Apostlenes gjerningerKapittel 21

Då vi hadde rive oss laus frå dei og sigla ut, heldt vi rett kurs og kom til Kos. Dagen etter kom vi til Rodos, og derifrå til Patara.
Ὡς δὲ ἐγένετο ἀναχθῆναι ἡμᾶς ἀποσπασθέντας ἀπʼ αὐτῶν, εὐθυδρομήσαντες ἤλθομεν εἰς τὴν ⸀Κῶ, τῇ δὲ ἑξῆς εἰς τὴν Ῥόδον, κἀκεῖθεν εἰς Πάταρα·
Der fann vi eit skip som skulle over til Fønikia, gjekk om bord og sigla av stad.
καὶ εὑρόντες πλοῖον διαπερῶν εἰς Φοινίκην ἐπιβάντες ἀνήχθημεν.
Vi fekk Kypros i sikte, men lét øya liggja på babord side og heldt fram mot Syria. Vi gjekk i land i Tyros, for der skulle skipet lossa lasta si.
⸀ἀναφάναντες δὲ τὴν Κύπρον καὶ καταλιπόντες αὐτὴν εὐώνυμον ἐπλέομεν εἰς Συρίαν, καὶ ⸀κατήλθομεν εἰς Τύρον, ἐκεῖσε γὰρ ⸂τὸ πλοῖον ἦν⸃ ἀποφορτιζόμενον τὸν γόμον.
Vi fann læresveinane der og vart verande hjå dei i sju dagar. Ved Anden sa dei til Paulus at han ikkje måtte dra til Jerusalem.
⸂ἀνευρόντες δὲ τοὺς⸃ μαθητὰς ἐπεμείναμεν αὐτοῦ ἡμέρας ἑπτά, οἵτινες τῷ Παύλῳ ἔλεγον διὰ τοῦ πνεύματος μὴ ⸀ἐπιβαίνειν εἰς ⸀Ἱεροσόλυμα.
Men då dagane var omme, drog vi av stad og heldt fram på ferda. Alle følgde oss ut av byen, saman med koner og born. På stranda fall vi på kne og bad.
ὅτε δὲ ἐγένετο ⸂ἐξαρτίσαι ἡμᾶς⸃ τὰς ἡμέρας, ἐξελθόντες ἐπορευόμεθα προπεμπόντων ἡμᾶς πάντων σὺν γυναιξὶ καὶ τέκνοις ἕως ἔξω τῆς πόλεως, καὶ θέντες τὰ γόνατα ἐπὶ τὸν αἰγιαλὸν ⸀προσευξάμενοι
Så tok vi farvel med kvarandre. Vi gjekk om bord i skipet, og dei andre vende heim att.
⸂ἀπησπασάμεθα ἀλλήλους, καὶ⸃ ⸀ἐνέβημεν εἰς τὸ πλοῖον, ἐκεῖνοι δὲ ὑπέστρεψαν εἰς τὰ ἴδια.
Vi fullførte sjøreisa frå Tyros og kom til Ptolemais. Der helsa vi på syskena og vart éin dag hjå dei.
Ἡμεῖς δὲ τὸν πλοῦν διανύσαντες ἀπὸ Τύρου κατηντήσαμεν εἰς Πτολεμαΐδα, καὶ ἀσπασάμενοι τοὺς ἀδελφοὺς ἐμείναμεν ἡμέραν μίαν παρʼ αὐτοῖς.
Dagen etter drog vi av stad og kom til Cæsarea. Der gjekk vi inn i huset til evangelisten Filip, ein av dei sju, og vart verande hjå han.
τῇ δὲ ἐπαύριον ἐξελθόντες ⸀ἤλθομεν εἰς Καισάρειαν, καὶ εἰσελθόντες εἰς τὸν οἶκον Φιλίππου τοῦ εὐαγγελιστοῦ ὄντος ἐκ τῶν ἑπτὰ ἐμείναμεν παρʼ αὐτῷ.
Han hadde fire ugifte døtrer som profeterte.
τούτῳ δὲ ἦσαν θυγατέρες ⸂τέσσαρες παρθένοι⸃ προφητεύουσαι.
Medan vi vart verande der i fleire dagar, kom det ein profet ned frå Judea som heitte Agabos.
ἐπιμενόντων ⸀δὲ ἡμέρας πλείους κατῆλθέν τις ἀπὸ τῆς Ἰουδαίας προφήτης ὀνόματι Ἅγαβος,
Han kom til oss, tok beltet til Paulus og batt sine eigne føter og hender og sa: «Dette seier Den Heilage Ande: Slik skal jødane i Jerusalem binda den mannen som eig dette beltet, og dei skal gje han over i hendene på heidningane.»
καὶ ἐλθὼν πρὸς ἡμᾶς καὶ ἄρας τὴν ζώνην τοῦ Παύλου δήσας ⸀ἑαυτοῦ τοὺς πόδας καὶ τὰς χεῖρας εἶπεν· Τάδε λέγει τὸ πνεῦμα τὸ ἅγιον Τὸν ἄνδρα οὗ ἐστιν ἡ ζώνη αὕτη, οὕτως δήσουσιν ἐν Ἰερουσαλὴμ οἱ Ἰουδαῖοι καὶ παραδώσουσιν εἰς χεῖρας ἐθνῶν.
Då vi høyrde dette, bad vi saman med dei som budde der, om at han ikkje måtte dra opp til Jerusalem.
ὡς δὲ ἠκούσαμεν ταῦτα, παρεκαλοῦμεν ἡμεῖς τε καὶ οἱ ἐντόπιοι τοῦ μὴ ἀναβαίνειν αὐτὸν εἰς Ἰερουσαλήμ.
Men Paulus svara: «Kva gjer de som græt og knuser hjartet mitt? Eg er ikkje berre klar til å verta bunden, men òg til å døy i Jerusalem for Herren Jesu namn.»
⸂τότε ἀπεκρίθη⸃ ὁ Παῦλος· Τί ποιεῖτε κλαίοντες καὶ συνθρύπτοντές μου τὴν καρδίαν; ἐγὼ γὰρ οὐ μόνον δεθῆναι ἀλλὰ καὶ ἀποθανεῖν εἰς Ἰερουσαλὴμ ἑτοίμως ἔχω ὑπὲρ τοῦ ὀνόματος τοῦ κυρίου Ἰησοῦ.
Då han ikkje lét seg overtala, gav vi oss og sa: «Lat Herrens vilje skje.»
μὴ πειθομένου δὲ αὐτοῦ ἡσυχάσαμεν εἰπόντες· ⸂Τοῦ κυρίου τὸ θέλημα⸃ ⸀γινέσθω.
Etter desse dagane gjorde vi oss klare og drog opp til Jerusalem.
Μετὰ δὲ τὰς ἡμέρας ταύτας ἐπισκευασάμενοι ἀνεβαίνομεν εἰς ⸀Ἱεροσόλυμα·
Nokre av læresveinane frå Cæsarea følgde med oss og tok oss til Mnason frå Kypros, ein læresvein frå dei første dagane, som vi skulle bu hjå.
συνῆλθον δὲ καὶ τῶν μαθητῶν ἀπὸ Καισαρείας σὺν ἡμῖν, ἄγοντες παρʼ ᾧ ξενισθῶμεν Μνάσωνί τινι Κυπρίῳ, ἀρχαίῳ μαθητῇ.
Då vi kom til Jerusalem, tok syskena imot oss med glede.
Γενομένων δὲ ἡμῶν εἰς Ἱεροσόλυμα ἀσμένως ⸀ἀπεδέξαντο ἡμᾶς οἱ ἀδελφοί.
Dagen etter gjekk Paulus saman med oss til Jakob, og alle dei eldste var samla der.
τῇ δὲ ἐπιούσῃ εἰσῄει ὁ Παῦλος σὺν ἡμῖν πρὸς Ἰάκωβον, πάντες τε παρεγένοντο οἱ πρεσβύτεροι.
Han helsa på dei og fortalde i detalj alt det Gud hadde gjort mellom heidningane gjennom tenesta hans.
καὶ ἀσπασάμενος αὐτοὺς ἐξηγεῖτο καθʼ ἓν ἕκαστον ὧν ἐποίησεν ὁ θεὸς ἐν τοῖς ἔθνεσιν διὰ τῆς διακονίας αὐτοῦ.
Då dei høyrde det, lova dei Gud og sa til han: «Du ser, bror, kor mange titusen av jødane som har kome til tru, og alle er dei ivrige for lova.
οἱ δὲ ἀκούσαντες ἐδόξαζον τὸν ⸀θεόν, ⸂εἶπόν τε⸃ αὐτῷ· Θεωρεῖς, ἀδελφέ, πόσαι μυριάδες εἰσὶν ⸂ἐν τοῖς Ἰουδαίοις⸃ τῶν πεπιστευκότων, καὶ πάντες ζηλωταὶ τοῦ νόμου ὑπάρχουσιν·
Men dei har fått høyra om deg at du lærer alle jødane mellom heidningfolka å falla frå Moses, og at du seier dei ikkje skal omskjera borna sine eller leva etter skikkane våre.
κατηχήθησαν δὲ περὶ σοῦ ὅτι ἀποστασίαν διδάσκεις ἀπὸ Μωϋσέως τοὺς κατὰ τὰ ἔθνη πάντας Ἰουδαίους, λέγων μὴ περιτέμνειν αὐτοὺς τὰ τέκνα μηδὲ τοῖς ἔθεσιν περιπατεῖν.
Kva skal vi gjera? Dei vil heilt sikkert få høyra at du er komen.
τί οὖν ἐστιν; πάντως ⸀ἀκούσονται ὅτι ἐλήλυθας.
Gjer difor det vi seier deg: Vi har fire menn her som har teke på seg ein lovnad.
τοῦτο οὖν ποίησον ὅ σοι λέγομεν· εἰσὶν ἡμῖν ἄνδρες τέσσαρες εὐχὴν ἔχοντες ⸀ἀφʼ ἑαυτῶν.
Ta dei med deg og reinsa deg saman med dei, og betal for dei så dei kan raka hovudet. Då vil alle forstå at det ikkje er noko i det dei har høyrt om deg, men at du sjølv lever etter lova og held henne.
τούτους παραλαβὼν ἁγνίσθητι σὺν αὐτοῖς καὶ δαπάνησον ἐπʼ αὐτοῖς ἵνα ⸀ξυρήσονται τὴν κεφαλήν, καὶ ⸀γνώσονται πάντες ὅτι ὧν κατήχηνται περὶ σοῦ οὐδέν ἐστιν, ἀλλὰ στοιχεῖς καὶ αὐτὸς ⸂φυλάσσων τὸν νόμον⸃.
Når det gjeld heidningane som har kome til tru, har vi sendt brev med vår avgjerd om at dei skal halda seg borte frå det som er ofra til avgudar, frå blod, frå kjøt av kvalte dyr og frå hor.»
περὶ δὲ τῶν πεπιστευκότων ἐθνῶν ἡμεῖς ⸀ἀπεστείλαμεν ⸀κρίναντες φυλάσσεσθαι αὐτοὺς τό τε εἰδωλόθυτον ⸀καὶ αἷμα καὶ πνικτὸν καὶ πορνείαν.
Dagen etter tok Paulus mennene med seg og reinsa seg saman med dei. Så gjekk han inn i tempelet og kunngjorde når reinsingsdagane ville vera fullførte og offeret bere fram for kvar einskild av dei.
τότε ὁ Παῦλος παραλαβὼν τοὺς ἄνδρας τῇ ἐχομένῃ ἡμέρᾳ σὺν αὐτοῖς ἁγνισθεὶς εἰσῄει εἰς τὸ ἱερόν, διαγγέλλων τὴν ἐκπλήρωσιν τῶν ἡμερῶν τοῦ ἁγνισμοῦ ἕως οὗ προσηνέχθη ὑπὲρ ἑνὸς ἑκάστου αὐτῶν ἡ προσφορά.
Då dei sju dagane nesten var til ende, fekk nokre jødar frå Asia auge på han i tempelet. Dei eggja opp heile folkemengda og greip han.
Ὡς δὲ ἔμελλον αἱ ἑπτὰ ἡμέραι συντελεῖσθαι, οἱ ἀπὸ τῆς Ἀσίας Ἰουδαῖοι θεασάμενοι αὐτὸν ἐν τῷ ἱερῷ συνέχεον πάντα τὸν ὄχλον καὶ ἐπέβαλον ⸂ἐπʼ αὐτὸν τὰς χεῖρας⸃,
Dei ropa: «Israelittar, hjelp oss! Dette er den mannen som overalt lærer alle mot folket, mot lova og mot denne staden. No har han til og med teke med seg grekarar inn i tempelet og gjort denne heilage staden urein!»
κράζοντες· Ἄνδρες Ἰσραηλῖται, βοηθεῖτε· οὗτός ἐστιν ὁ ἄνθρωπος ὁ κατὰ τοῦ λαοῦ καὶ τοῦ νόμου καὶ τοῦ τόπου τούτου πάντας ⸀πανταχῇ διδάσκων, ἔτι τε καὶ Ἕλληνας εἰσήγαγεν εἰς τὸ ἱερὸν καὶ κεκοίνωκεν τὸν ἅγιον τόπον τοῦτον.
For dei hadde tidlegare sett efesaren Trofimos saman med han i byen, og dei trudde at Paulus hadde teke han med inn i tempelet.
ἦσαν γὰρ ⸀προεωρακότες Τρόφιμον τὸν Ἐφέσιον ἐν τῇ πόλει σὺν αὐτῷ, ὃν ἐνόμιζον ὅτι εἰς τὸ ἱερὸν εἰσήγαγεν ὁ Παῦλος.
Heile byen kom i røre, og folk strøymde saman. Dei greip Paulus og drog han ut av tempelet, og straks vart portane stengde.
ἐκινήθη τε ἡ πόλις ὅλη καὶ ἐγένετο συνδρομὴ τοῦ λαοῦ, καὶ ἐπιλαβόμενοι τοῦ Παύλου εἷλκον αὐτὸν ἔξω τοῦ ἱεροῦ, καὶ εὐθέως ἐκλείσθησαν αἱ θύραι.
Medan dei prøvde å slå han i hel, kom det melding til kommandanten for vaktstyrken om at heile Jerusalem var i opprør.
ζητούντων ⸀τε αὐτὸν ἀποκτεῖναι ἀνέβη φάσις τῷ χιλιάρχῳ τῆς σπείρης ὅτι ὅλη ⸀συγχύννεται Ἰερουσαλήμ,
Straks tok han med seg soldatar og offiserar og sprang ned til dei. Då dei såg kommandanten og soldatane, slutta dei å slå Paulus.
ὃς ἐξαυτῆς παραλαβὼν στρατιώτας καὶ ἑκατοντάρχας κατέδραμεν ἐπʼ αὐτούς, οἱ δὲ ἰδόντες τὸν χιλίαρχον καὶ τοὺς στρατιώτας ἐπαύσαντο τύπτοντες τὸν Παῦλον.
Kommandanten gjekk bort og greip han og gav ordre om at han skulle bindast med to lenkjer. Så spurde han kven han var og kva han hadde gjort.
⸂τότε ἐγγίσας⸃ ὁ χιλίαρχος ἐπελάβετο αὐτοῦ καὶ ἐκέλευσε δεθῆναι ἁλύσεσι δυσί, καὶ ἐπυνθάνετο ⸀τίς εἴη καὶ τί ἐστιν πεποιηκώς.
Men i folkemengda ropa somme eitt og somme noko anna. Då han ikkje kunne få greie på sanninga på grunn av bråket, gav han ordre om at Paulus skulle førast inn i festninga.
ἄλλοι δὲ ἄλλο τι ⸀ἐπεφώνουν ἐν τῷ ὄχλῳ· μὴ ⸂δυναμένου δὲ αὐτοῦ⸃ γνῶναι τὸ ἀσφαλὲς διὰ τὸν θόρυβον ἐκέλευσεν ἄγεσθαι αὐτὸν εἰς τὴν παρεμβολήν.
Då han kom til trappa, måtte soldatane bera han på grunn av valden frå folkemengda.
ὅτε δὲ ἐγένετο ἐπὶ τοὺς ἀναβαθμούς, συνέβη βαστάζεσθαι αὐτὸν ὑπὸ τῶν στρατιωτῶν διὰ τὴν βίαν τοῦ ὄχλου,
For heile folkemengda følgde etter og ropa: «Bort med han!»
ἠκολούθει γὰρ τὸ πλῆθος τοῦ λαοῦ ⸀κράζοντες· Αἶρε αὐτόν.
Då Paulus var i ferd med å verta ført inn i festninga, sa han til kommandanten: «Kan eg få seia noko til deg?» Han svara: «Kan du gresk?
Μέλλων τε εἰσάγεσθαι εἰς τὴν παρεμβολὴν ὁ Παῦλος λέγει τῷ χιλιάρχῳ· Εἰ ἔξεστίν μοι εἰπεῖν ⸀τι πρὸς σέ; ὁ δὲ ἔφη· Ἑλληνιστὶ γινώσκεις;
Så du er ikkje den egyptaren som for ei tid sidan laga opprør og førte fire tusen snikmordarar ut i øydemarka?»
οὐκ ἄρα σὺ εἶ ὁ Αἰγύπτιος ὁ πρὸ τούτων τῶν ἡμερῶν ἀναστατώσας καὶ ἐξαγαγὼν εἰς τὴν ἔρημον τοὺς τετρακισχιλίους ἄνδρας τῶν σικαρίων;
Paulus svara: «Eg er ein jøde frå Tarsos i Kilikia, borgar av ein ikkje ukjend by. Eg bed deg, lat meg få tala til folket.»
εἶπεν δὲ ὁ Παῦλος· Ἐγὼ ἄνθρωπος μέν εἰμι Ἰουδαῖος, Ταρσεὺς τῆς Κιλικίας, οὐκ ἀσήμου πόλεως πολίτης· δέομαι δέ σου, ἐπίτρεψόν μοι λαλῆσαι πρὸς τὸν λαόν.
Då han gav han løyve, stod Paulus på trappa og gav teikn med handa til folket. Då det vart heilt stilt, tala han til dei på hebraisk og sa:
ἐπιτρέψαντος δὲ αὐτοῦ ὁ Παῦλος ἑστὼς ἐπὶ τῶν ἀναβαθμῶν κατέσεισε τῇ χειρὶ τῷ λαῷ, πολλῆς δὲ σιγῆς γενομένης ⸀προσεφώνησεν τῇ Ἑβραΐδι διαλέκτῳ λέγων