Jeroboam I
Israels første konge etter rikets deling
Jeroboam I var den første kongen over det nordlige riket Israel etter at kongeriket ble delt etter Salomos død. Han var opprinnelig en dyktig embetsmann under Salomo, men ble senere kjent for å føre Israel bort fra Herren ved å sette opp gullkalver i Betel og Dan.
Familie
Nøkkelhendingar
Profeten Ahias profeti
Profeten Ahia fra Sjilo rev sin nye kappe i tolv stykker og ga Jeroboam ti av dem som tegn på at han skulle bli konge over ti stammer i Israel.
29På den tida hende det at Jeroboam gjekk ut frå Jerusalem. Profeten Akia frå Sjilo møtte han på vegen. Akia hadde på seg ei ny kappe, og dei to var åleine ute på marka.
וַֽיְהִי֙ בָּעֵ֣ת הַהִ֔יא וְיָֽרָבְעָ֖ם יָצָ֣א מִירוּשָׁלָ֑͏ִם וַיִּמְצָ֣א אֹת֡וֹ אֲחִיָּה֩ הַשִּׁילֹנִ֨י הַנָּבִ֜יא בַּדֶּ֗רֶךְ וְה֤וּא מִתְכַּסֶּה֙ בְּשַׂלְמָ֣ה חֲדָשָׁ֔ה וּשְׁנֵיהֶ֥ם לְבַדָּ֖ם בַּשָּׂדֶֽה׃
30Då greip Akia tak i den nye kappa han hadde på seg, og reiv ho i tolv stykke.
וַיִּתְפֹּ֣שׂ אֲחִיָּ֔ה בַּשַּׂלְמָ֥ה הַחֲדָשָׁ֖ה אֲשֶׁ֣ר עָלָ֑יו וַיִּ֨קְרָעֶ֔הָ שְׁנֵ֥ים עָשָׂ֖ר קְרָעִֽים׃
31Han sa til Jeroboam: «Ta ti stykke til deg! For så seier Herren, Israels Gud: Sjå, eg riv riket ut av handa til Salomo og gjev deg ti stammar.
וַיֹּ֙אמֶר֙ לְיָֽרָבְעָ֔ם קַח־לְךָ֖ עֲשָׂרָ֣ה קְרָעִ֑ים כִּ֣י כֹה֩ אָמַ֨ר יְהוָ֜ה אֱלֹהֵ֣י יִשְׂרָאֵ֗ל הִנְנִ֨י קֹרֵ֤עַ אֶת־הַמַּמְלָכָה֙ מִיַּ֣ד שְׁלֹמֹ֔ה וְנָתַתִּ֣י לְךָ֔ אֵ֖ת עֲשָׂרָ֥ה הַשְּׁבָטִֽים׃
32Men éin stamme skal han få ha, for David, tenaren min, skuld og for Jerusalem skuld, byen eg har valt ut av alle Israels stammar.
וְהַשֵּׁ֥בֶט הָאֶחָ֖ד יִֽהְיֶה־לּ֑וֹ לְמַ֣עַן ׀ עַבְדִּ֣י דָוִ֗ד וּלְמַ֙עַן֙ יְר֣וּשָׁלִַ֔ם הָעִיר֙ אֲשֶׁ֣ר בָּחַ֣רְתִּי בָ֔הּ מִכֹּ֖ל שִׁבְטֵ֥י יִשְׂרָאֵֽל׃
33Dette er fordi dei har forlate meg og tilbede Astarte, gudinna til sidonarane, Kemosj, guden til Moab, og Milkom, guden til ammonittane. Dei har ikkje gått på vegane mine og gjort det som er rett i mine auge, og ikkje halde forskriftene og lovene mine, slik David, far hans, gjorde.
יַ֣עַן ׀ אֲשֶׁ֣ר עֲזָב֗וּנִי וַיִּֽשְׁתַּחֲווּ֮ לְעַשְׁתֹּרֶת֮ אֱלֹהֵ֣י צִֽדֹנִין֒ לִכְמוֹשׁ֙ אֱלֹהֵ֣י מוֹאָ֔ב וּלְמִלְכֹּ֖ם אֱלֹהֵ֣י בְנֵֽי־עַמּ֑וֹן וְלֹֽא־הָלְכ֣וּ בִדְרָכַ֗י לַעֲשׂ֨וֹת הַיָּשָׁ֧ר בְּעֵינַ֛י וְחֻקֹּתַ֥י וּמִשְׁפָּטַ֖י כְּדָוִ֥ד אָבִֽיו׃
34Men eg vil ikkje ta heile riket frå handa hans. Eg lèt han vera fyrste så lenge han lever, for David, tenaren min, skuld, han som eg valde ut, og som heldt boda og forskriftene mine.
וְלֹֽא־אֶקַּ֥ח אֶת־כָּל־הַמַּמְלָכָ֖ה מִיָּד֑וֹ כִּ֣י ׀ נָשִׂ֣יא אֲשִׁתֶ֗נּוּ כֹּ֚ל יְמֵ֣י חַיָּ֔יו לְמַ֨עַן דָּוִ֤ד עַבְדִּי֙ אֲשֶׁ֣ר בָּחַ֣רְתִּי אֹת֔וֹ אֲשֶׁ֥ר שָׁמַ֖ר מִצְוֺתַ֥י וְחֻקֹּתָֽי׃
35Men eg vil ta kongedømet frå handa til son hans og gje det til deg, dei ti stammane.
וְלָקַחְתִּ֥י הַמְּלוּכָ֖ה מִיַּ֣ד בְּנ֑וֹ וּנְתַתִּ֣יהָ לְּךָ֔ אֵ֖ת עֲשֶׂ֥רֶת הַשְּׁבָטִֽים׃
36Til son hans vil eg gje éin stamme, så David, tenaren min, alltid skal ha ei lampe for andletet mitt i Jerusalem, byen eg har valt ut til å setja namnet mitt der.
וְלִבְנ֖וֹ אֶתֵּ֣ן שֵֽׁבֶט־אֶחָ֑ד לְמַ֣עַן הֱיֽוֹת־נִ֣יר לְדָֽוִיד־עַ֠בְדִּי כָּֽל־הַיָּמִ֤ים ׀ לְפָנַי֙ בִּיר֣וּשָׁלִַ֔ם הָעִיר֙ אֲשֶׁ֣ר בָּחַ֣רְתִּי לִ֔י לָשׂ֥וּם שְׁמִ֖י שָֽׁם׃
37Men deg vil eg ta, og du skal rå over alt det hjarta ditt ønskjer, og du skal vera konge over Israel.
וְאֹתְךָ֣ אֶקַּ֔ח וּמָ֣לַכְתָּ֔ בְּכֹ֥ל אֲשֶׁר־תְּאַוֶּ֖ה נַפְשֶׁ֑ךָ וְהָיִ֥יתָ מֶּ֖לֶךְ עַל־יִשְׂרָאֵֽל׃
38Om du lyder alt det eg byd deg, går på vegane mine og gjer det som er rett i mine auge, og held forskriftene og boda mine, slik David, tenaren min, gjorde, då vil eg vera med deg og byggja deg eit hus som står fast, slik eg bygde for David. Og eg vil gje deg Israel.
וְהָיָ֗ה אִם־תִּשְׁמַע֮ אֶת־כָּל־אֲשֶׁ֣ר אֲצַוַּ[t]ךָ֒ וְהָלַכְתָּ֣ בִדְרָכַ֗י וְעָשִׂ֨יתָ הַיָּשָׁ֤ר בְּעֵינַי֙ לִשְׁמ֤וֹר חֻקּוֹתַי֙ וּמִצְוֺתַ֔י כַּאֲשֶׁ֥ר עָשָׂ֖ה דָּוִ֣ד עַבְדִּ֑י וְהָיִ֣יתִי עִמָּ֗ךְ וּבָנִ֨יתִי לְךָ֤ בַֽיִת־נֶאֱמָן֙ כַּאֲשֶׁ֣ר בָּנִ֣יתִי לְדָוִ֔ד וְנָתַתִּ֥י לְךָ֖ אֶת־יִשְׂרָאֵֽל׃
39Eg vil tukta Davids ætt på grunn av dette, men ikkje for alle tider.»
וַֽאעַנֶּ֛ה אֶת־זֶ֥רַע דָּוִ֖ד לְמַ֣עַן זֹ֑את אַ֖ךְ לֹ֥א כָל־הַיָּמִֽים׃ ס
Flukt til Egypt
Da Salomo forsøkte å drepe Jeroboam etter profetien, flyktet han til Egypt og ble der hos farao Sjisjak til Salomos død.
40Salomo prøvde å drepa Jeroboam, men Jeroboam flykta til Egypt, til Sjisjak, kongen i Egypt. Der vart han verande til Salomo døydde.
וַיְבַקֵּ֥שׁ שְׁלֹמֹ֖ה לְהָמִ֣ית אֶת־יָרָבְעָ֑ם וַיָּ֣קָם יָרָבְעָ֗ם וַיִּבְרַ֤ח מִצְרַ֙יִם֙ אֶל־שִׁישַׁ֣ק מֶֽלֶךְ־מִצְרַ֔יִם וַיְהִ֥י בְמִצְרַ֖יִם עַד־מ֥וֹת שְׁלֹמֹֽה׃
Blir konge over Israel
Etter Salomos død og Rehabeams harde svar til folket, gjorde de ti nordlige stammene Jeroboam til konge over Israel.
12Så kom Jeroboam og heile folket til Rehabeam på den tredje dagen, slik kongen hadde sagt: «Kom attende til meg på den tredje dagen.»
*ויבו **וַיָּב֨וֹא יָרָבְעָ֧ם וְכָל־הָעָ֛ם אֶל־רְחַבְעָ֖ם בַּיּ֣וֹם הַשְּׁלִישִׁ֑י כַּאֲשֶׁ֨ר דִּבֶּ֤ר הַמֶּ֙לֶךְ֙ לֵאמֹ֔ר שׁ֥וּבוּ אֵלַ֖י בַּיּ֥וֹם הַשְּׁלִישִֽׁי׃
13Kongen svara folket hardt. Han vraka rådet dei eldste hadde gjeve han.
וַיַּ֧עַן הַמֶּ֛לֶךְ אֶת־הָעָ֖ם קָשָׁ֑ה וַֽיַּעֲזֹ֛ב אֶת־עֲצַ֥ת הַזְּקֵנִ֖ים אֲשֶׁ֥ר יְעָצֻֽהוּ׃
14Han tala til dei etter rådet frå dei unge og sa: «Far min gjorde åket dykkar tungt, men eg vil gjera det endå tyngre. Far min refsa dykk med sveper, men eg vil refsa dykk med skorpionar.»
וַיְדַבֵּ֣ר אֲלֵיהֶ֗ם כַּעֲצַ֤ת הַיְלָדִים֙ לֵאמֹ֔ר אָבִי֙ הִכְבִּ֣יד אֶֽת־עֻלְּכֶ֔ם וַאֲנִ֖י אֹסִ֣יף עַֽל־עֻלְּכֶ֑ם אָבִ֗י יִסַּ֤ר אֶתְכֶם֙ בַּשּׁוֹטִ֔ים וַאֲנִ֕י אֲיַסֵּ֥ר אֶתְכֶ֖ם בָּעַקְרַבִּֽים׃
15Kongen høyrde ikkje på folket, for det var ei vending frå Herren, så han kunne oppfylla det ordet han hadde tala gjennom Ahia frå Sjilo til Jeroboam, son til Nebat.
וְלֹֽא־שָׁמַ֥ע הַמֶּ֖לֶךְ אֶל־הָעָ֑ם כִּֽי־הָיְתָ֤ה סִבָּה֙ מֵעִ֣ם יְהוָ֔ה לְמַ֜עַן הָקִ֣ים אֶת־דְּבָר֗וֹ אֲשֶׁ֨ר דִּבֶּ֤ר יְהוָה֙ בְּיַד֙ אֲחִיָּ֣ה הַשִּׁילֹנִ֔י אֶל־יָרָבְעָ֖ם בֶּן־נְבָֽט׃
16Då heile Israel såg at kongen ikkje høyrde på dei, svara folket kongen og sa: «Kva del har vi i David? Vi har ingen arv i Isais son! Heim til telta dine, Israel! Sjå no til ditt eige hus, David!» Og Israel drog heim til telta sine.
וַיַּ֣רְא כָּל־יִשְׂרָאֵ֗ל כִּ֠י לֹֽא־שָׁמַ֣ע הַמֶּלֶךְ֮ אֲלֵיהֶם֒ וַיָּשִׁ֣בוּ הָעָ֣ם אֶת־הַמֶּ֣לֶך דָּבָ֣ר ׀ לֵאמֹ֡ר מַה־לָּנוּ֩ חֵ֨לֶק בְּדָוִ֜ד וְלֹֽא־נַחֲלָ֣ה בְּבֶן־יִשַׁ֗י לְאֹהָלֶ֙יךָ֙ יִשְׂרָאֵ֔ל עַתָּ֕ה רְאֵ֥ה בֵיתְךָ֖ דָּוִ֑ד וַיֵּ֥לֶךְ יִשְׂרָאֵ֖ל לְאֹהָלָֽיו׃
17Men over dei israelittane som budde i byane i Juda, var det Rehabeam som var konge.
וּבְנֵ֣י יִשְׂרָאֵ֔ל הַיֹּשְׁבִ֖ים בְּעָרֵ֣י יְהוּדָ֑ה וַיִּמְלֹ֥ךְ עֲלֵיהֶ֖ם רְחַבְעָֽם׃ פ
18Kong Rehabeam sende ut Adoram, som hadde oppsyn med pliktarbeidet. Men heile Israel steina han så han døydde. Kong Rehabeam skunda seg opp i vogna si og flykta til Jerusalem.
וַיִּשְׁלַ֞ח הַמֶּ֣לֶךְ רְחַבְעָ֗ם אֶת־אֲדֹרָם֙ אֲשֶׁ֣ר עַל־הַמַּ֔ס וַיִּרְגְּמ֨וּ כָל־יִשְׂרָאֵ֥ל בּ֛וֹ אֶ֖בֶן וַיָּמֹ֑ת וְהַמֶּ֣לֶךְ רְחַבְעָ֗ם הִתְאַמֵּץ֙ לַעֲל֣וֹת בַּמֶּרְכָּבָ֔ה לָנ֖וּס יְרוּשָׁלָֽ͏ִם׃
19Slik gjorde Israel opprør mot Davids hus, og slik har det vore til denne dag.
וַיִּפְשְׁע֤וּ יִשְׂרָאֵל֙ בְּבֵ֣ית דָּוִ֔ד עַ֖ד הַיּ֥וֹם הַזֶּֽה׃ ס
20Då heile Israel høyrde at Jeroboam var komen attende, sende dei bod og kalla han til forsamlinga og gjorde han til konge over heile Israel. Det var ingen som følgde Davids hus, utan Juda stamme åleine.
וַיְהִ֞י כִּשְׁמֹ֤עַ כָּל־יִשְׂרָאֵל֙ כִּֽי־שָׁ֣ב יָרָבְעָ֔ם וֽ͏ַיִּשְׁלְח֗וּ וַיִּקְרְא֤וּ אֹתוֹ֙ אֶל־הָ֣עֵדָ֔ה וַיַּמְלִ֥יכוּ אֹת֖וֹ עַל־כָּל־יִשְׂרָאֵ֑ל לֹ֤א הָיָה֙ אַחֲרֵ֣י בֵית־דָּוִ֔ד זוּלָתִ֥י שֵֽׁבֶט־יְהוּדָ֖ה לְבַדּֽוֹ׃
Opprettelse av gullkalvene
Jeroboam satte opp to gullkalver i Betel og Dan for å hindre folket fra å reise til Jerusalem for å tilbe, og sa: 'Se, her er dine guder, Israel, som førte deg opp fra Egypt.'
26Jeroboam tenkte i hjarta sitt: «No kjem riket til å venda attende til Davids hus.
וַיֹּ֥אמֶר יָרָבְעָ֖ם בְּלִבּ֑וֹ עַתָּ֛ה תָּשׁ֥וּב הַמַּמְלָכָ֖ה לְבֵ֥ית דָּוִֽד׃
27Om dette folket dreg opp for å ofra i Herrens hus i Jerusalem, vil hjarta til folket venda seg til herren sin, Rehabeam, kongen i Juda. Då vil dei drepa meg og venda attende til Rehabeam, kongen i Juda.»
אִֽם־יַעֲלֶ֣ה ׀ הָעָ֣ם הַזֶּ֗ה לַעֲשׂ֨וֹת זְבָחִ֤ים בְּבֵית־יְהוָה֙ בִּיר֣וּשָׁלִַ֔ם וְ֠שָׁב לֵ֣ב הָעָ֤ם הַזֶּה֙ אֶל־אֲדֹ֣נֵיהֶ֔ם אֶל־רְחַבְעָ֖ם מֶ֣לֶךְ יְהוּדָ֑ה וַהֲרָגֻ֕נִי וְשָׁ֖בוּ אֶל־רְחַבְעָ֥ם מֶֽלֶךְ־יְהוּדָֽה׃
28Kongen rådførte seg og laga to gullkalvar. Han sa til folket: «Det er for mykje for dykk å dra opp til Jerusalem. Sjå, her er gudane dine, Israel, som førte deg opp frå Egypt!»
וַיִּוָּעַ֣ץ הַמֶּ֔לֶךְ וַיַּ֕עַשׂ שְׁנֵ֖י עֶגְלֵ֣י זָהָ֑ב וַיֹּ֣אמֶר אֲלֵהֶ֗ם רַב־לָכֶם֙ מֵעֲל֣וֹת יְרוּשָׁלִַ֔ם הִנֵּ֤ה אֱלֹהֶ֙יךָ֙ יִשְׂרָאֵ֔ל אֲשֶׁ֥ר הֶעֱל֖וּךָ מֵאֶ֥רֶץ מִצְרָֽיִם׃
29Han sette den eine i Betel, og den andre sette han i Dan.
וַיָּ֥שֶׂם אֶת־הָאֶחָ֖ד בְּבֵֽית־אֵ֑ל וְאֶת־הָאֶחָ֖ד נָתַ֥ן בְּדָֽן׃
30Dette vart til synd, for folket gjekk framfor den eine heilt til Dan.
וַיְהִ֛י הַדָּבָ֥ר הַזֶּ֖ה לְחַטָּ֑את וַיֵּלְכ֥וּ הָעָ֛ם לִפְנֵ֥י הָאֶחָ֖ד עַד־דָּֽן׃
31Han bygde også hus på offerhaugane og sette inn prestar frå alle lag av folket, som ikkje var av Levi-sønene.
וַיַּ֖עַשׂ אֶת־בֵּ֣ית בָּמ֑וֹת וַיַּ֤עַשׂ כֹּֽהֲנִים֙ מִקְצ֣וֹת הָעָ֔ם אֲשֶׁ֥ר לֹֽא־הָי֖וּ מִבְּנֵ֥י לֵוִֽי׃
32Jeroboam innstifta ei høgtid i den åttande månaden, på den femtande dagen i månaden, lik høgtida i Juda. Han steig opp til altaret. Slik gjorde han i Betel og ofra til kalvane han hadde laga. Han sette også inn prestar i Betel for offerhaugane han hadde laga.
וַיַּ֣עַשׂ יָרָבְעָ֣ם ׀ חָ֡ג בַּחֹ֣דֶשׁ הַשְּׁמִינִ֣י בַּחֲמִשָּֽׁה־עָשָׂר֩ י֨וֹם ׀ לַחֹ֜דֶשׁ כֶּחָ֣ג ׀ אֲשֶׁ֣ר בִּיהוּדָ֗ה וַיַּ֙עַל֙ עַל־הַמִּזְבֵּ֔חַ כֵּ֤ן עָשָׂה֙ בְּבֵֽית־אֵ֔ל לְזַבֵּ֖חַ לָעֲגָלִ֣ים אֲשֶׁר־עָשָׂ֑ה וְהֶעֱמִיד֙ בְּבֵ֣ית אֵ֔ל אֶת־כֹּהֲנֵ֥י הַבָּמ֖וֹת אֲשֶׁ֥ר עָשָֽׂה׃
33Han steig opp til altaret han hadde laga i Betel, på den femtande dagen i den åttande månaden, i den månaden han sjølv hadde funne på. Han innstifta ei høgtid for Israels born og steig opp til altaret for å brenna røykjelse.
וַיַּ֜עַל עַֽל־הַמִּזְבֵּ֣חַ ׀ אֲשֶׁר־עָשָׂ֣ה בְּבֵֽית־אֵ֗ל בַּחֲמִשָּׁ֨ה עָשָׂ֥ר יוֹם֙ בַּחֹ֣דֶשׁ הַשְּׁמִינִ֔י בַּחֹ֖דֶשׁ אֲשֶׁר־בָּדָ֣א *מלבד **מִלִּבּ֑וֹ וַיַּ֤עַשׂ חָג֙ לִבְנֵ֣י יִשְׂרָאֵ֔ל וַיַּ֥עַל עַל־הַמִּזְבֵּ֖חַ לְהַקְטִֽיר׃ פ
Gudsmannen fra Juda
En gudsmann fra Juda kom og profeterte mot alteret i Betel mens Jeroboam sto der. Da kongen rakte ut hånden for å gripe ham, visnet hånden hans.
1Då kom ein gudsmann frå Juda til Betel med eit ord frå Herren. Jeroboam stod ved altaret for å brenna røykjelse.
וְהִנֵּ֣ה ׀ אִ֣ישׁ אֱלֹהִ֗ים בָּ֧א מִיהוּדָ֛ה בִּדְבַ֥ר יְהוָ֖ה אֶל־בֵּֽית־אֵ֑ל וְיָרָבְעָ֛ם עֹמֵ֥ד עַל־הַמִּזְבֵּ֖חַ לְהַקְטִֽיר׃
2Han ropa mot altaret med eit ord frå Herren og sa: «Altar, altar! Så seier Herren: Sjå, ein son skal fødast i Davids hus, Josjia skal han heita. På deg skal han ofra prestane frå offerhaugane, dei som brenner røykjelse på deg, og menneskeknoklar skal brennast på deg.»
וַיִּקְרָ֤א עַל־הַמִּזְבֵּ֙חַ֙ בִּדְבַ֣ר יְהוָ֔ה וַיֹּ֙אמֶר֙ מִזְבֵּ֣חַ מִזְבֵּ֔חַ כֹּ֖ה אָמַ֣ר יְהוָ֑ה הִנֵּֽה־בֵ֞ן נוֹלָ֤ד לְבֵית־דָּוִד֙ יֹאשִׁיָּ֣הוּ שְׁמ֔וֹ וְזָבַ֣ח עָלֶ֗יךָ אֶת־כֹּהֲנֵ֤י הַבָּמוֹת֙ הַמַּקְטִרִ֣ים עָלֶ֔יךָ וְעַצְמ֥וֹת אָדָ֖ם יִשְׂרְפ֥וּ עָלֶֽיךָ׃
3Same dagen gav han eit teikn og sa: «Dette er teiknet på at Herren har tala: Sjå, altaret skal rivna, og oska som er på det, skal renna ut.»
וְנָתַן֩ בַּיּ֨וֹם הַה֤וּא מוֹפֵת֙ לֵאמֹ֔ר זֶ֣ה הַמּוֹפֵ֔ת אֲשֶׁ֖ר דִּבֶּ֣ר יְהוָ֑ה הִנֵּ֤ה הַמִּזְבֵּ֙חַ֙ נִקְרָ֔ע וְנִשְׁפַּ֖ךְ הַדֶּ֥שֶׁן אֲשֶׁר־עָלָֽיו׃
4Då kong Jeroboam høyrde ordet som gudsmannen ropa mot altaret i Betel, rette han ut handa si frå altaret og sa: «Grip han!» Men handa han hadde rekt ut mot han, visna, og han kunne ikkje dra ho tilbake til seg.
וַיְהִי֩ כִשְׁמֹ֨עַ הַמֶּ֜לֶךְ אֶת־דְּבַ֣ר אִישׁ־הָאֱלֹהִ֗ים אֲשֶׁ֨ר קָרָ֤א עַל־הַמִּזְבֵּ֙חַ֙ בְּבֵֽית־אֵ֔ל וַיִּשְׁלַ֨ח יָרָבְעָ֧ם אֶת־יָד֛וֹ מֵעַ֥ל הַמִּזְבֵּ֖חַ לֵאמֹ֣ר ׀ תִּפְשֻׂ֑הוּ וַתִּיבַ֤שׁ יָדוֹ֙ אֲשֶׁ֣ר שָׁלַ֣ח עָלָ֔יו וְלֹ֥א יָכֹ֖ל לַהֲשִׁיבָ֥הּ אֵלָֽיו׃
5Altaret rivna, og oska rann ut frå altaret, etter det teiknet gudsmannen hadde gjeve med eit ord frå Herren.
וְהַמִּזְבֵּ֣חַ נִקְרָ֔ע וַיִּשָּׁפֵ֥ךְ הַדֶּ֖שֶׁן מִן־הַמִּזְבֵּ֑חַ כַּמּוֹפֵ֗ת אֲשֶׁ֥ר נָתַ֛ן אִ֥ישׁ הָאֱלֹהִ֖ים בִּדְבַ֥ר יְהוָֽה׃
6Då tok kongen til orde og sa til gudsmannen: «Bønnfall Herren din Gud og be for meg, så handa mi kan koma tilbake til meg.» Gudsmannen bønnfallte Herren, og handa til kongen kom tilbake og vart som før.
וַיַּ֨עַן הַמֶּ֜לֶךְ וַיֹּ֣אמֶר ׀ אֶל־אִ֣ישׁ הָאֱלֹהִ֗ים חַל־נָ֞א אֶת־פְּנֵ֨י יְהוָ֤ה אֱלֹהֶ֙יךָ֙ וְהִתְפַּלֵּ֣ל בַּעֲדִ֔י וְתָשֹׁ֥ב יָדִ֖י אֵלָ֑י וַיְחַ֤ל אִישׁ־הָֽאֱלֹהִים֙ אֶת־פְּנֵ֣י יְהוָ֔ה וַתָּ֤שָׁב יַד־הַמֶּ֙לֶךְ֙ אֵלָ֔יו וַתְּהִ֖י כְּבָרִֽאשֹׁנָֽה׃
Sønnen Abias sykdom og død
Da Jeroboams sønn Abia ble syk, sendte han sin kone til profeten Ahia, som profeterte dom over Jeroboams hus på grunn av hans synd.
1På den tida vart Abia, son til Jeroboam, sjuk.
בָּעֵ֣ת הַהִ֔יא חָלָ֖ה אֲבִיָּ֥ה בֶן־יָרָבְעָֽם׃
2Jeroboam sa til kona si: «Reis deg og forkle deg så ingen kjenner at du er kona til Jeroboam. Gå så til Sjilo. Der er profeten Ahia, han som sa at eg skulle verta konge over dette folket.
וַיֹּ֨אמֶר יָרָבְעָ֜ם לְאִשְׁתּ֗וֹ ק֤וּמִי נָא֙ וְהִשְׁתַּנִּ֔ית וְלֹ֣א יֵֽדְע֔וּ כִּי־*אתי **אַ֖תְּ אֵ֣שֶׁת יָרָבְעָ֑ם וְהָלַ֣כְתְּ שִׁלֹ֗ה הִנֵּה־שָׁם֙ אֲחִיָּ֣ה הַנָּבִ֔יא הֽוּא־דִבֶּ֥ר עָלַ֛י לְמֶ֖לֶךְ עַל־הָעָ֥ם הַזֶּֽה׃
3Ta med deg ti brød, nokre kaker og ei krukke med honning, og gå til han. Han vil fortelja deg korleis det vil gå med guten.»
וְלָקַ֣חַתְּ בְּ֠יָדֵךְ עֲשָׂרָ֨ה לֶ֧חֶם וְנִקֻּדִ֛ים וּבַקְבֻּ֥ק דְּבַ֖שׁ וּבָ֣את אֵלָ֑יו ה֚וּא יַגִּ֣יד לָ֔ךְ מַה־יִּֽהְיֶ֖ה לַנָּֽעַר׃
4Kona til Jeroboam gjorde som han sa. Ho tok ut og gjekk til Sjilo og kom til huset til Ahia. Ahia kunne ikkje sjå, for auga hans var svekka av alderdom.
וַתַּ֤עַשׂ כֵּן֙ אֵ֣שֶׁת יָרָבְעָ֔ם וַתָּ֙קָם֙ וַתֵּ֣לֶךְ שִׁלֹ֔ה וַתָּבֹ֖א בֵּ֣ית אֲחִיָּ֑ה וַאֲחִיָּ֙הוּ֙ לֹֽא־יָכֹ֣ל לִרְא֔וֹת כִּ֛י קָ֥מוּ עֵינָ֖יו מִשֵּׂיבֽוֹ׃ ס
5Men Herren hadde sagt til Ahia: «Sjå, kona til Jeroboam kjem for å spørja deg om sonen sin, for han er sjuk. Slik og slik skal du seia til henne. Når ho kjem, vil ho gje seg ut for å vera ei anna.»
וַיהוָ֞ה אָמַ֣ר אֶל־אֲחִיָּ֗הוּ הִנֵּ֣ה אֵ֣שֶׁת יָרָבְעָ֡ם בָּאָ֣ה לִדְרֹשׁ֩ דָּבָ֨ר מֵעִמְּךָ֤ אֶל־בְּנָהּ֙ כִּֽי־חֹלֶ֣ה ה֔וּא כָּזֹ֥ה וְכָזֶ֖ה תְּדַבֵּ֣ר אֵלֶ֑יהָ וִיהִ֣י כְבֹאָ֔הּ וְהִ֖יא מִתְנַכֵּרָֽה׃
6Kom inn, kona til Jeroboam! Kvifor gjev du deg ut for å vera ei anna? Eg er send til deg med ein hard bodskap.
וַיְהִי֩ כִשְׁמֹ֨עַ אֲחִיָּ֜הוּ אֶת־ק֤וֹל רַגְלֶ֙יהָ֙ בָּאָ֣ה בַפֶּ֔תַח וַיֹּ֕אמֶר בֹּ֖אִי אֵ֣שֶׁת יָרָבְעָ֑ם לָ֣מָּה זֶּ֗ה אַ֚תְּ מִתְנַכֵּרָ֔ה וְאָ֣נֹכִ֔י שָׁל֥וּחַ אֵלַ֖יִךְ קָשָֽׁה׃
7Gå og sei til Jeroboam: Så seier Herren, Israels Gud: Eg lyfte deg opp frå folket og sette deg til fyrste over Israel, folket mitt.
לְכִ֞י אִמְרִ֣י לְיָרָבְעָ֗ם כֹּֽה־אָמַ֤ר יְהוָה֙ אֱלֹהֵ֣י יִשְׂרָאֵ֔ל יַ֛עַן אֲשֶׁ֥ר הֲרִימֹתִ֖יךָ מִתּ֣וֹךְ הָעָ֑ם וָאֶתֶּנְךָ֣ נָגִ֔יד עַ֖ל עַמִּ֥י יִשְׂרָאֵֽל׃
8Eg reiv riket frå Davids hus og gav det til deg. Men du har ikkje vore som tenaren min David, som heldt boda mine og følgde meg av heile sitt hjarte og berre gjorde det som var rett i mine auge.
וָאֶקְרַ֤ע אֶת־הַמַּמְלָכָה֙ מִבֵּ֣ית דָּוִ֔ד וָאֶתְּנֶ֖הָ לָ֑ךְ וְלֹֽא־הָיִ֜יתָ כְּעַבְדִּ֣י דָוִ֗ד אֲשֶׁר֩ שָׁמַ֨ר מִצְוֺתַ֜י וַאֲשֶׁר־הָלַ֤ךְ אַחֲרַי֙ בְּכָל־לְבָב֔וֹ לַעֲשׂ֕וֹת רַ֖ק הַיָּשָׁ֥ר בְּעֵינָֽי׃
9Du har gjort meir vondt enn alle som var før deg. Du har gått av stad og laga deg andre gudar og støypte bilete for å arga meg, og du har kasta meg bak ryggen din.
וַתָּ֣רַע לַעֲשׂ֔וֹת מִכֹּ֖ל אֲשֶׁר־הָי֣וּ לְפָנֶ֑יךָ וַתֵּ֡לֶךְ וַתַּעֲשֶׂה־לְּךָ֩ אֱלֹהִ֨ים אֲחֵרִ֤ים וּמַסֵּכוֹת֙ לְהַכְעִיסֵ֔נִי וְאֹתִ֥י הִשְׁלַ֖כְתָּ אַחֲרֵ֥י גַוֶּֽךָ׃ ס
10Difor vil eg føra ulukke over Jeroboams hus og rydda ut frå Jeroboam kvar ein mann, både ufri og fri i Israel. Eg vil sopa etter Jeroboams hus som ein sopar bort møkk til det er heilt borte.
לָכֵ֗ן הִנְנִ֨י מֵבִ֤יא רָעָה֙ אֶל־בֵּ֣ית יָרָבְעָ֔ם וְהִכְרַתִּ֤י לְיָֽרָבְעָם֙ מַשְׁתִּ֣ין בְּקִ֔יר עָצ֥וּר וְעָז֖וּב בְּיִשְׂרָאֵ֑ל וּבִֽעַרְתִּי֙ אַחֲרֵ֣י בֵית־יָרָבְעָ֔ם כַּאֲשֶׁ֛ר יְבַעֵ֥ר הַגָּלָ֖ל עַד־תֻּמּֽוֹ׃
11Den av Jeroboams ætt som døyr i byen, skal hundane eta, og den som døyr på marka, skal fuglane under himmelen eta. For Herren har tala.
הַמֵּ֨ת לְיָֽרָבְעָ֤ם בָּעִיר֙ יֹאכְל֣וּ הַכְּלָבִ֔ים וְהַמֵּת֙ בַּשָּׂדֶ֔ה יֹאכְל֖וּ ע֣וֹף הַשָּׁמָ֑יִם כִּ֥י יְהוָ֖ה דִּבֵּֽר׃
12Reis deg no og gå heim! Når føtene dine går inn i byen, skal guten døy.
וְאַ֥תְּ ק֖וּמִי לְכִ֣י לְבֵיתֵ֑ךְ בְּבֹאָ֥ה רַגְלַ֛יִךְ הָעִ֖ירָה וּמֵ֥ת הַיָּֽלֶד׃
13Heile Israel skal sørgja over han og gravleggja han. Han er den einaste av Jeroboams ætt som skal koma i ei grav, for det fanst noko godt hos han for Herren, Israels Gud, i Jeroboams hus.
וְסָֽפְדוּ־ל֤וֹ כָל־יִשְׂרָאֵל֙ וְקָבְר֣וּ אֹת֔וֹ כִּֽי־זֶ֣ה לְבַדּ֔וֹ יָבֹ֥א לְיָרָבְעָ֖ם אֶל־קָ֑בֶר יַ֣עַן נִמְצָא־ב֞וֹ דָּבָ֣ר ט֗וֹב אֶל־יְהוָ֛ה אֱלֹהֵ֥י יִשְׂרָאֵ֖ל בְּבֵ֥ית יָרָבְעָֽם׃
14Herren skal reisa opp ein konge over Israel som skal rydda ut Jeroboams hus. Dette skjer i dag – ja, kva meir, allereie no!
וְהֵקִים֩ יְהוָ֨ה ל֥וֹ מֶ֙לֶךְ֙ עַל־יִשְׂרָאֵ֔ל אֲשֶׁ֥ר יַכְרִ֛ית אֶת־בֵּ֥ית יָרָבְעָ֖ם זֶ֣ה הַיּ֑וֹם וּמֶ֖ה גַּם־עָֽתָּֽה׃
15Herren skal slå Israel så det svingar att og fram som sivet i vatnet. Han skal rykka Israel opp frå denne gode jorda som han gav til fedrane deira, og spreia dei på andre sida av elva, fordi dei laga seg Asjera-stolpar og dermed arga Herren.
וְהִכָּ֨ה יְהוָ֜ה אֶת־יִשְׂרָאֵ֗ל כַּאֲשֶׁ֨ר יָנ֣וּד הַקָּנֶה֮ בַּמַּיִם֒ וְנָתַ֣שׁ אֶת־יִשְׂרָאֵ֗ל מֵ֠עַל הָאֲדָמָ֨ה הַטּוֹבָ֤ה הַזֹּאת֙ אֲשֶׁ֤ר נָתַן֙ לַאֲב֣וֹתֵיהֶ֔ם וְזֵרָ֖ם מֵעֵ֣בֶר לַנָּהָ֑ר יַ֗עַן אֲשֶׁ֤ר עָשׂוּ֙ אֶת־אֲשֵׁ֣רֵיהֶ֔ם מַכְעִיסִ֖ים אֶת־יְהוָֽה׃
16Han skal gje Israel opp på grunn av dei syndene Jeroboam har gjort, og som han har lokka Israel til å gjera.»
וְיִתֵּ֖ן אֶת־יִשְׂרָאֵ֑ל בִּגְלַ֞ל חַטֹּ֤אות יָֽרָבְעָם֙ אֲשֶׁ֣ר חָטָ֔א וַאֲשֶׁ֥ר הֶחֱטִ֖יא אֶת־יִשְׂרָאֵֽל׃
17Då reiste kona til Jeroboam seg og gjekk. Ho kom til Tirsa, og då ho gjekk over dørstokken til huset, døydde guten.
וַתָּ֙קָם֙ אֵ֣שֶׁת יָרָבְעָ֔ם וַתֵּ֖לֶךְ וַתָּבֹ֣א תִרְצָ֑תָה הִ֛יא בָּאָ֥ה בְסַף־הַבַּ֖יִת וְהַנַּ֥עַר מֵֽת׃
18Dei gravla han, og heile Israel sørgde over han, slik som Herren hadde sagt gjennom tenaren sin, profeten Ahia.
וַיִּקְבְּר֥וּ אֹת֛וֹ וַיִּסְפְּדוּ־ל֖וֹ כָּל־יִשְׂרָאֵ֑ל כִּדְבַ֤ר יְהוָה֙ אֲשֶׁ֣ר דִּבֶּ֔ר בְּיַד־עַבְדּ֖וֹ אֲחִיָּ֥הוּ הַנָּבִֽיא׃
Nemnd i Bibelen (68)
1. Kongebok 11:261. Kongebok 11:281. Kongebok 11:291. Kongebok 11:311. Kongebok 11:401. Kongebok 12:21. Kongebok 12:31. Kongebok 12:121. Kongebok 12:151. Kongebok 12:201. Kongebok 12:261. Kongebok 14:11. Kongebok 14:21. Kongebok 14:41. Kongebok 14:51. Kongebok 14:61. Kongebok 14:71. Kongebok 14:101. Kongebok 14:111. Kongebok 14:201. Kongebok 14:301. Kongebok 15:11. Kongebok 15:61. Kongebok 15:71. Kongebok 15:91. Kongebok 15:251. Kongebok 15:291. Kongebok 15:301. Kongebok 16:31. Kongebok 16:71. Kongebok 16:261. Kongebok 16:311. Kongebok 21:222. Kongebok 3:32. Kongebok 9:92. Kongebok 10:292. Kongebok 10:312. Kongebok 13:112. Kongebok 13:132. Kongebok 14:162. Kongebok 14:232. Kongebok 14:242. Kongebok 14:272. Kongebok 14:292. Kongebok 15:12. Kongebok 15:82. Kongebok 17:212. Kongebok 23:151. Krønikebok 5:172. Krønikebok 9:292. Krønikebok 10:22. Krønikebok 10:32. Krønikebok 10:122. Krønikebok 10:152. Krønikebok 12:152. Krønikebok 13:12. Krønikebok 13:22. Krønikebok 13:32. Krønikebok 13:42. Krønikebok 13:62. Krønikebok 13:152. Krønikebok 13:192. Krønikebok 13:20Hosea 1:1Amos 1:1Amos 7:9Amos 7:10Amos 7:11