Antikrist
Den lovløse, bedrageren og Guds motstander
Antikrist er en sentral skikkelse i nytestamentlig og kristen eskatologi, kjent som den ultimate motstanderen av Kristus og hans folk. Selve betegnelsen 'Antikrist' forekommer utelukkende i Johannesbrevene, der apostelen bruker den både om enhver ånd eller person som fornekter at Jesus Kristus er kommet i kjødet, og som en profetisk peker mot en kommende endetidsskikkelse som vil bedra mange. Paulus omtaler en beslektet skikkelse som «den lovløse» og «fortapelsens sønn» – en som vil opphøye seg over alt som kalles Gud og til og med sette seg i Guds tempel. I Åpenbaringen knyttes denne motstanderskikkelsen til «dyret fra havet», som gis makt over jordens folk og fører krig mot de hellige, men som til slutt blir fullstendig beseiret ved Kristi gjenkomst. Gammeltestamentlige profetier, særlig i Daniels bok om «det lille hornet» og den hovmodige kongen, danner en viktig bakgrunn for disse nytestamentlige forestillingene. Slik sammenflettes flere bibelske tradisjoner til bildet av en endelig motstander som til sist bukker under for Guds suverene makt.
Nøkkelhendingar
Gammeltestamentlig bakgrunn hos Daniel
Daniels profetier om et lite horn som taler store ord mot Den Høyeste, og en konge som opphøyer seg over enhver gud, danner en viktig bakgrunn for de nytestamentlige antikristforestillingene.
8Medan eg såg nøye på horna, sjå, då kom det opp eit anna lite horn mellom dei, og tre av dei første horna vart rivne opp framfor det. Og sjå, dette hornet hadde auge som menneskeauge og ein munn som tala store ord.
מִשְׂתַּכַּ֨ל הֲוֵ֜ית בְּקַרְנַיָּ֗א וַ֠אֲלוּ קֶ֣רֶן אָחֳרִ֤י זְעֵירָה֙ סִלְקָ֣ת *ביניהון **בֵּֽינֵיהֵ֔ן וּתְלָ֗ת מִן־קַרְנַיָּא֙ קַדְמָ֣יָתָ֔א *אתעקרו **אֶתְעֲקַ֖רָה מִן־*קדמיה **קֳדָמַ֑הּ וַאֲל֨וּ עַיְנִ֜ין כְּעַיְנֵ֤י אֲנָשָׁא֙ בְּקַרְנָא־דָ֔א וּפֻ֖ם מְמַלִּ֥ל רַבְרְבָֽן׃
24Dei ti horna er ti kongar som skal stå fram frå dette riket. Etter dei skal ein annan stå fram, han skal vera ulik dei tidlegare, og han skal audmjuka tre kongar.
וְקַרְנַיָּ֣א עֲשַׂ֔ר מִנַּהּ֙ מַלְכוּתָ֔ה עַשְׂרָ֥ה מַלְכִ֖ין יְקֻמ֑וּן וְאָחֳרָ֞ן יְק֣וּם אַחֲרֵיה֗וֹן וְה֤וּא יִשְׁנֵא֙ מִן־קַדְמָיֵ֔א וּתְלָתָ֥ה מַלְכִ֖ין יְהַשְׁפִּֽל׃
25Han skal tala ord mot Den høgste og trøytta ut dei heilage åt Den høgste. Han skal setja seg føre å endra tider og lov, og dei skal gjevast i hans hand for éi tid, tider og ei halv tid.
וּמִלִּ֗ין לְצַ֤ד *עליא **עִלָּאָה֙ יְמַלִּ֔ל וּלְקַדִּישֵׁ֥י עֶלְיוֹנִ֖ין יְבַלֵּ֑א וְיִסְבַּ֗ר לְהַשְׁנָיָה֙ זִמְנִ֣ין וְדָ֔ת וְיִתְיַהֲב֣וּן בִּידֵ֔הּ עַד־עִדָּ֥ן וְעִדָּנִ֖ין וּפְלַ֥ג עִדָּֽן׃
36Kongen skal gjera som han vil. Han skal opphøgja seg og gjera seg stor over kvar gud. Mot gudars Gud skal han tala uhøyrde ting. Han skal ha framgang til vreiden er fullenda, for det som er fastsett, skal skje.
וְעָשָׂ֨ה כִרְצוֹנ֜וֹ הַמֶּ֗לֶךְ וְיִתְרוֹמֵ֤ם וְיִתְגַּדֵּל֙ עַל־כָּל־אֵ֔ל וְעַל֙ אֵ֣ל אֵלִ֔ים יְדַבֵּ֖ר נִפְלָא֑וֹת וְהִצְלִ֙יחַ֙ עַד־כָּ֣לָה זַ֔עַם כִּ֥י נֶחֱרָצָ֖ה נֶעֱשָֽׂתָה׃
37Han skal ikkje bry seg om fedrane sine gudar eller om det som kvinner lengtar etter, eller nokon annan gud, for han skal gjera seg stor over alle.
וְעַל־אֱלֹהֵ֤י אֲבֹתָיו֙ לֹ֣א יָבִ֔ין וְעַל־חֶמְדַּ֥ת נָשִׁ֛ים וְעַֽל־כָּל־אֱל֖וֹהַּ לֹ֣א יָבִ֑ין כִּ֥י עַל־כֹּ֖ל יִתְגַּדָּֽל׃
38I staden skal han æra festningsguden. Ein gud som fedrane hans ikkje kjende, skal han æra med gull og sølv, med dyre steinar og kostbare gåver.
וְלֶאֱלֹ֙הַּ֙ מָֽעֻזִּ֔ים עַל־כַּנּ֖וֹ יְכַבֵּ֑ד וְלֶאֱל֜וֹהַּ אֲשֶׁ֧ר לֹא־יְדָעֻ֣הוּ אֲבֹתָ֗יו יְכַבֵּ֛ד בְּזָהָ֥ב וּבְכֶ֛סֶף וּבְאֶ֥בֶן יְקָרָ֖ה וּבַחֲמֻדֽוֹת׃
39Han skal gjera dei sterkaste festningane til bustad for ein framand gud. Dei som vedkjenner seg denne guden, skal han gje stor ære, han skal setja dei til å rå over mange, og han skal dela ut jord som løn.
וְעָשָׂ֞ה לְמִבְצְרֵ֤י מָֽעֻזִּים֙ עִם־אֱל֣וֹהַּ נֵכָ֔ר אֲשֶׁ֥ר *הכיר **יַכִּ֖יר יַרְבֶּ֣ה כָב֑וֹד וְהִמְשִׁילָם֙ בָּֽרַבִּ֔ים וַאֲדָמָ֖ה יְחַלֵּ֥ק בִּמְחִֽיר׃
Advarselen om mange antikrister
Apostelen Johannes advarer menighetene om at mange antikrister allerede har stått fram, som fornekter Faderen og Sønnen. Dette er tegn på at den siste tid er kommet.
18Born, det er den siste timen. Og slik de har høyrt at Antikrist kjem, så har det alt no stått fram mange antikristar. Av dette veit vi at det er den siste timen.
Παιδία, ἐσχάτη ὥρα ἐστίν, καὶ καθὼς ἠκούσατε ⸀ὅτι ἀντίχριστος ἔρχεται, καὶ νῦν ἀντίχριστοι πολλοὶ γεγόνασιν· ὅθεν γινώσκομεν ὅτι ἐσχάτη ὥρα ἐστίν.
19Dei gjekk ut frå oss, men dei var ikkje av oss. For hadde dei vore av oss, ville dei ha blitt verande hos oss. Men det hende for at det skulle bli openbert at ikkje alle er av oss.
ἐξ ἡμῶν ἐξῆλθαν, ἀλλʼ οὐκ ἦσαν ἐξ ἡμῶν· εἰ γὰρ ⸂ἐξ ἡμῶν ἦσαν⸃, μεμενήκεισαν ἂν μεθʼ ἡμῶν· ἀλλʼ ἵνα φανερωθῶσιν ὅτι οὐκ εἰσὶν πάντες ἐξ ἡμῶν.
20Og de har salving frå Den heilage, og de veit det alle.
καὶ ὑμεῖς χρῖσμα ἔχετε ἀπὸ τοῦ ἁγίου ⸀καὶ οἴδατε ⸀πάντες·
21Eg skreiv ikkje til dykk fordi de ikkje kjenner sanninga, men fordi de kjenner henne, og fordi inga løgn kjem frå sanninga.
οὐκ ἔγραψα ὑμῖν ὅτι οὐκ οἴδατε τὴν ἀλήθειαν, ἀλλʼ ὅτι οἴδατε αὐτήν, καὶ ὅτι πᾶν ψεῦδος ἐκ τῆς ἀληθείας οὐκ ἔστιν.
22Kven er løgnaren, om ikkje den som nektar at Jesus er Kristus? Dette er Antikrist, den som fornektar Faderen og Sonen.
τίς ἐστιν ὁ ψεύστης εἰ μὴ ὁ ἀρνούμενος ὅτι Ἰησοῦς οὐκ ἔστιν ὁ χριστός; οὗτός ἐστιν ὁ ἀντίχριστος, ὁ ἀρνούμενος τὸν πατέρα καὶ τὸν υἱόν.
Prøving av åndene
Johannes oppfordrer de troende til å prøve åndene, for mange falske profeter har gått ut i verden. Enhver ånd som ikke bekjenner Jesus Kristus kommet i kjødet, er antikristens ånd.
1Mine kjære, tru ikkje på kvar ånd, men prøv åndene om dei er frå Gud, for mange falske profetar har gått ut i verda.
Ἀγαπητοί, μὴ παντὶ πνεύματι πιστεύετε, ἀλλὰ δοκιμάζετε τὰ πνεύματα εἰ ἐκ τοῦ θεοῦ ἐστιν, ὅτι πολλοὶ ψευδοπροφῆται ἐξεληλύθασιν εἰς τὸν κόσμον.
2På dette kjenner de Guds Ande: Kvar ånd som vedkjenner at Jesus Kristus er komen i kjøt og blod, er frå Gud.
ἐν τούτῳ ⸀γινώσκετε τὸ πνεῦμα τοῦ θεοῦ· πᾶν πνεῦμα ὃ ὁμολογεῖ Ἰησοῦν Χριστὸν ἐν σαρκὶ ἐληλυθότα ἐκ τοῦ θεοῦ ἐστιν,
3Og kvar ånd som ikkje vedkjenner Jesus, er ikkje frå Gud. Dette er ånda til Antikrist, som de har høyrt skal koma, og som allereie no er i verda.
καὶ πᾶν πνεῦμα ὃ μὴ ὁμολογεῖ ⸀τὸν ⸀Ἰησοῦν ἐκ τοῦ θεοῦ οὐκ ἔστιν· καὶ τοῦτό ἐστιν τὸ τοῦ ἀντιχρίστου, ὃ ἀκηκόατε ὅτι ἔρχεται, καὶ νῦν ἐν τῷ κόσμῳ ἐστὶν ἤδη.
Bedragerens kjennetegn
I sitt andre brev identifiserer Johannes bedrageren og antikristen som den som ikke bekjenner at Jesus Kristus er kommet i kjødet.
7For mange forførarar har gått ut i verda, dei som ikkje vedkjenner at Jesus Kristus kjem i kjøt. Dette er forføraren og Antikrist.
ὅτι πολλοὶ πλάνοι ⸀ἐξῆλθον εἰς τὸν κόσμον, οἱ μὴ ὁμολογοῦντες Ἰησοῦν Χριστὸν ἐρχόμενον ἐν σαρκί· οὗτός ἐστιν ὁ πλάνος καὶ ὁ ἀντίχριστος.
Den lovløse åpenbares
Paulus beskriver den lovløse som skal komme før Herrens dag. Han vil sette seg i Guds tempel og gi seg ut for å være Gud, men Herren Jesus skal tilintetgjøre ham med pusten fra sin munn.
1Vi bed dykk, sysken, når det gjeld vår Herre Jesu Kristi kome og vår samling hos han:
Ἐρωτῶμεν δὲ ὑμᾶς, ἀδελφοί, ὑπὲρ τῆς παρουσίας τοῦ κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ καὶ ἡμῶν ἐπισυναγωγῆς ἐπʼ αὐτόν,
2Lat dykk ikkje så snart bli skaka i sinnet eller urolege, verken ved ei åndsopenbaring, ved eit ord eller ved eit brev som skal vera frå oss, om at Herrens dag alt er komen.
εἰς τὸ μὴ ταχέως σαλευθῆναι ὑμᾶς ἀπὸ τοῦ νοὸς ⸀μηδὲ θροεῖσθαι μήτε διὰ πνεύματος μήτε διὰ λόγου μήτε διʼ ἐπιστολῆς ὡς διʼ ἡμῶν, ὡς ὅτι ἐνέστηκεν ἡ ἡμέρα τοῦ ⸀κυρίου.
3Lat ingen føra dykk vill på nokon måte! For først må fråfallet koma, og lovløysas menneske bli openberra, fortapingssonen,
μή τις ὑμᾶς ἐξαπατήσῃ κατὰ μηδένα τρόπον· ὅτι ἐὰν μὴ ἔλθῃ ἡ ἀποστασία πρῶτον καὶ ἀποκαλυφθῇ ὁ ἄνθρωπος τῆς ⸀ἀνομίας, ὁ υἱὸς τῆς ἀπωλείας,
4han som står imot og opphøgjer seg over alt som blir kalla gud eller heilagdom, så han set seg i Guds tempel og gjer seg sjølv til gud.
ὁ ἀντικείμενος καὶ ὑπεραιρόμενος ἐπὶ πάντα λεγόμενον θεὸν ἢ σέβασμα, ὥστε αὐτὸν εἰς τὸν ναὸν τοῦ ⸀θεοῦ καθίσαι ἀποδεικνύντα ἑαυτὸν ὅτι ἔστιν θεός.
5Minnest de ikkje at eg sa dette til dykk medan eg endå var hos dykk?
οὐ μνημονεύετε ὅτι ἔτι ὢν πρὸς ὑμᾶς ταῦτα ἔλεγον ὑμῖν;
6Og no veit de kva som held att, for at han først skal bli openberra i si eiga tid.
καὶ νῦν τὸ κατέχον οἴδατε, εἰς τὸ ἀποκαλυφθῆναι αὐτὸν ἐν τῷ ⸀ἑαυτοῦ καιρῷ·
7For løyndomen i lovløysa er alt verksam, men han som no held att, må først bli teken bort.
τὸ γὰρ μυστήριον ἤδη ἐνεργεῖται τῆς ἀνομίας· μόνον ὁ κατέχων ἄρτι ἕως ἐκ μέσου γένηται.
8Då skal den lovlause bli openberra, han som Herren Jesus skal tyna med anden frå sin munn og gjera til inkjes ved glansen av si kome.
καὶ τότε ἀποκαλυφθήσεται ὁ ἄνομος, ὃν ὁ κύριος ⸀Ἰησοῦς ⸀ἀνελεῖ τῷ πνεύματι τοῦ στόματος αὐτοῦ καὶ καταργήσει τῇ ἐπιφανείᾳ τῆς παρουσίας αὐτοῦ,
9Han som kjem etter Satans verksemd, med all makt og med løgnaktige teikn og under,
οὗ ἐστιν ἡ παρουσία κατʼ ἐνέργειαν τοῦ Σατανᾶ ἐν πάσῃ δυνάμει καὶ σημείοις καὶ τέρασιν ψεύδους
10og med all urettferds forføring mot dei som går fortapt, fordi dei ikkje tok imot kjærleiken til sanninga så dei kunne bli frelste.
καὶ ἐν πάσῃ ἀπάτῃ ⸀ἀδικίας τοῖς ἀπολλυμένοις, ἀνθʼ ὧν τὴν ἀγάπην τῆς ἀληθείας οὐκ ἐδέξαντο εἰς τὸ σωθῆναι αὐτούς·
11Difor sender Gud ei villfarande kraft over dei, så dei trur løgna,
καὶ διὰ τοῦτο ⸀πέμπει αὐτοῖς ὁ θεὸς ἐνέργειαν πλάνης εἰς τὸ πιστεῦσαι αὐτοὺς τῷ ψεύδει,
12for at alle dei skal bli dømde som ikkje trudde sanninga, men hadde si glede i urettferda.
ἵνα κριθῶσιν ⸀πάντες οἱ μὴ πιστεύσαντες τῇ ἀληθείᾳ ἀλλὰ εὐδοκήσαντες ⸀τῇ ἀδικίᾳ.
Dyret fra havet i Åpenbaringen
Johannes ser i et syn et dyr stige opp av havet, som får makt over alle folk og stammer. Det fører krig mot de hellige og taler spottende ord mot Gud, noe som tradisjonelt knyttes til antikristskikkelsen.
1Og eg såg eit dyr stiga opp frå havet. Det hadde ti horn og sju hovud, og på horna var det ti kroner, og på hovuda var det namn som spotta Gud.
Καὶ εἶδον ἐκ τῆς θαλάσσης θηρίον ἀναβαῖνον, ἔχον κέρατα δέκα καὶ κεφαλὰς ἑπτά, καὶ ἐπὶ τῶν κεράτων αὐτοῦ δέκα διαδήματα, καὶ ἐπὶ τὰς κεφαλὰς αὐτοῦ ⸀ὀνόματα βλασφημίας.
2Dyret eg såg likna ein leopard, føtene var som på ein bjørn, og munnen var som gapet på ei løve.
καὶ τὸ θηρίον ὃ εἶδον ἦν ὅμοιον παρδάλει, καὶ οἱ πόδες αὐτοῦ ὡς ἄρκου, καὶ τὸ στόμα αὐτοῦ ὡς στόμα λέοντος. καὶ ἔδωκεν αὐτῷ ὁ δράκων τὴν δύναμιν αὐτοῦ καὶ τὸν θρόνον αὐτοῦ καὶ ἐξουσίαν μεγάλην.
3Eitt av hovuda såg ut som det var hogge til døden, men det dødelege såret vart lækt. Heile jorda undra seg og følgde etter dyret.
καὶ μίαν ἐκ τῶν κεφαλῶν αὐτοῦ ⸀ὡς ἐσφαγμένην εἰς θάνατον, καὶ ἡ πληγὴ τοῦ θανάτου αὐτοῦ ἐθεραπεύθη. καὶ ⸀ἐθαυμάσθη ⸂ὅλη ἡ γῆ⸃ ὀπίσω τοῦ θηρίου,
4Dei tilbad draken fordi han hadde gjeve dyret myndigheit, og dei tilbad dyret og sa: «Kven er lik dyret, og kven kan føra krig mot det?»
καὶ προσεκύνησαν τῷ δράκοντι ⸂ὅτι ἔδωκεν⸃ τὴν ἐξουσίαν τῷ θηρίῳ, καὶ προσεκύνησαν τῷ θηρίῳ λέγοντες· Τίς ὅμοιος τῷ θηρίῳ, καὶ τίς ⸀δύναται πολεμῆσαι μετʼ αὐτοῦ;
5Dyret fekk ein munn som tala store og spottande ord, og det fekk myndigheit til å halda på i førtito månader.
Καὶ ἐδόθη αὐτῷ στόμα λαλοῦν μεγάλα καὶ ⸀βλασφημίας, καὶ ἐδόθη αὐτῷ ⸀ἐξουσία ποιῆσαι μῆνας ⸀τεσσεράκοντα δύο.
6Det opna munnen sin til spott mot Gud, til å spotta namnet hans og tabernaklet hans, det vil seia dei som bur i himmelen.
καὶ ἤνοιξε τὸ στόμα αὐτοῦ εἰς ⸀βλασφημίας πρὸς τὸν θεόν, βλασφημῆσαι τὸ ὄνομα αὐτοῦ καὶ τὴν σκηνὴν αὐτοῦ, τοὺς ἐν τῷ οὐρανῷ σκηνοῦντας.
7Det fekk lov til å føra krig mot dei heilage og vinna over dei, og det fekk myndigheit over alle slekter og folk og tungemål og folkeslag.
καὶ ἐδόθη αὐτῷ ποιῆσαι πόλεμον μετὰ τῶν ἁγίων καὶ νικῆσαι αὐτούς, καὶ ἐδόθη αὐτῷ ἐξουσία ἐπὶ πᾶσαν φυλὴν καὶ λαὸν καὶ γλῶσσαν καὶ ἔθνος.
8Alle som bur på jorda, skal tilbe det, alle som ikkje har namnet sitt skrive i livsens bok hos Lammet som er slakta, frå verda vart grunnlagd.
καὶ προσκυνήσουσιν ⸀αὐτὸν πάντες οἱ κατοικοῦντες ἐπὶ τῆς γῆς, ⸀οὗ οὐ γέγραπται τὸ ὄνομα ⸀αὐτοῦ ἐν τῷ βιβλίῳ τῆς ζωῆς τοῦ ἀρνίου τοῦ ἐσφαγμένου ἀπὸ καταβολῆς κόσμου.
Dyrets endelige nederlag
Dyret og den falske profeten blir til slutt beseiret og kastet levende i ildsjøen når Kristus kommer tilbake i herlighet, noe som markerer Guds endelige seier over ondskapen.
19Og eg såg dyret og kongane på jorda og hærane deira samla for å føra krig mot han som sat på hesten, og mot hæren hans.
καὶ εἶδον τὸ θηρίον καὶ τοὺς βασιλεῖς τῆς γῆς καὶ τὰ στρατεύματα αὐτῶν συνηγμένα ποιῆσαι ⸀τὸν πόλεμον μετὰ τοῦ καθημένου ἐπὶ τοῦ ἵππου καὶ μετὰ τοῦ στρατεύματος αὐτοῦ.
20Og dyret vart gripen, og saman med det den falske profeten som hadde gjort teikn framfor det – teikn som han hadde villleia dei med som tok merket til dyret og dei som tilbad biletet av det. Desse to vart kasta levande i eldsjøen som brenn med svovel.
καὶ ἐπιάσθη τὸ θηρίον καὶ ⸂μετʼ αὐτοῦ ὁ⸃ ψευδοπροφήτης ὁ ποιήσας τὰ σημεῖα ἐνώπιον αὐτοῦ, ἐν οἷς ἐπλάνησεν τοὺς λαβόντας τὸ χάραγμα τοῦ θηρίου καὶ τοὺς προσκυνοῦντας τῇ εἰκόνι αὐτοῦ· ζῶντες ἐβλήθησαν οἱ δύο εἰς τὴν λίμνην τοῦ πυρὸς ⸂τῆς καιομένης⸃ ἐν θείῳ.
21Og dei andre vart drepne med sverdet som gjekk ut frå munnen til han som sat på hesten, og alle fuglane åt seg mette av kjøtet deira.
καὶ οἱ λοιποὶ ἀπεκτάνθησαν ἐν τῇ ῥομφαίᾳ τοῦ καθημένου ἐπὶ τοῦ ἵππου τῇ ἐξελθούσῃ ἐκ τοῦ στόματος αὐτοῦ, καὶ πάντα τὰ ὄρνεα ἐχορτάσθησαν ἐκ τῶν σαρκῶν αὐτῶν.
10Og Djevelen, som hadde ført dei vill, vart kasta i sjøen med eld og svovel, der dyret og den falske profeten er. Der skal dei pinast dag og natt i all æve.
καὶ ὁ διάβολος ὁ πλανῶν αὐτοὺς ἐβλήθη εἰς τὴν λίμνην τοῦ πυρὸς καὶ θείου, ὅπου καὶ τὸ θηρίον καὶ ὁ ψευδοπροφήτης, καὶ βασανισθήσονται ἡμέρας καὶ νυκτὸς εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων.