Ebjatar
Den siste presten av Elis ætt
Òg kjend som: Abjatar, Ebjatar, Ebjar, Evjatar
Ebjatar var sønn av presten Akimelek og den eneste overlevende fra massakren i Nob. Han flyktet til David og tjente som prest gjennom hele Davids regjeringstid, men ble til slutt avsatt av Salomo fordi han støttet Adonja som tronfølger.
Familie
Nøkkelhendingar
Flukten fra massakren i Nob
Ebjatar var den eneste som overlevde da Doeg edomitten drepte prestene i Nob på Sauls ordre. Han flyktet til David med efodet.
20Men ein son til Ahimelek, son til Ahitub, kom seg unna. Han heitte Ebjatar, og han rømde etter David.
וַיִּמָּלֵ֣ט בֵּן־אֶחָ֗ד לַאֲחִימֶ֙לֶךְ֙ בֶּן־אֲחִט֔וּב וּשְׁמ֖וֹ אֶבְיָתָ֑ר וַיִּבְרַ֖ח אַחֲרֵ֥י דָוִֽד׃
21Ebjatar fortalde David at Saul hadde drepe prestane til Herren.
וַיַּגֵּ֥ד אֶבְיָתָ֖ר לְדָוִ֑ד כִּ֚י הָרַ֣ג שָׁא֔וּל אֵ֖ת כֹּהֲנֵ֥י יְהוָֽה׃
22David sa til Ebjatar: «Eg visste den dagen, då Doeg frå Edom var der, at han heilt sikkert ville fortelja det til Saul. Eg har valda døden for kvar einaste sjel i farshuset ditt.
וַיֹּ֨אמֶר דָּוִ֜ד לְאֶבְיָתָ֗ר יָדַ֜עְתִּי בַּיּ֤וֹם הַהוּא֙ כִּֽי־שָׁם֙ *דויג **דּוֹאֵ֣ג הָאֲדֹמִ֔י כִּֽי־הַגֵּ֥ד יַגִּ֖יד לְשָׁא֑וּל אָנֹכִ֣י סַבֹּ֔תִי בְּכָל־נֶ֖פֶשׁ בֵּ֥ית אָבִֽיךָ׃
23Bli hos meg, ver ikkje redd! For den som vil ta livet mitt, vil også ta livet ditt. Hos meg er du under vern.»
שְׁבָ֤ה אִתִּי֙ אַל־תִּירָ֔א כִּ֛י אֲשֶׁר־יְבַקֵּ֥שׁ אֶת־נַפְשִׁ֖י יְבַקֵּ֣שׁ אֶת־נַפְשֶׁ֑ךָ כִּֽי־מִשְׁמֶ֥רֶת אַתָּ֖ה עִמָּדִֽי׃
Tjeneste som prest for David
Ebjatar brakte efodet til David og brukte det til å søke Guds vilje for David i hans flukt fra Saul.
6Då Ebjatar, son til Ahimelek, rømde til David i Ke'ila, hadde han med seg efoden.
וַיְהִ֗י בִּ֠בְרֹחַ אֶבְיָתָ֧ר בֶּן־אֲחִימֶ֛לֶךְ אֶל־דָּוִ֖ד קְעִילָ֑ה אֵפ֖וֹד יָרַ֥ד בְּיָדֽוֹ׃
9David fekk vita at Saul planla vondt mot han, og han sa til presten Ebjatar: «Ber fram efoden!»
וַיֵּ֣דַע דָּוִ֔ד כִּ֣י עָלָ֔יו שָׁא֖וּל מַחֲרִ֣ישׁ הָרָעָ֑ה וַיֹּ֙אמֶר֙ אֶל־אֶבְיָתָ֣ר הַכֹּהֵ֔ן הַגִּ֖ישָׁה הָאֵפֽוֹד׃ ס
10David sa: «Herre, Israels Gud, tenaren din har høyrt at Saul vil koma til Ke'ila og øydeleggja byen på grunn av meg.
וַיֹּאמֶר֮ דָּוִד֒ יְהוָה֙ אֱלֹהֵ֣י יִשְׂרָאֵ֔ל שָׁמֹ֤עַ שָׁמַע֙ עַבְדְּךָ֔ כִּֽי־מְבַקֵּ֥שׁ שָׁא֖וּל לָב֣וֹא אֶל־קְעִילָ֑ה לְשַׁחֵ֥ת לָעִ֖יר בַּעֲבוּרִֽי׃
11Vil borgarane i Ke'ila gje meg over i hans hand? Vil Saul koma ned, slik tenaren din har høyrt? Herre, Israels Gud, fortel det til tenaren din!» Herren svara: «Han vil koma ned.»
הֲיַסְגִּרֻ֣נִי בַעֲלֵי֩ קְעִילָ֨ה בְיָד֜וֹ הֲיֵרֵ֣ד שָׁא֗וּל כַּֽאֲשֶׁר֙ שָׁמַ֣ע עַבְדֶּ֔ךָ יְהוָה֙ אֱלֹהֵ֣י יִשְׂרָאֵ֔ל הַגֶּד־נָ֖א לְעַבְדֶּ֑ךָ ס וַיֹּ֥אמֶר יְהוָ֖ה יֵרֵֽד׃
12David spurde: «Vil borgarane i Ke'ila gje meg og mennene mine over i hendene på Saul?» Herren svara: «Ja, dei vil gje dykk over.»
וַיֹּ֣אמֶר דָּוִ֔ד הֲיַסְגִּ֜רוּ בַּעֲלֵ֧י קְעִילָ֛ה אֹתִ֥י וְאֶת־אֲנָשַׁ֖י בְּיַד־שָׁא֑וּל וַיֹּ֥אמֶר יְהוָ֖ה יַסְגִּֽירוּ׃ ס
Bæring av paktens ark tilbake til Jerusalem
Ebjatar og Sadok bar paktens ark tilbake til Jerusalem da David flyktet fra Absalom, men David ba dem ta arken tilbake til byen.
24Og sjå, Sadok var der, og alle levittane med han, og dei bar Guds paktkiste. Dei sette ned Guds kiste, og Abjatar steig opp til alt folket hadde kome seg ut frå byen.
וְהִנֵּ֨ה גַם־צָד֜וֹק וְכָֽל־הַלְוִיִּ֣ם אִתּ֗וֹ נֹֽשְׂאִים֙ אֶת־אֲרוֹן֙ בְּרִ֣ית הָאֱלֹהִ֔ים וַיַּצִּ֙קוּ֙ אֶת־אֲר֣וֹן הָאֱלֹהִ֔ים וַיַּ֖עַל אֶבְיָתָ֑ר עַד־תֹּ֥ם כָּל־הָעָ֖ם לַעֲב֥וֹר מִן־הָעִֽיר׃
25Då sa kongen til Sadok: «Før Guds kiste tilbake til byen! Finn eg nåde for Herrens auge, så fører han meg tilbake og lèt meg sjå kista og bustaden hans.
וַיֹּ֤אמֶר הַמֶּ֙לֶךְ֙ לְצָד֔וֹק הָשֵׁ֛ב אֶת־אֲר֥וֹן הָאֱלֹהִ֖ים הָעִ֑יר אִם־אֶמְצָ֥א חֵן֙ בְּעֵינֵ֣י יְהוָ֔ה וֶהֱשִׁבַ֕נִי וְהִרְאַ֥נִי אֹת֖וֹ וְאֶת־נָוֵֽהוּ׃
26Men seier han: Eg har ikkje glede i deg – sjå, her er eg. Lat han gjera med meg som han finn godt!»
וְאִם֙ כֹּ֣ה יֹאמַ֔ר לֹ֥א חָפַ֖צְתִּי בָּ֑ךְ הִנְנִ֕י יַֽעֲשֶׂה־לִּ֕י כַּאֲשֶׁ֖ר טֽ[m]וֹב בְּעֵינָֽיו׃ ס
27Kongen sa til presten Sadok: «Er ikkje du ein sjåar? Vend tilbake til byen i fred, og lat Ahimaas, son din, og Jonatan, son til Abjatar, dei to sønene dykkar, vera med dykk.
וַיֹּ֤אמֶר הַמֶּ֙לֶךְ֙ אֶל־צָד֣וֹק הַכֹּהֵ֔ן הֲרוֹאֶ֣ה אַתָּ֔ה שֻׁ֥בָה הָעִ֖יר בְּשָׁל֑וֹם וַאֲחִימַ֨עַץ בִּנְךָ֜ וִיהוֹנָתָ֧ן בֶּן־אֶבְיָתָ֛ר שְׁנֵ֥י בְנֵיכֶ֖ם אִתְּכֶֽם׃
28Sjå, eg ventar ved vadeplassane i øydemarka til det kjem bod frå dykk med melding til meg.»
רְאוּ֙ אָנֹכִ֣י מִתְמַהְמֵ֔הַּ *בעברות **בְּעַֽרְב֖וֹת הַמִּדְבָּ֑ר עַ֣ד בּ֥וֹא דָבָ֛ר מֵעִמָּכֶ֖ם לְהַגִּ֥יד לִֽי׃
29Så førte Sadok og Abjatar Guds kiste tilbake til Jerusalem, og dei vart verande der.
וַיָּ֨שֶׁב צָד֧וֹק וְאֶבְיָתָ֛ר אֶת־אֲר֥וֹן הָאֱלֹהִ֖ים יְרוּשָׁלָ֑͏ִם וַיֵּשְׁב֖וּ שָֽׁם׃
35Er ikkje prestane Sadok og Abjatar der saman med deg? Alt du får høyra frå kongens hus, skal du fortelja til prestane Sadok og Abjatar.
וַהֲל֤וֹא עִמְּךָ֙ שָׁ֔ם צָד֥וֹק וְאֶבְיָתָ֖ר הַכֹּהֲנִ֑ים וְהָיָ֗ה כָּל־הַדָּבָר֙ אֲשֶׁ֤ר תִּשְׁמַע֙ מִבֵּ֣ית הַמֶּ֔לֶךְ תַּגִּ֕יד לְצָד֥וֹק וּלְאֶבְיָתָ֖ר הַכֹּהֲנִֽים׃
36Sjå, dei har dei to sønene sine der, Ahimaas, son til Sadok, og Jonatan, son til Abjatar. Gjennom dei kan de senda meg bod om alt de får høyra.»
הִנֵּה־שָׁ֤ם עִמָּם֙ שְׁנֵ֣י בְנֵיהֶ֔ם אֲחִימַ֣עַץ לְצָד֔וֹק וִיהוֹנָתָ֖ן לְאֶבְיָתָ֑ר וּשְׁלַחְתֶּ֤ם בְּיָדָם֙ אֵלַ֔י כָּל־דָּבָ֖ר אֲשֶׁ֥ר תִּשְׁמָֽעוּ׃
Etterretningsvirksomhet under Absaloms opprør
Under Absaloms opprør fungerte Ebjatar og Sadok som Davids spioner i Jerusalem, og sendte informasjon via sine sønner Jonatan og Akimaas.
15Husjai sa til prestane Sadok og Abjatar: «Slik og slik rådde Ahitofel Absalom og dei eldste i Israel, men slik og slik har eg gjeve råd.
וַיֹּ֣אמֶר חוּשַׁ֗י אֶל־צָד֤וֹק וְאֶל־אֶבְיָתָר֙ הַכֹּ֣הֲנִ֔ים כָּזֹ֣את וְכָזֹ֗את יָעַ֤ץ אֲחִיתֹ֙פֶל֙ אֶת־אַבְשָׁלֹ֔ם וְאֵ֖ת זִקְנֵ֣י יִשְׂרָאֵ֑ל וְכָזֹ֥את וְכָזֹ֖את יָעַ֥צְתִּי אָֽנִי׃
16Send no straks bod og sei til David: 'Bli ikkje verande i natt på øydemarkslettene, men ta deg over, elles blir kongen og alt folket med han slukt.'»
וְעַתָּ֡ה שִׁלְח֣וּ מְהֵרָה֩ וְהַגִּ֨ידוּ לְדָוִ֜ד לֵאמֹ֗ר אַל־תָּ֤לֶן הַלַּ֙יְלָה֙ בְּעַֽרְב֣וֹת הַמִּדְבָּ֔ר וְגַ֖ם עָב֣וֹר תַּעֲב֑וֹר פֶּ֚ן יְבֻלַּ֣ע לַמֶּ֔לֶךְ וּלְכָל־הָעָ֖ם אֲשֶׁ֥ר אִתּֽוֹ׃
17Jonatan og Ahimaas stod ved En-Rogel. Ei tenestejente skulle gå og gje dei bodskap, og så skulle dei gå og fortelja det til kong David. For dei kunne ikkje visa seg og gå inn i byen.
וִיהוֹנָתָ֨ן וַאֲחִימַ֜עַץ עֹמְדִ֣ים בְּעֵין־רֹגֵ֗ל וְהָלְכָ֤ה הַשִּׁפְחָה֙ וְהִגִּ֣ידָה לָהֶ֔ם וְהֵם֙ יֵֽלְכ֔וּ וְהִגִּ֖ידוּ לַמֶּ֣לֶךְ דָּוִ֑ד כִּ֣י לֹ֥א יוּכְל֛וּ לְהֵרָא֖וֹת לָב֥וֹא הָעִֽירָה׃
Støtte til Adonja som tronfølger
Ebjatar støttet Adonja i hans forsøk på å ta tronen før David døde, i motsetning til Sadok som støttet Salomo.
7Han samrådde seg med Joab, son til Seruja, og med presten Abjatar, og dei støtta Adonja.
וַיִּהְי֣וּ דְבָרָ֔יו עִ֚ם יוֹאָ֣ב בֶּן־צְרוּיָ֔ה וְעִ֖ם אֶבְיָתָ֣ר הַכֹּהֵ֑ן וַֽיַּעְזְר֔וּ אַחֲרֵ֖י אֲדֹנִיָּֽה׃
19Han har slakta oksar, gjøkalvar og mange sauer, og han har kalla saman alle kongssønene, presten Abjatar og hærføraren Joab. Men Salomo, tenaren din, har han ikkje kalla.
וַ֠יִּזְבַּח שׁ֥וֹר וּֽמְרִיא־וְצֹאן֮ לָרֹב֒ וַיִּקְרָא֙ לְכָל־בְּנֵ֣י הַמֶּ֔לֶךְ וּלְאֶבְיָתָר֙ הַכֹּהֵ֔ן וּלְיֹאָ֖ב שַׂ֣ר הַצָּבָ֑א וְלִשְׁלֹמֹ֥ה עַבְדְּךָ֖ לֹ֥א קָרָֽא׃
25For i dag har han gått ned og slakta oksar, gjøkalvar og mange sauer. Han har kalla saman alle kongssønene, hærførarane og presten Abjatar. Og sjå, dei et og drikk framfor han og ropar: 'Lenge leve kong Adonja!'
כִּ֣י ׀ יָרַ֣ד הַיּ֗וֹם וַ֠יִּזְבַּח שׁ֥וֹר וּֽמְרִיא־וְצֹאן֮ לָרֹב֒ וַיִּקְרָא֩ לְכָל־בְּנֵ֨י הַמֶּ֜לֶךְ וּלְשָׂרֵ֤י הַצָּבָא֙ וּלְאֶבְיָתָ֣ר הַכֹּהֵ֔ן וְהִנָּ֛ם אֹכְלִ֥ים וְשֹׁתִ֖ים לְפָנָ֑יו וַיֹּ֣אמְר֔וּ יְחִ֖י הַמֶּ֥לֶךְ אֲדֹנִיָּֽהוּ׃
Avsettelse av Salomo
Kong Salomo avsatte Ebjatar fra prestetjenesten og forviste ham til hans eiendom i Anatot. Dette oppfylte Herrens ord over Elis hus.
26Til presten Ebjatar sa kongen: «Gå til Anatot, til eigedomen din, for du fortener døden. Men i dag vil eg ikkje drepa deg, for du bar Herren Guds ark framfor David, far min, og du leid med i alt det far min leid.»
וּלְאֶבְיָתָ֨ר הַכֹּהֵ֜ן אָמַ֣ר הַמֶּ֗לֶךְ עֲנָתֹת֙ לֵ֣ךְ עַל־שָׂדֶ֔יךָ כִּ֛י אִ֥ישׁ מָ֖וֶת אָ֑תָּה וּבַיּ֨וֹם הַזֶּ֜ה לֹ֣א אֲמִיתֶ֗ךָ כִּֽי־נָשָׂ֜אתָ אֶת־אֲר֨וֹן אֲדֹנָ֤י יְהֹוִה֙ לִפְנֵי֙ דָּוִ֣ד אָבִ֔י וְכִ֣י הִתְעַנִּ֔יתָ בְּכֹ֥ל אֲשֶֽׁר־הִתְעַנָּ֖ה אָבִֽי׃
27Så dreiv Salomo Ebjatar bort frå å vera prest for Herren. Slik vart Herrens ord oppfylt, det han hadde tala om Elis hus i Sjilo.
וַיְגָ֤רֶשׁ שְׁלֹמֹה֙ אֶת־אֶבְיָתָ֔ר מִהְי֥וֹת כֹּהֵ֖ן לַֽיהוָ֑ה לְמַלֵּא֙ אֶת־דְּבַ֣ר יְהוָ֔ה אֲשֶׁ֥ר דִּבֶּ֛ר עַל־בֵּ֥ית עֵלִ֖י בְּשִׁלֹֽה׃ פ
Nemnd i Bibelen (29)
1. Samuel 22:201. Samuel 22:211. Samuel 22:221. Samuel 23:61. Samuel 23:91. Samuel 30:72. Samuel 8:172. Samuel 15:242. Samuel 15:272. Samuel 15:292. Samuel 15:352. Samuel 15:362. Samuel 17:152. Samuel 19:122. Samuel 20:251. Kongebok 1:71. Kongebok 1:191. Kongebok 1:251. Kongebok 1:421. Kongebok 2:221. Kongebok 2:261. Kongebok 2:271. Kongebok 2:351. Kongebok 4:41. Krønikebok 15:111. Krønikebok 18:161. Krønikebok 24:61. Krønikebok 27:34Markus 2:26