Sjemaja
Herrens profet i Juda
Òg kjend som: Shemaiah
Sjemaja var en Guds mann og profet som virket i Juda rike under kong Rehabeam. Han er mest kjent for å ha advart Rehabeam mot å gå til krig mot de nordlige stammene etter rikets deling, og for å ha formidlet Guds dom da egypterkongen Sjisjak angrep Jerusalem. Han fungerte som en viktig profetisk stemme i en kritisk overgangsperiode i Israels historie.
Nøkkelhendingar
Advarsel mot borgerkrig
Etter at de ti nordlige stammene brøt ut under Jeroboam, ville Rehabeam samle en hær på 180 000 mann for å gjenerobre dem. Sjemaja fikk Guds ord om å advare Rehabeam og hele Juda mot å gå til krig mot sine brødre, for det som hadde skjedd var fra Herren.
21Då Rehabeam kom til Jerusalem, samla han heile Juda hus og Benjamin stamme, hundre og åtti tusen utvalde krigarar, for å strida mot Israels hus og vinna riket attende til Rehabeam, son til Salomo.
*ויבאו **וַיָּבֹ֣א רְחַבְעָם֮ יְרוּשָׁלִַם֒ וַיַּקְהֵל֩ אֶת־כָּל־בֵּ֨ית יְהוּדָ֜ה וְאֶת־שֵׁ֣בֶט בִּנְיָמִ֗ן מֵאָ֨ה וּשְׁמֹנִ֥ים אֶ֛לֶף בָּח֖וּר עֹשֵׂ֣ה מִלְחָמָ֑ה לְהִלָּחֵם֙ עִם־בֵּ֣ית יִשְׂרָאֵ֔ל לְהָשִׁיב֙ אֶת־הַמְּלוּכָ֔ה לִרְחַבְעָ֖ם בֶּן־שְׁלֹמֹֽה׃ פ
22Men Guds ord kom til Sjemaja, gudsmannen:
וַיְהִי֙ דְּבַ֣ר הֽ͏ָאֱלֹהִ֔ים אֶל־שְׁמַעְיָ֥ה אִישׁ־הָאֱלֹהִ֖ים לֵאמֹֽר׃
23«Sei til Rehabeam, son til Salomo, kongen i Juda, og til heile Juda hus og Benjamin, og til resten av folket:
אֱמֹ֗ר אֶל־רְחַבְעָ֤ם בֶּן־שְׁלֹמֹה֙ מֶ֣לֶךְ יְהוּדָ֔ה וְאֶל־כָּל־בֵּ֥ית יְהוּדָ֖ה וּבִנְיָמִ֑ין וְיֶ֥תֶר הָעָ֖ם לֵאמֹֽר׃
24Så seier Herren: De skal ikkje dra opp og ikkje strida mot brørne dykkar, Israels born. Vend heim, kvar til sitt hus, for det som har hendt, kjem frå meg.» Dei høyrde Herrens ord og snudde og drog heim, slik Herren hadde sagt.
כֹּ֣ה אָמַ֣ר יְהוָ֡ה לֹֽא־תַעֲלוּ֩ וְלֹא־תִלָּ֨חֲמ֜וּן עִם־אֲחֵיכֶ֣ם בְּנֵֽי־יִשְׂרָאֵ֗ל שׁ֚וּבוּ אִ֣ישׁ לְבֵית֔וֹ כִּ֧י מֵאִתִּ֛י נִהְיָ֖ה הַדָּבָ֣ר הַזֶּ֑ה וַיִּשְׁמְעוּ֙ אֶת־דְּבַ֣ר יְהוָ֔ה וַיָּשֻׁ֥בוּ לָלֶ֖כֶת כִּדְבַ֥ר יְהוָֽה׃ ס
Parallellberetning i Krønikeboken
Den samme hendelsen der Sjemaja forhindret borgerkrig mellom Juda og Israel er gjengitt i Andre Krønikebok, der profetens rolle som Guds talerør understrekes.
1Då Rehabeam kom til Jerusalem, samla han huset Juda og Benjamin, hundre og åtti tusen utvalde krigarar, for å strida mot Israel og vinna riket tilbake til Rehabeam.
וַיָּבֹ֣א רְחַבְעָם֮ יְרוּשָׁלִַם֒ וַיַּקְהֵל֩ אֶת־בֵּ֨ית יְהוּדָ֜ה וּבִנְיָמִ֗ן מֵאָ֨ה וּשְׁמוֹנִ֥ים אֶ֛לֶף בָּח֖וּר עֹשֵׂ֣ה מִלְחָמָ֑ה לְהִלָּחֵם֙ עִם־יִשְׂרָאֵ֔ל לְהָשִׁ֥יב אֶת־הַמַּמְלָכָ֖ה לִרְחַבְעָֽם׃ פ
2Men Herrens ord kom til Sjemaja, gudsmannen:
וַיְהִי֙ דְּבַר־יְהוָ֔ה אֶל־שְׁמַֽעְיָ֥הוּ אִישׁ־הָאֱלֹהִ֖ים לֵאמֹֽר׃
3«Sei til Rehabeam, son til Salomo, kongen i Juda, og til heile Israel i Juda og Benjamin:
אֱמֹ֕ר אֶל־רְחַבְעָ֥ם בֶּן־שְׁלֹמֹ֖ה מֶ֣לֶךְ יְהוּדָ֑ה וְאֶל֙ כָּל־יִשְׂרָאֵ֔ל בִּיהוּדָ֥ה וּבִנְיָמִ֖ן לֵאמֹֽר׃
4Så seier Herren: De skal ikkje dra opp og ikkje strida mot brørne dykkar. Vend tilbake, kvar til huset sitt, for dette har skjedd etter min vilje.» Dei høyrde på Herrens ord og vende om frå å dra mot Jerobeam.
כֹּ֣ה אָמַ֣ר יְהוָ֡ה לֹא־תַעֲלוּ֩ וְלֹא־תִלָּ֨חֲמ֜וּ עִם־אֲחֵיכֶ֗ם שׁ֚וּבוּ אִ֣ישׁ לְבֵית֔וֹ כִּ֧י מֵֽאִתִּ֛י נִהְיָ֖ה הַדָּבָ֣ר הַזֶּ֑ה וַֽיִּשְׁמְעוּ֙ אֶת־דִּבְרֵ֣י יְהוָ֔ה וַיָּשֻׁ֖בוּ מִלֶּ֥כֶת אֶל־יָרָבְעָֽם׃ פ
Sjisjaks invasjon og Guds dom
Da egypterkongen Sjisjak angrep Jerusalem, kom Sjemaja til Rehabeam og lederne i Juda med budskap om at Herren hadde forlatt dem fordi de hadde forlatt ham. Dette førte til at Rehabeam og lederne ydmyket seg.
5Då kom profeten Sjemaja til Rehabeam og leiarane i Juda, som hadde samla seg i Jerusalem på grunn av Sjisjak. Han sa til dei: «Så seier Herren: De har forlate meg, difor har eg òg forlate dykk i handa til Sjisjak.»
וּֽשְׁמַֽעְיָ֤ה הַנָּבִיא֙ בָּ֣א אֶל־רְחַבְעָ֔ם וְשָׂרֵ֣י יְהוּדָ֔ה אֲשֶׁר־נֶאֶסְפ֥וּ אֶל־יְרוּשָׁלַ֖͏ִם מִפְּנֵ֣י שִׁישָׁ֑ק וַיֹּ֨אמֶר לָהֶ֜ם כֹּה־אָמַ֣ר יְהוָ֗ה אַתֶּם֙ עֲזַבְתֶּ֣ם אֹתִ֔י וְאַף־אֲנִ֛י עָזַ֥בְתִּי אֶתְכֶ֖ם בְּיַד־שִׁישָֽׁק׃
6Då audmjuka leiarane i Israel og kongen seg og sa: «Herren er rettferdig.»
וַיִּכָּנְע֥וּ שָׂרֵֽי־יִשְׂרָאֵ֖ל וְהַמֶּ֑לֶךְ וַיֹּאמְר֖וּ צַדִּ֥יק ׀ יְהוָֽה׃
7Då Herren såg at dei audmjuka seg, kom Herrens ord til Sjemaja: «Dei har audmjuka seg. Eg vil ikkje øydeleggja dei, men snart vil eg gje dei ei utfriing. Vreiden min skal ikkje strøyma ut over Jerusalem gjennom Sjisjak.»
וּבִרְא֤וֹת יְהוָה֙ כִּ֣י נִכְנָ֔עוּ הָיָה֩ דְבַר־יְהוָ֨ה אֶל־שְׁמַֽעְיָ֧ה ׀ לֵאמֹ֛ר נִכְנְע֖וּ לֹ֣א אַשְׁחִיתֵ֑ם וְנָתַתִּ֨י לָהֶ֤ם כִּמְעַט֙ לִפְלֵיטָ֔ה וְלֹא־תִתַּ֧ךְ חֲמָתִ֛י בִּירוּשָׁלַ֖͏ִם בְּיַד־שִׁישָֽׁק׃
8Men dei skal bli tenarane hans, så dei kan læra skilnaden mellom å tena meg og å tena rika i andre land.»
כִּ֥י יִהְיוּ־ל֖וֹ לַעֲבָדִ֑ים וְיֵדְעוּ֙ עֲב֣וֹדָתִ֔י וַעֲבוֹדַ֖ת מַמְלְכ֥וֹת הָאֲרָצֽוֹת׃ ס
Delvis utfrielse etter omvendelse
Da Rehabeam og lederne ydmyket seg etter Sjemajas profeti, kom Herrens ord igjen til Sjemaja med beskjed om at Gud ikke ville ødelegge dem fullstendig, men at de likevel ville bli Sjisjaks tjenere for å lære forskjellen på å tjene Herren og å tjene fremmede konger.
7Då Herren såg at dei audmjuka seg, kom Herrens ord til Sjemaja: «Dei har audmjuka seg. Eg vil ikkje øydeleggja dei, men snart vil eg gje dei ei utfriing. Vreiden min skal ikkje strøyma ut over Jerusalem gjennom Sjisjak.»
וּבִרְא֤וֹת יְהוָה֙ כִּ֣י נִכְנָ֔עוּ הָיָה֩ דְבַר־יְהוָ֨ה אֶל־שְׁמַֽעְיָ֧ה ׀ לֵאמֹ֛ר נִכְנְע֖וּ לֹ֣א אַשְׁחִיתֵ֑ם וְנָתַתִּ֨י לָהֶ֤ם כִּמְעַט֙ לִפְלֵיטָ֔ה וְלֹא־תִתַּ֧ךְ חֲמָתִ֛י בִּירוּשָׁלַ֖͏ִם בְּיַד־שִׁישָֽׁק׃
8Men dei skal bli tenarane hans, så dei kan læra skilnaden mellom å tena meg og å tena rika i andre land.»
כִּ֥י יִהְיוּ־ל֖וֹ לַעֲבָדִ֑ים וְיֵדְעוּ֙ עֲב֣וֹדָתִ֔י וַעֲבוֹדַ֖ת מַמְלְכ֥וֹת הָאֲרָצֽוֹת׃ ס
9Så drog Sjisjak, kongen av Egypt, opp mot Jerusalem og tok skattane i Herrens hus og skattane i kongens hus. Han tok alt saman. Han tok òg gullskjoldane som Salomo hadde laga.
וַיַּ֨עַל שִׁישַׁ֥ק מֶֽלֶךְ־מִצְרַיִם֮ עַל־יְרוּשָׁלִַם֒ וַיִּקַּ֞ח אֶת־אֹצְר֣וֹת בֵּית־יְהוָ֗ה וְאֶת־אֹֽצְרוֹת֙ בֵּ֣ית הַמֶּ֔לֶךְ אֶת־הַכֹּ֖ל לָקָ֑ח וַיִּקַּח֙ אֶת־מָגִנֵּ֣י הַזָּהָ֔ב אֲשֶׁ֥ר עָשָׂ֖ה שְׁלֹמֹֽה׃
Sjemajas nedtegnelser
Sjemaja var ikke bare profet, men også en kronikør. Hans skrifter, sammen med seeren Iddos, ble brukt som kilde for Rehabeams historie, noe som viser hans betydning som historisk vitne i Juda rike.
15Hendingane med Rehabeam, dei første og dei siste, er dei ikkje skrivne i bøkene til profeten Sjemaja og sjåaren Iddo, med ættelistene? Det var krig mellom Rehabeam og Jeroboam alle dagar.
וְדִבְרֵ֣י רְחַבְעָ֗ם הָרִאשֹׁנִים֙ וְהָאֲ֣חַרוֹנִ֔ים הֲלֹא־הֵ֨ם כְּתוּבִ֜ים בְּדִבְרֵ֨י שְׁמַֽעְיָ֧ה הַנָּבִ֛יא וְעִדּ֥וֹ הַחֹזֶ֖ה לְהִתְיַחֵ֑שׂ וּמִלְחֲמ֧וֹת רְחַבְעָ֛ם וְיָרָבְעָ֖ם כָּל־הַיָּמִֽים׃
Lydighet mot profetens ord
Da Sjemaja formidlet Guds ord om ikke å gå til krig, adlød Rehabeam og hele folket profetens budskap og vendte hjem. Dette er et viktig eksempel på at en konge i Juda lyttet til og adlød et profetisk ord.
24Så seier Herren: De skal ikkje dra opp og ikkje strida mot brørne dykkar, Israels born. Vend heim, kvar til sitt hus, for det som har hendt, kjem frå meg.» Dei høyrde Herrens ord og snudde og drog heim, slik Herren hadde sagt.
כֹּ֣ה אָמַ֣ר יְהוָ֡ה לֹֽא־תַעֲלוּ֩ וְלֹא־תִלָּ֨חֲמ֜וּן עִם־אֲחֵיכֶ֣ם בְּנֵֽי־יִשְׂרָאֵ֗ל שׁ֚וּבוּ אִ֣ישׁ לְבֵית֔וֹ כִּ֧י מֵאִתִּ֛י נִהְיָ֖ה הַדָּבָ֣ר הַזֶּ֑ה וַיִּשְׁמְעוּ֙ אֶת־דְּבַ֣ר יְהוָ֔ה וַיָּשֻׁ֥בוּ לָלֶ֖כֶת כִּדְבַ֥ר יְהוָֽה׃ ס
4Så seier Herren: De skal ikkje dra opp og ikkje strida mot brørne dykkar. Vend tilbake, kvar til huset sitt, for dette har skjedd etter min vilje.» Dei høyrde på Herrens ord og vende om frå å dra mot Jerobeam.
כֹּ֣ה אָמַ֣ר יְהוָ֡ה לֹא־תַעֲלוּ֩ וְלֹא־תִלָּ֨חֲמ֜וּ עִם־אֲחֵיכֶ֗ם שׁ֚וּבוּ אִ֣ישׁ לְבֵית֔וֹ כִּ֧י מֵֽאִתִּ֛י נִהְיָ֖ה הַדָּבָ֣ר הַזֶּ֑ה וַֽיִּשְׁמְעוּ֙ אֶת־דִּבְרֵ֣י יְהוָ֔ה וַיָּשֻׁ֖בוּ מִלֶּ֥כֶת אֶל־יָרָבְעָֽם׃ פ
Nemnd i Bibelen (39)
1. Kongebok 12:221. Krønikebok 3:221. Krønikebok 4:371. Krønikebok 5:41. Krønikebok 9:141. Krønikebok 9:161. Krønikebok 15:81. Krønikebok 15:111. Krønikebok 24:61. Krønikebok 26:41. Krønikebok 26:61. Krønikebok 26:72. Krønikebok 11:22. Krønikebok 12:52. Krønikebok 12:72. Krønikebok 12:152. Krønikebok 17:82. Krønikebok 29:142. Krønikebok 31:152. Krønikebok 35:9Esra 8:13Esra 8:16Esra 10:21Esra 10:31Nehemja 3:29Nehemja 6:10Nehemja 10:9Nehemja 11:15Nehemja 12:6Nehemja 12:18Nehemja 12:34Nehemja 12:35Nehemja 12:36Nehemja 12:42Jeremia 26:20Jeremia 29:24Jeremia 29:31Jeremia 29:32Jeremia 36:12