Gaddi
Manasses stammes speider
Gaddi, sønn av Susi, var representanten fra Manasses stamme blant de tolv speiderne som Moses sendte for å utforske Kanaans land. Han var en av de ti speiderne som kom tilbake med en negativ rapport og frarådet israelittene å gå inn i det lovede landet.
Familie
Nøkkelhendingar
Utvalgt som speider
Gaddi, sønn av Susi, ble valgt ut som representant for Manasses stamme til å speide ut Kanaans land på Herrens befaling.
11Frå Josef-stammen, det vil seia Manasse-stammen: Gaddi, son til Susi.
לְמַטֵּ֥ה יוֹסֵ֖ף לְמַטֵּ֣ה מְנַשֶּׁ֑ה גַּדִּ֖י בֶּן־סוּסִֽי׃
Sendt ut for å utforske Kanaan
Moses sendte Gaddi sammen med elleve andre menn for å utforske det lovede landet, undersøke folket, byene og jordbruksforholdene der.
17Då Moses sende dei ut for å utforska Kanaan-landet, sa han til dei: «Gå opp gjennom Negev og vidare opp i fjellandet.
וַיִּשְׁלַ֤ח אֹתָם֙ מֹשֶׁ֔ה לָת֖וּר אֶת־אֶ֣רֶץ כְּנָ֑עַן וַיֹּ֣אמֶר אֲלֵהֶ֗ם עֲל֥וּ זֶה֙ בַּנֶּ֔גֶב וַעֲלִיתֶ֖ם אֶת־הָהָֽר׃
18Sjå korleis landet er, og om folket som bur der, er sterkt eller veikt, om dei er få eller mange.
וּרְאִיתֶ֥ם אֶת־הָאָ֖רֶץ מַה־הִ֑וא וְאֶת־הָעָם֙ הַיֹּשֵׁ֣ב עָלֶ֔יהָ הֶחָזָ֥ק הוּא֙ הֲרָפֶ֔ה הַמְעַ֥ט ה֖וּא אִם־רָֽב׃
19Sjå om landet dei bur i, er godt eller dårleg, og om byane dei bur i, er opne leirar eller festningar.
וּמָ֣ה הָאָ֗רֶץ אֲשֶׁר־הוּא֙ יֹשֵׁ֣ב בָּ֔הּ הֲטוֹבָ֥ה הִ֖וא אִם־רָעָ֑ה וּמָ֣ה הֶֽעָרִ֗ים אֲשֶׁר־הוּא֙ יוֹשֵׁ֣ב בָּהֵ֔נָּה הַבְּמַֽחֲנִ֖ים אִ֥ם בְּמִבְצָרִֽים׃
20Sjå om jorda er fruktbar eller skrinn, og om det finst tre der eller ikkje. Ver modige og ta med dykk noko av frukta frå landet.» Det var på den tida då dei fyrste druene var mogne.
וּמָ֣ה הָ֠אָרֶץ הַשְּׁמֵנָ֨ה הִ֜וא אִם־רָזָ֗ה הֲיֵֽשׁ־בָּ֥הּ עֵץ֙ אִם־אַ֔יִן וְהִ֨תְחַזַּקְתֶּ֔ם וּלְקַחְתֶּ֖ם מִפְּרִ֣י הָאָ֑רֶץ וְהַ֨יָּמִ֔ים יְמֵ֖י בִּכּוּרֵ֥י עֲנָבִֽים׃
Utforskning av landet i 40 dager
Gaddi og de andre speiderne utforsket Kanaans land i førti dager, fra Sinørken i sør til Rehob ved Lebo-Hamat i nord.
21Så gjekk dei opp og utforska landet frå Sin-øydemarka til Rehob, ved vegen til Hamat.
וַֽיַּעֲל֖וּ וַיָּתֻ֣רוּ אֶת־הָאָ֑רֶץ מִמִּדְבַּר־צִ֥ן עַד־רְחֹ֖ב לְבֹ֥א חֲמָֽת׃
25Etter førti dagar kom dei tilbake frå å utforska landet.
וַיָּשֻׁ֖בוּ מִתּ֣וּר הָאָ֑רֶץ מִקֵּ֖ץ אַרְבָּעִ֥ים יֽוֹם׃
Den negative speidrapporten
Gaddi var blant de ti speiderne som ga en motløs rapport til folket og sa at innbyggerne var for sterke og byene for befestede til at Israel kunne erobre landet.
28Men folket som bur i landet, er sterkt, og byane er befesta og svært store. Vi såg òg etterkomarar av Anak der.
אֶ֚פֶס כִּֽי־עַ֣ז הָעָ֔ם הַיֹּשֵׁ֖ב בָּאָ֑רֶץ וְהֶֽעָרִ֗ים בְּצֻר֤וֹת גְּדֹלֹת֙ מְאֹ֔ד וְגַם־יְלִדֵ֥י הֽ͏ָעֲנָ֖ק רָאִ֥ינוּ שָֽׁם׃
29Amalekittane bur i Negev-landet, hetittane, jebusittane og amorittane bur i fjellandet, og kanaanearane bur ved havet og langs Jordan.»
עֲמָלֵ֥ק יוֹשֵׁ֖ב בְּאֶ֣רֶץ הַנֶּ֑גֶב וְ֠הַֽחִתִּי וְהַיְבוּסִ֤י וְהָֽאֱמֹרִי֙ יוֹשֵׁ֣ב בָּהָ֔ר וְהַֽכְּנַעֲנִי֙ יֹשֵׁ֣ב עַל־הַיָּ֔ם וְעַ֖ל יַ֥ד הַיַּרְדֵּֽן׃
31Men mennene som hadde vore med han, sa: «Vi kan ikkje gå opp mot dette folket, for dei er sterkare enn oss.»
וְהָ֨אֲנָשִׁ֜ים אֲשֶׁר־עָל֤וּ עִמּוֹ֙ אָֽמְר֔וּ לֹ֥א נוּכַ֖ל לַעֲל֣וֹת אֶל־הָעָ֑ם כִּֽי־חָזָ֥ק ה֖וּא מִמֶּֽנּוּ׃
32Og dei spreidde eit dårleg rykte blant Israels born om landet dei hadde utforska. Dei sa: «Det landet vi drog gjennom og utforska, er eit land som fortærer dei som bur der. Alt folket vi såg der, var menn av stort mål.
וַיּוֹצִ֜יאוּ דִּבַּ֤ת הָאָ֙רֶץ֙ אֲשֶׁ֣ר תָּר֣וּ אֹתָ֔הּ אֶל־בְּנֵ֥י יִשְׂרָאֵ֖ל לֵאמֹ֑ר הָאָ֡רֶץ אֲשֶׁר֩ עָבַ֨רְנוּ בָ֜הּ לָת֣וּר אֹתָ֗הּ אֶ֣רֶץ אֹכֶ֤לֶת יוֹשְׁבֶ֙יהָ֙ הִ֔וא וְכָל־הָעָ֛ם אֲשֶׁר־רָאִ֥ינוּ בְתוֹכָ֖הּ אַנְשֵׁ֥י מִדּֽוֹת׃
33Der såg vi nefilane – Anaks etterkomarar kjem av nefilane. Vi kjende oss som grashopper i våre eigne auge, og slik såg vi ut for dei òg.»
וְשָׁ֣ם רָאִ֗ינוּ אֶת־הַנְּפִילִ֛ים בְּנֵ֥י עֲנָ֖ק מִן־הַנְּפִלִ֑ים וַנְּהִ֤י בְעֵינֵ֙ינוּ֙ כּֽ͏ַחֲגָבִ֔ים וְכֵ֥ן הָיִ֖ינוּ בְּעֵינֵיהֶֽם׃
Folkets opprør og Guds dom
Som følge av den negative rapporten fra Gaddi og de andre ni speiderne, gjorde Israels folk opprør mot Moses og Aron, og Gud dømte den generasjonen til å vandre i ørkenen i 40 år.
1Då lyfte heile forsamlinga opp røysta si og skreik. Folket gret den natta.
וַתִּשָּׂא֙ כָּל־הָ֣עֵדָ֔ה וַֽיִּתְּנ֖וּ אֶת־קוֹלָ֑ם וַיִּבְכּ֥וּ הָעָ֖ם בַּלַּ֥יְלָה הַהֽוּא׃
2Alle Israels born klaga mot Moses og Aron. Heile forsamlinga sa til dei: «Hadde vi berre fått døy i Egypt eller i denne øydemarka!
וַיִּלֹּ֙נוּ֙ עַל־מֹשֶׁ֣ה וְעַֽל־אַהֲרֹ֔ן כֹּ֖ל בְּנֵ֣י יִשְׂרָאֵ֑ל וַֽיֹּאמְר֨וּ אֲלֵהֶ֜ם כָּל־הָעֵדָ֗ה לוּ־מַ֙תְנוּ֙ בְּאֶ֣רֶץ מִצְרַ֔יִם א֛וֹ בַּמִּדְבָּ֥ר הַזֶּ֖ה לוּ־מָֽתְנוּ׃
3Kvifor fører Herren oss til dette landet, så vi skal falla for sverd? Konene og borna våre vil bli til bytte. Er det ikkje betre for oss å venda attende til Egypt?»
וְלָמָ֣ה יְ֠הוָה מֵבִ֨יא אֹתָ֜נוּ אֶל־הָאָ֤רֶץ הַזֹּאת֙ לִנְפֹּ֣ל בַּחֶ֔רֶב נָשֵׁ֥ינוּ וְטַפֵּ֖נוּ יִהְי֣וּ לָבַ֑ז הֲל֧וֹא ט֦וֹב לָ֖נוּ שׁ֥וּב מִצְרָֽיְמָה׃
4Dei sa til kvarandre: «Lat oss velja ein leiar og venda attende til Egypt!»
וַיֹּאמְר֖וּ אִ֣ישׁ אֶל־אָחִ֑יו נִתְּנָ֥ה רֹ֖אשׁ וְנָשׁ֥וּבָה מִצְרָֽיְמָה׃
34Etter talet på dagar de speida ut landet, førti dagar, ein dag for kvart år, skal de bera syndene dykkar i førti år. Då skal de få kjenna min motstand.
בְּמִסְפַּ֨ר הַיָּמִ֜ים אֲשֶׁר־תַּרְתֶּ֣ם אֶת־הָאָרֶץ֮ אַרְבָּעִ֣ים יוֹם֒ י֣וֹם לַשָּׁנָ֞ה י֣וֹם לַשָּׁנָ֗ה תִּשְׂאוּ֙ אֶת־עֲוֺנֹ֣תֵיכֶ֔ם אַרְבָּעִ֖ים שָׁנָ֑ה וִֽידַעְתֶּ֖ם אֶת־תְּנוּאָתִֽי׃
35Eg, Herren, har tala. Sanneleg, dette vil eg gjera mot heile denne vonde forsamlinga som har rotta seg saman mot meg. I denne øydemarka skal dei gå til grunne, og der skal dei døy.»
אֲנִ֣י יְהוָה֮ דִּבַּרְתִּי֒ אִם־לֹ֣א ׀ זֹ֣את אֽ͏ֶעֱשֶׂ֗ה לְכָל־הָעֵדָ֤ה הָֽרָעָה֙ הַזֹּ֔את הַנּוֹעָדִ֖ים עָלָ֑י בַּמִּדְבָּ֥ר הַזֶּ֛ה יִתַּ֖מּוּ וְשָׁ֥ם יָמֻֽתוּ׃
Speidernes død ved plage
Gaddi og de andre ti speiderne som hadde spredt frykt blant folket med sin negative rapport, døde av en plage for Herrens åsyn som straff for sin utroskap.
36Dei mennene som Moses hadde sendt for å speida ut landet, og som kom attende og fekk heile forsamlinga til å klaga mot han ved å spreie vondt rykte om landet,
וְהָ֣אֲנָשִׁ֔ים אֲשֶׁר־שָׁלַ֥ח מֹשֶׁ֖ה לָת֣וּר אֶת־הָאָ֑רֶץ וַיָּשֻׁ֗בוּ *וילונו **וַיַּלִּ֤ינוּ עָלָיו֙ אֶת־כָּל־הָ֣עֵדָ֔ה לְהוֹצִ֥יא דִבָּ֖ה עַל־הָאָֽרֶץ׃
37desse mennene som hadde spreidd det vonde ryktet om landet, døydde av ein pest for Herrens andlet.
וַיָּמֻ֙תוּ֙ הָֽאֲנָשִׁ֔ים מוֹצִאֵ֥י דִבַּת־הָאָ֖רֶץ רָעָ֑ה בַּמַּגֵּפָ֖ה לִפְנֵ֥י יְהוָֽה׃