ יְהוָ֜ה תְּשׁוּעָ֤ה גְדוֹלָה֙ לְכָל־יִשְׂרָאֵ֔ל רָאִ֖יתָ וַתִּשְׂמָ֑ח וְלָ֤מָּה תֶֽחֱטָא֙ בְּדָ֣ם נָקִ֔י לְהָמִ֥ית אֶת־דָּוִ֖ד חִנָּֽם׃
6Saul høyrde på Jonatan, og Saul svor: «Så sant Herren lever, han skal ikkje døy.»
וַיִּשְׁמַ֥ע שָׁא֖וּל בְּק֣וֹל יְהוֹנָתָ֑ן וַיִּשָּׁבַ֣ע שָׁא֔וּל חַי־יְהוָ֖ה אִם־יוּמָֽת׃
Avskjeden ved steinen
Jonatan brukte pil-signalet for å advare David om at han måtte flykte. De gråt sammen og fornyet sin pakt.
35Om morgonen gjekk Jonatan ut på marka til avtalt tid med David, og ein ung gut var med han.
וַיְהִ֣י בַבֹּ֔קֶר וַיֵּצֵ֧א יְהוֹנָתָ֛ן הַשָּׂדֶ֖ה לְמוֹעֵ֣ד דָּוִ֑ד וְנַ֥עַר קָטֹ֖ן עִמּֽוֹ׃
37Då guten kom til staden der pila låg, den som Jonatan hadde skote, ropa Jonatan etter han: «Ligg ikkje pila lenger borte enn deg?»
וַיָּבֹ֤א הַנַּ֙עַר֙ עַד־מְק֣וֹם הַחֵ֔צִי אֲשֶׁ֥ר יָרָ֖ה יְהוֹנָתָ֑ן וַיִּקְרָ֨א יְהוֹנָתָ֜ן אַחֲרֵ֤י הַנַּ֙עַר֙ וַיֹּ֔אמֶר הֲל֥וֹא הַחֵ֖צִי מִמְּךָ֥ וָהָֽלְאָה׃
41Då guten var gått, kom David fram frå staden sør for steinen. Han kasta seg med andletet mot jorda og bøygde seg tre gonger. Så kyste dei kvarandre og gret saman, og David gret mest.
הַנַּעַר֮ בָּא֒ וְדָוִ֗ד קָ֚ם מֵאֵ֣צֶל הַנֶּ֔גֶב וַיִּפֹּ֨ל לְאַפָּ֥יו אַ֛רְצָה וַיִּשְׁתַּ֖חוּ שָׁלֹ֣שׁ פְּעָמִ֑ים וַֽיִּשְּׁק֣וּ ׀ אִ֣ישׁ אֶת־רֵעֵ֗הוּ וַיִּבְכּוּ֙ אִ֣ישׁ אֶת־רֵעֵ֔הוּ עַד־דָּוִ֖ד הִגְדִּֽיל׃
42Jonatan sa til David: «Gå i fred! Det vi to har svore i Herrens namn, det står fast. Vi sa: 'Herren skal vera mellom meg og deg, og mellom mine etterkomarar og dine etterkomarar til evig tid.'»
וַיֹּ֧אמֶר יְהוֹנָתָ֛ן לְדָוִ֖ד לֵ֣ךְ לְשָׁל֑וֹם אֲשֶׁר֩ נִשְׁבַּ֨עְנוּ שְׁנֵ֜ינוּ אֲנַ֗חְנוּ בְּשֵׁ֤ם יְהוָה֙ לֵאמֹ֔ר יְהוָ֞ה יִֽהְיֶ֣ה ׀ בֵּינִ֣י וּבֵינֶ֗ךָ וּבֵ֥ין זַרְעִ֛י וּבֵ֥ין זַרְעֲךָ֖ עַד־עוֹלָֽם׃ פ
Døden på Gilboa
Jonatan falt sammen med sin far og brødre i kamp mot filisterne på Gilboa-fjellet. David sørget dypt over ham.
2Filistrane forfølgde Saul og sønene hans, og dei drap Jonatan, Abinadab og Malki-Sjua, sønene til Saul.
וַיַּדְבְּק֣וּ פְלִשְׁתִּ֔ים אֶת־שָׁא֖וּל וְאֶת־בָּנָ֑יו וַיַּכּ֣וּ פְלִשְׁתִּ֗ים אֶת־יְהוֹנָתָ֧ן וְאֶת־אֲבִינָדָ֛ב וְאֶת־מַלְכִּי־שׁ֖וּעַ בְּנֵ֥י שָׁאֽוּל׃
6Slik døydde Saul og dei tre sønene hans og våpensveinen hans, ja, alle mennene hans, samstundes den dagen.
וַיָּ֣מָת שָׁא֡וּל וּשְׁלֹ֣שֶׁת בָּנָיו֩ וְנֹשֵׂ֨א כֵלָ֜יו גַּ֧ם כָּל־אֲנָשָׁ֛יו בַּיּ֥וֹם הַה֖וּא יַחְדָּֽו׃
25Å, kor heltane har falle midt i striden! Jonatan ligg drepen på haugane dine.
אֵ֚יךְ נָפְל֣וּ גִבֹּרִ֔ים בְּת֖וֹךְ הַמִּלְחָמָ֑ה יְה֣וֹנָתָ֔ן עַל־בָּמוֹתֶ֖יךָ חָלָֽל׃
26Eg sørgjer over deg, Jonatan, min bror. Du var så kjær for meg. Din kjærleik til meg var underfullt, større enn kjærleiken frå kvinner.
צַר־לִ֣י עָלֶ֗יךָ אָחִי֙ יְה֣וֹנָתָ֔ן נָעַ֥מְתָּ לִּ֖י מְאֹ֑ד נִפְלְאַ֤תָה אַהֲבָֽתְךָ֙ לִ֔י מֵאַהֲבַ֖ת נָשִֽׁים׃
Nemnd i Bibelen (106)
Domarane 18:301. Samuel 13:21. Samuel 13:31. Samuel 13:161. Samuel 13:221. Samuel 14:11. Samuel 14:31. Samuel 14:41. Samuel 14:61. Samuel 14:81. Samuel 14:121. Samuel 14:131. Samuel 14:141. Samuel 14:171. Samuel 14:211. Samuel 14:271. Samuel 14:291. Samuel 14:391. Samuel 14:401. Samuel 14:411. Samuel 14:421. Samuel 14:431. Samuel 14:441. Samuel 14:451. Samuel 14:491. Samuel 18:11. Samuel 18:31. Samuel 18:41. Samuel 19:11. Samuel 19:21. Samuel 19:41. Samuel 19:61. Samuel 19:71. Samuel 20:11. Samuel 20:31. Samuel 20:41. Samuel 20:51. Samuel 20:91. Samuel 20:101. Samuel 20:111. Samuel 20:121. Samuel 20:131. Samuel 20:161. Samuel 20:171. Samuel 20:181. Samuel 20:251. Samuel 20:271. Samuel 20:281. Samuel 20:301. Samuel 20:321. Samuel 20:331. Samuel 20:341. Samuel 20:351. Samuel 20:371. Samuel 20:381. Samuel 20:391. Samuel 20:421. Samuel 21:11. Samuel 23:161. Samuel 31:22. Samuel 1:42. Samuel 1:52. Samuel 1:122. Samuel 1:172. Samuel 1:222. Samuel 1:232. Samuel 1:252. Samuel 1:262. Samuel 4:42. Samuel 9:12. Samuel 9:32. Samuel 9:62. Samuel 9:72. Samuel 15:272. Samuel 15:362. Samuel 17:172. Samuel 17:202. Samuel 21:72. Samuel 21:122. Samuel 21:132. Samuel 21:142. Samuel 21:212. Samuel 23:321. Kongebok 1:421. Kongebok 1:431. Krønikebok 2:321. Krønikebok 2:331. Krønikebok 8:331. Krønikebok 8:341. Krønikebok 9:391. Krønikebok 9:401. Krønikebok 10:21. Krønikebok 11:341. Krønikebok 20:71. Krønikebok 27:251. Krønikebok 27:322. Krønikebok 17:8Esra 8:6Esra 10:15Nehemja 12:11Nehemja 12:14Nehemja 12:18Nehemja 12:35Jeremia 37:15Jeremia 37:20Jeremia 40:8