FLOGVIT
.bible

1. KorinterneKapittel 15

+ UndertekstGrunntekst← ForrigeNeste →
Vis oppstandelseslærenEvangeliets kjerne og håp

Paulus gir her den mest grundige undervisningen om oppstandelsen i NT. Kapitlet inneholder evangeliets kjerne, vitner til oppstandelsen, og håpet om vår egen oppstandelse.

1

Evangeliet jeg forkynte

Jeg minner dere, søsken, om evangeliet som jeg forkynte for dere, som dere også tok imot, og som dere står fast i.

v.1
2

Kristus døde for våre synder

For jeg overleverte til dere blant det første det som jeg selv mottok: at Kristus døde for våre synder etter Skriftene, at han ble begravet, og at han ble reist opp på den tredje dagen etter Skriftene,

v.3, 4
3

Han viste seg for mange

og at han viste seg for Kefas, deretter for de tolv. Deretter viste han seg for mer enn fem hundre søsken på én gang. De fleste av dem lever fortsatt, men noen er sovnet inn.

v.5, 6
4

Hvis Kristus ikke er oppstått

Og hvis Kristus ikke er reist opp, da er vår forkynnelse forgjeves, og deres tro er også forgjeves.

v.14
5

Kristus er førstegrøden

Men nå er Kristus reist opp fra de døde, som førstegrøden av dem som er sovnet inn.

v.20
6

I Adam dør alle

For likesom alle dør i Adam, slik skal også alle bli gjort levende i Kristus.

v.22
7

Hvordan står de døde opp?

Men noen vil spørre: Hvordan blir de døde reist opp? Og med hva slags kropp kommer de? Du uforstandige! Det du sår, får ikke liv uten at det dør.

v.35, 36
8

Sådd i forgjengelighet

Slik er det også med de dødes oppstandelse. Det blir sådd i forgjengelighet, det blir reist opp i uforgjengelighet. Det blir sådd i vanære, det blir reist opp i herlighet. Det blir sådd i svakhet, det blir reist opp i kraft.

v.42, 43
9

Naturlig og åndelig kropp

Det blir sådd en naturlig kropp, det blir reist opp en åndelig kropp. Hvis det finnes en naturlig kropp, finnes det også en åndelig kropp.

v.44
10

Ikke alle skal sovne inn

Se, jeg sier dere en hemmelighet: Vi skal ikke alle sovne inn, men vi skal alle bli forvandlet,

v.51
11

Ved den siste basun

i ett nu, på et øyeblikk, ved den siste basun. For basunen skal lyde, og de døde skal bli reist opp uforgjengelige, og vi skal bli forvandlet.

v.52
12

Døden er oppslukt

Og når dette forgjengelige er kledd i uforgjengelighet, og dette dødelige er kledd i udødelighet, da skal det ordet bli oppfylt som står skrevet: «Døden er oppslukt til seier.» «Død, hvor er din seier? Død, hvor er din brodd?»

v.54, 55
13

Stå fast, vær urokkelige

Derfor, mine kjære søsken, vær faste og urokkelige, alltid rike i Herrens gjerning, for dere vet at deres arbeid ikke er forgjeves i Herren.

v.58
Eg kunngjer for dykk, sysken, evangeliet som eg forkynte dykk, det som de tok imot og som de står faste i.
Γνωρίζω δὲ ὑμῖν, ἀδελφοί, τὸ εὐαγγέλιον ὃ εὐηγγελισάμην ὑμῖν, ὃ καὶ παρελάβετε, ἐν ᾧ καὶ ἑστήκατε,
Ved det blir de frelste, om de held fast på det ordet eg forkynte dykk – om de då ikkje kom til tru til inga nytte.
διʼ οὗ καὶ σῴζεσθε, τίνι λόγῳ εὐηγγελισάμην ὑμῖν, εἰ κατέχετε, ἐκτὸς εἰ μὴ εἰκῇ ἐπιστεύσατε.
For eg gav vidare til dykk som noko av det viktigaste det eg sjølv tok imot: at Kristus døydde for syndene våre etter Skriftene,
Παρέδωκα γὰρ ὑμῖν ἐν πρώτοις, ὃ καὶ παρέλαβον, ὅτι Χριστὸς ἀπέθανεν ὑπὲρ τῶν ἁμαρτιῶν ἡμῶν κατὰ τὰς γραφάς,
at han vart gravlagd, at han stod opp att på den tredje dagen etter Skriftene,
καὶ ὅτι ἐτάφη, καὶ ὅτι ἐγήγερται τῇ ⸂ἡμέρᾳ τῇ τρίτῃ⸃ κατὰ τὰς γραφάς,
og at han synte seg for Kefas og deretter for dei tolv.
καὶ ὅτι ὤφθη Κηφᾷ, εἶτα τοῖς δώδεκα·
Deretter synte han seg for meir enn fem hundre sysken på ein gong. Dei fleste av dei lever enno, men nokre har sovna inn.
ἔπειτα ὤφθη ἐπάνω πεντακοσίοις ἀδελφοῖς ἐφάπαξ, ἐξ ὧν οἱ ⸀πλείονες μένουσιν ἕως ἄρτι, τινὲς ⸀δὲ ἐκοιμήθησαν·
Deretter synte han seg for Jakob, så for alle apostlane.
ἔπειτα ὤφθη Ἰακώβῳ, εἶτα τοῖς ἀποστόλοις πᾶσιν·
Aller sist synte han seg òg for meg, som for eit ufullbore foster.
ἔσχατον δὲ πάντων ὡσπερεὶ τῷ ἐκτρώματι ὤφθη κἀμοί.
For eg er den ringaste av apostlane, og er ikkje verdig til å kallast apostel, fordi eg forfylgde Guds kyrkje.
ἐγὼ γάρ εἰμι ὁ ἐλάχιστος τῶν ἀποστόλων, ὃς οὐκ εἰμὶ ἱκανὸς καλεῖσθαι ἀπόστολος, διότι ἐδίωξα τὴν ἐκκλησίαν τοῦ θεοῦ·
Men ved Guds nåde er eg det eg er, og hans nåde mot meg har ikkje vore forgjeves. Nei, eg har arbeidd meir enn dei alle – ikkje eg, men Guds nåde som er med meg.
χάριτι δὲ θεοῦ εἰμι ὅ εἰμι, καὶ ἡ χάρις αὐτοῦ ἡ εἰς ἐμὲ οὐ κενὴ ἐγενήθη, ἀλλὰ περισσότερον αὐτῶν πάντων ἐκοπίασα, οὐκ ἐγὼ δὲ ἀλλὰ ἡ χάρις τοῦ θεοῦ ⸀ἡ σὺν ἐμοί.
Anten det no er eg eller dei andre, så forkynner vi dette, og slik kom de til tru.
εἴτε οὖν ἐγὼ εἴτε ἐκεῖνοι, οὕτως κηρύσσομεν καὶ οὕτως ἐπιστεύσατε.
Men når det blir forkynt at Kristus har stått opp frå dei døde, korleis kan då somme av dykk seia at det ikkje finst noka oppstode frå dei døde?
Εἰ δὲ Χριστὸς κηρύσσεται ὅτι ἐκ νεκρῶν ἐγήγερται, πῶς λέγουσιν ⸂ἐν ὑμῖν τινες⸃ ὅτι ἀνάστασις νεκρῶν οὐκ ἔστιν;
Om det ikkje finst noka oppstode frå dei døde, har heller ikkje Kristus stått opp.
εἰ δὲ ἀνάστασις νεκρῶν οὐκ ἔστιν, οὐδὲ Χριστὸς ἐγήγερται·
Men har ikkje Kristus stått opp, då er forkynninga vår utan innhald, og trua dykkar er òg utan innhald.
εἰ δὲ Χριστὸς οὐκ ἐγήγερται, κενὸν ⸀ἄρα τὸ κήρυγμα ἡμῶν, ⸀κενὴ καὶ ἡ πίστις ⸀ὑμῶν,
Då står vi òg som falske vitne om Gud, for vi har vitna om Gud at han reiste Kristus opp – han som han ikkje reiste opp, dersom det er sant at døde ikkje står opp.
εὑρισκόμεθα δὲ καὶ ψευδομάρτυρες τοῦ θεοῦ, ὅτι ἐμαρτυρήσαμεν κατὰ τοῦ θεοῦ ὅτι ἤγειρεν τὸν Χριστόν, ὃν οὐκ ἤγειρεν εἴπερ ἄρα νεκροὶ οὐκ ἐγείρονται.
For dersom døde ikkje står opp, har heller ikkje Kristus stått opp.
εἰ γὰρ νεκροὶ οὐκ ἐγείρονται, οὐδὲ Χριστὸς ἐγήγερται·
Men har ikkje Kristus stått opp, då er trua dykkar nyttelaus, og de er enno i syndene dykkar.
εἰ δὲ Χριστὸς οὐκ ἐγήγερται, ματαία ἡ πίστις ⸀ὑμῶν, ἔτι ἐστὲ ἐν ταῖς ἁμαρτίαις ὑμῶν.
Då har òg dei som har sovna inn i Kristus, gått fortapt.
ἄρα καὶ οἱ κοιμηθέντες ἐν Χριστῷ ἀπώλοντο.
Har vi berre for dette livet sett vår von til Kristus, då er vi dei mest ynkjelege av alle menneske.
εἰ ἐν τῇ ζωῇ ταύτῃ ⸂ἐν Χριστῷ ἠλπικότες ἐσμὲν⸃ μόνον, ἐλεεινότεροι πάντων ἀνθρώπων ἐσμέν.
Men no har Kristus stått opp frå dei døde, som førstegrøda av dei som har sovna inn.
Νυνὶ δὲ Χριστὸς ἐγήγερται ἐκ νεκρῶν, ἀπαρχὴ τῶν ⸀κεκοιμημένων.
For sidan døden kom ved eit menneske, er òg oppstoda frå dei døde komen ved eit menneske.
ἐπειδὴ γὰρ διʼ ἀνθρώπου ⸀θάνατος, καὶ διʼ ἀνθρώπου ἀνάστασις νεκρῶν·
For liksom alle døyr i Adam, så skal alle bli gjort levande i Kristus.
ὥσπερ γὰρ ἐν τῷ Ἀδὰμ πάντες ἀποθνῄσκουσιν, οὕτως καὶ ἐν τῷ Χριστῷ πάντες ζῳοποιηθήσονται.
Men kvar til si tid: Kristus er førstegrøda, deretter dei som høyrer Kristus til, når han kjem.
ἕκαστος δὲ ἐν τῷ ἰδίῳ τάγματι· ἀπαρχὴ Χριστός, ἔπειτα οἱ τοῦ Χριστοῦ ἐν τῇ παρουσίᾳ αὐτοῦ·
Så kjem enden, når han overgjev riket til Gud og Far, etter at han har gjort ende på all makt, all styresmakt og alt velde.
εἶτα τὸ τέλος, ὅταν ⸀παραδιδῷ τὴν βασιλείαν τῷ θεῷ καὶ πατρί, ὅταν καταργήσῃ πᾶσαν ἀρχὴν καὶ πᾶσαν ἐξουσίαν καὶ δύναμιν,
For han må vera konge til han har lagt alle fiendar under føtene sine.
δεῖ γὰρ αὐτὸν βασιλεύειν ἄχρι ⸀οὗ θῇ πάντας τοὺς ἐχθροὺς ὑπὸ τοὺς πόδας αὐτοῦ.
Den siste fienden som blir gjort til inkjes, er døden.
ἔσχατος ἐχθρὸς καταργεῖται ὁ θάνατος,
For «alt har han lagt under føtene hans». Men når det står at alt er lagt under han, er det klårt at dette ikkje gjeld han som la alt under han.
πάντα γὰρ ὑπέταξεν ὑπὸ τοὺς πόδας αὐτοῦ. ὅταν δὲ εἴπῃ ὅτι πάντα ὑποτέτακται, δῆλον ὅτι ἐκτὸς τοῦ ὑποτάξαντος αὐτῷ τὰ πάντα.
Og når alt er lagt under han, då skal òg Sonen sjølv underordna seg under han som la alt under han, så Gud kan vera alt i alle.
ὅταν δὲ ὑποταγῇ αὐτῷ τὰ πάντα, ⸀τότε αὐτὸς ὁ υἱὸς ὑποταγήσεται τῷ ὑποτάξαντι αὐτῷ τὰ πάντα, ἵνα ᾖ ὁ θεὸς ⸀πάντα ἐν πᾶσιν.
Kva skal elles dei gjera som lèt seg døypa for dei døde? Om døde i det heile ikkje står opp, kvifor lèt dei seg då døypa for dei?
Ἐπεὶ τί ποιήσουσιν οἱ βαπτιζόμενοι ὑπὲρ τῶν νεκρῶν; εἰ ὅλως νεκροὶ οὐκ ἐγείρονται, τί καὶ βαπτίζονται ὑπὲρ ⸀αὐτῶν;
Og kvifor set vi oss sjølve i fare kvar einaste time?
τί καὶ ἡμεῖς κινδυνεύομεν πᾶσαν ὥραν;
Kvar dag døyr eg! Så sant eg rosar meg av dykk, sysken, i Kristus Jesus, vår Herre.
καθʼ ἡμέραν ἀποθνῄσκω, νὴ τὴν ὑμετέραν ⸀καύχησιν, ἣν ἔχω ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ τῷ κυρίῳ ἡμῶν.
Om eg berre på menneskeleg vis kjempa mot villdyr i Efesos, kva gagn har eg av det? Dersom døde ikkje står opp, lat oss eta og drikka, for i morgon døyr vi!
εἰ κατὰ ἄνθρωπον ἐθηριομάχησα ἐν Ἐφέσῳ, τί μοι τὸ ὄφελος; εἰ νεκροὶ οὐκ ἐγείρονται, Φάγωμεν καὶ πίωμεν, αὔριον γὰρ ἀποθνῄσκομεν.
Lat dykk ikkje føra vill! Dårleg selskap øydelegg god moral.
μὴ πλανᾶσθε· φθείρουσιν ἤθη χρηστὰ ὁμιλίαι κακαί.
Vakn opp for alvor og synd ikkje meir! For somme av dykk kjenner ikkje Gud. Til skam for dykk seier eg dette.
ἐκνήψατε δικαίως καὶ μὴ ἁμαρτάνετε, ἀγνωσίαν γὰρ θεοῦ τινες ἔχουσιν· πρὸς ἐντροπὴν ὑμῖν ⸀λαλῶ.
Men nokon vil seia: Korleis står dei døde opp? Kva slags kropp kjem dei med?
Ἀλλὰ ἐρεῖ τις· Πῶς ἐγείρονται οἱ νεκροί, ποίῳ δὲ σώματι ἔρχονται;
Du uforstandige! Det du sår, får ikkje liv utan at det døyr.
⸀ἄφρων, σὺ ὃ σπείρεις, οὐ ζῳοποιεῖται ἐὰν μὴ ἀποθάνῃ·
Og det du sår, er ikkje den kroppen som skal bli til, men eit nakent korn, kanskje av kveite eller noko anna.
καὶ ὃ σπείρεις, οὐ τὸ σῶμα τὸ γενησόμενον σπείρεις ἀλλὰ γυμνὸν κόκκον εἰ τύχοι σίτου ἤ τινος τῶν λοιπῶν·
Men Gud gjev det ein kropp slik han vil, og kvar av frøslaga gjev han sin eigen kropp.
ὁ δὲ θεὸς ⸂δίδωσιν αὐτῷ⸃ σῶμα καθὼς ἠθέλησεν, καὶ ἑκάστῳ τῶν σπερμάτων ⸀ἴδιον σῶμα.
Ikkje alt kjøt er det same; menneske har éitt slag kjøt, fe har eit anna, fuglar har eit anna, og fisk har eit anna.
οὐ πᾶσα σὰρξ ἡ αὐτὴ σάρξ, ἀλλὰ ἄλλη μὲν ἀνθρώπων, ἄλλη δὲ σὰρξ κτηνῶν, ἄλλη δὲ ⸂σὰρξ πτηνῶν⸃, ἄλλη δὲ ⸀ἰχθύων.
Det finst himmelske kroppar og jordiske kroppar, men dei himmelske har éin herlegdom, dei jordiske ein annan.
καὶ σώματα ἐπουράνια, καὶ σώματα ἐπίγεια· ἀλλὰ ἑτέρα μὲν ἡ τῶν ἐπουρανίων δόξα, ἑτέρα δὲ ἡ τῶν ἐπιγείων.
Sola har sin glans, månen har ein annan, og stjernene har ein annan – ja, éi stjerne skil seg frå ei anna i glans.
ἄλλη δόξα ἡλίου, καὶ ἄλλη δόξα σελήνης, καὶ ἄλλη δόξα ἀστέρων, ἀστὴρ γὰρ ἀστέρος διαφέρει ἐν δόξῃ.
Slik er det òg med oppstoda frå dei døde. Det blir sått i forgjengeleg tilstand, det står opp i uforgjengeleg tilstand.
Οὕτως καὶ ἡ ἀνάστασις τῶν νεκρῶν. σπείρεται ἐν φθορᾷ, ἐγείρεται ἐν ἀφθαρσίᾳ·
Det blir sått i vanære, det står opp i herlegdom. Det blir sått i veikskap, det står opp i kraft.
σπείρεται ἐν ἀτιμίᾳ, ἐγείρεται ἐν δόξῃ· σπείρεται ἐν ἀσθενείᾳ, ἐγείρεται ἐν δυνάμει·
Det blir sått ein naturleg kropp, det står opp ein åndeleg kropp. Finst det ein naturleg kropp, finst det òg ein åndeleg.
σπείρεται σῶμα ψυχικόν, ἐγείρεται σῶμα πνευματικόν. ⸀Εἰ ἔστιν σῶμα ψυχικόν, ⸂ἔστιν καὶ⸃ πνευματικόν.
Slik står det òg skrive: «Det første mennesket, Adam, vart til ei levande sjel.» Den siste Adam vart til ei ånd som gjev liv.
οὕτως καὶ γέγραπται· Ἐγένετο ὁ πρῶτος ἄνθρωπος Ἀδὰμ εἰς ψυχὴν ζῶσαν· ὁ ἔσχατος Ἀδὰμ εἰς πνεῦμα ζῳοποιοῦν.
Men det åndelege kom ikkje først. Det naturlege kom først, så det åndelege.
ἀλλʼ οὐ πρῶτον τὸ πνευματικὸν ἀλλὰ τὸ ψυχικόν, ἔπειτα τὸ πνευματικόν.
Det første mennesket var av jord, laga av støv. Det andre mennesket er frå himmelen.
ὁ πρῶτος ἄνθρωπος ἐκ γῆς χοϊκός, ὁ δεύτερος ⸀ἄνθρωπος ἐξ οὐρανοῦ.
Som det jordiske mennesket var, slik er òg dei jordiske. Og som den himmelske er, slik er òg dei himmelske.
οἷος ὁ χοϊκός, τοιοῦτοι καὶ οἱ χοϊκοί, καὶ οἷος ὁ ἐπουράνιος, τοιοῦτοι καὶ οἱ ἐπουράνιοι·
Og liksom vi har bore biletet av det jordiske mennesket, skal vi òg bera biletet av det himmelske.
καὶ καθὼς ἐφορέσαμεν τὴν εἰκόνα τοῦ χοϊκοῦ, ⸀φορέσομεν καὶ τὴν εἰκόνα τοῦ ἐπουρανίου.
Men dette seier eg, sysken: Kjøt og blod kan ikkje arva Guds rike, og det forgjengelege arvar ikkje det uforgjengelege.
Τοῦτο δέ φημι, ἀδελφοί, ὅτι σὰρξ καὶ αἷμα βασιλείαν θεοῦ κληρονομῆσαι οὐ ⸀δύναται, οὐδὲ ἡ φθορὰ τὴν ἀφθαρσίαν κληρονομεῖ.
Sjå, eg seier dykk ein løyndom: Vi skal ikkje alle sovna inn, men vi skal alle bli forvandla,
ἰδοὺ μυστήριον ὑμῖν λέγω· ⸀πάντες οὐ κοιμηθησόμεθα πάντες δὲ ἀλλαγησόμεθα,
i eitt nu, på eit augneblink, når den siste basunen ljomar. For basunen skal ljoma, og dei døde skal stå opp uforgjengelege, og vi skal bli forvandla.
ἐν ἀτόμῳ, ἐν ῥιπῇ ὀφθαλμοῦ, ἐν τῇ ἐσχάτῃ σάλπιγγι· σαλπίσει γάρ, καὶ οἱ νεκροὶ ἐγερθήσονται ἄφθαρτοι, καὶ ἡμεῖς ἀλλαγησόμεθα.
For dette forgjengelege må bli kledd i det uforgjengelege, og dette døyelege må bli kledd i udøyelegdom.
δεῖ γὰρ τὸ φθαρτὸν τοῦτο ἐνδύσασθαι ἀφθαρσίαν καὶ τὸ θνητὸν τοῦτο ἐνδύσασθαι ἀθανασίαν.
Og når dette forgjengelege er kledd i det uforgjengelege, og dette døyelege er kledd i udøyelegdom, då skal det ordet gå i oppfylling som står skrive: «Døden er oppslukt, sigeren vunnen!»
ὅταν δὲ τὸ ⸂φθαρτὸν τοῦτο ἐνδύσηται ἀφθαρσίαν καὶ τὸ⸃ θνητὸν τοῦτο ἐνδύσηται ⸀ἀθανασίαν, τότε γενήσεται ὁ λόγος ὁ γεγραμμένος· Κατεπόθη ὁ θάνατος εἰς νῖκος.
«Død, kvar er sigeren din? Død, kvar er brodden din?»
ποῦ σου, θάνατε, τὸ ⸂νῖκος; ποῦ σου, θάνατε, τὸ κέντρον⸃;
Brodden til døden er synda, og krafta til synda er lova.
τὸ δὲ κέντρον τοῦ θανάτου ἡ ἁμαρτία, ἡ δὲ δύναμις τῆς ἁμαρτίας ὁ νόμος·
Men Gud vere takk, som gjev oss sigeren ved vår Herre Jesus Kristus!
τῷ δὲ θεῷ χάρις τῷ διδόντι ἡμῖν τὸ νῖκος διὰ τοῦ κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ.
Difor, mine kjære sysken, stå faste og urikkande, ver alltid rike i arbeidet for Herren, for de veit at arbeidet dykkar i Herren ikkje er forgjeves.
Ὥστε, ἀδελφοί μου ἀγαπητοί, ἑδραῖοι γίνεσθε, ἀμετακίνητοι, περισσεύοντες ἐν τῷ ἔργῳ τοῦ κυρίου πάντοτε, εἰδότες ὅτι ὁ κόπος ὑμῶν οὐκ ἔστιν κενὸς ἐν κυρίῳ.
←→