Spire
Den messianske spire
Òg kjend som: Semak, Tsemach, Branch, Zemach
Spire (hebraisk: Tsemach) er et profetisk navn og en messiansk tittel brukt i Det gamle testamente for å beskrive den kommende frelserkongen fra Davids slekt. Profetene Jesaja, Jeremia og Sakarja bruker dette bildet om en rettferdig hersker som skal vokse frem som en kvist fra Isais stubbe. I kristen tradisjon forstås Spire som en profeti om Jesus Kristus.
Nøkkelhendingar
Spiren fra Isais stubbe
Jesaja profeterer at en kvist skal skyte opp fra Isais stubbe, og en spire fra hans røtter skal bære frukt. Herrens Ånd skal hvile over ham.
1Ein kvist skal skyta opp frå stubben til Isai, og eit skot frå røtene hans skal bera frukt.
וְיָצָ֥א חֹ֖טֶר מִגֵּ֣זַע יִשָׁ֑י וְנֵ֖צֶר מִשָּׁרָשָׁ֥יו יִפְרֶֽה׃
2Herrens Ande skal kvila over han, ein Ande med visdom og forstand, ein Ande med råd og styrke, ein Ande med kunnskap og frykt for Herren.
וְנָחָ֥ה עָלָ֖יו ר֣וּחַ יְהוָ֑ה ר֧וּחַ חָכְמָ֣ה וּבִינָ֗ה ר֤וּחַ עֵצָה֙ וּגְבוּרָ֔ה ר֥וּחַ דַּ֖עַת וְיִרְאַ֥ת יְהוָֽה׃
3Han skal ha si glede i frykta for Herren. Han skal ikkje døma etter det augo ser, og ikkje fella dom etter det øyro høyrer.
וַהֲרִיח֖וֹ בְּיִרְאַ֣ת יְהוָ֑ה וְלֹֽא־לְמַרְאֵ֤ה עֵינָיו֙ יִשְׁפּ֔וֹט וְלֹֽא־לְמִשְׁמַ֥ע אָזְנָ֖יו יוֹכִֽיחַ׃
4Han skal døma dei fattige med rettferd og fella rettvis dom for dei audmjuke på jorda. Han skal slå jorda med staven frå sin munn, og med pusten frå leppene sine skal han drepa den ugudelege.
וְשָׁפַ֤ט בְּצֶ֙דֶק֙ דַּלִּ֔ים וְהוֹכִ֥יחַ בְּמִישׁ֖וֹר לְעַנְוֵי־אָ֑רֶץ וְהִֽכָּה־אֶ֙רֶץ֙ בְּשֵׁ֣בֶט פִּ֔יו וּבְר֥וּחַ שְׂפָתָ֖יו יָמִ֥ית רָשָֽׁע׃
5Rettferd skal vera beltet om livet hans, og truskap beltet om hoftene.
וְהָ֥יָה צֶ֖דֶק אֵז֣וֹר מָתְנָ֑יו וְהָאֱמוּנָ֖ה אֵז֥וֹר חֲלָצָֽיו׃
Herrens spire til pryd og ære
Jesaja taler om at Herrens spire skal bli til pryd og ære for de overlevende i Israel.
2På den dagen skal HERRENs spire vera til pryd og ære, og grøda frå landet skal vera til stoltheit og herlegdom for dei som er att av Israel.
בַּיּ֣וֹם הַה֗וּא יִֽהְיֶה֙ צֶ֣מַח יְהוָ֔ה לִצְבִ֖י וּלְכָב֑וֹד וּפְרִ֤י הָאָ֙רֶץ֙ לְגָא֣וֹן וּלְתִפְאֶ֔רֶת לִפְלֵיטַ֖ת יִשְׂרָאֵֽל׃
Jeremia profeterer om en rettferdig spire
Jeremia forkynner at Herren skal la en rettferdig spire stå frem for David, en konge som skal regjere med visdom og gjøre rett og rettferdighet i landet.
5Sjå, dagar kjem, seier Herren, då eg vil reisa opp ein rettferdig renning for David. Han skal vera konge og styra med visdom, og han skal gjera rett og rettferd i landet.
הִנֵּ֨ה יָמִ֤ים בָּאִים֙ נְאֻם־יְהוָ֔ה וַהֲקִמֹתִ֥י לְדָוִ֖ד צֶ֣מַח צַדִּ֑יק וּמָ֤לַךְ מֶ֙לֶךְ֙ וְהִשְׂכִּ֔יל וְעָשָׂ֛ה מִשְׁפָּ֥ט וּצְדָקָ֖ה בָּאָֽרֶץ׃
6I hans dagar skal Juda bli frelst, og Israel skal bu trygt. Og dette er namnet han skal kallast: «Herren, vår rettferd.»
בְּיָמָיו֙ תִּוָּשַׁ֣ע יְהוּדָ֔ה וְיִשְׂרָאֵ֖ל יִשְׁכֹּ֣ן לָבֶ֑טַח וְזֶה־שְּׁמ֥וֹ אֲֽשֶׁר־יִקְרְא֖וֹ יְהוָ֥ה ׀ צִדְקֵֽנוּ׃ ס
15I dei dagane og på den tida vil eg la ein rettferdig spire spira fram for David. Han skal gjera det som er rett og rettferdig i landet.
בַּיָּמִ֤ים הָהֵם֙ וּבָעֵ֣ת הַהִ֔יא אַצְמִ֥יחַ לְדָוִ֖ד צֶ֣מַח צְדָקָ֑ה וְעָשָׂ֛ה מִשְׁפָּ֥ט וּצְדָקָ֖ה בָּאָֽרֶץ׃
16I dei dagane skal Juda verta frelst og Jerusalem bu trygt. Og dette er namnet byen skal kallast: Herren, vår rettferd.
בַּיָּמִ֤ים הָהֵם֙ תִּוָּשַׁ֣ע יְהוּדָ֔ה וִירוּשָׁלַ֖͏ִם תִּשְׁכּ֣וֹן לָבֶ֑טַח וְזֶ֥ה אֲשֶׁר־יִקְרָא־לָ֖הּ יְהוָ֥ה ׀ צִדְקֵֽנוּ׃ ס
Sakarja presenterer Spire som Herrens tjener
Herren åpenbarer gjennom profeten Sakarja at han vil la sin tjener Spire komme, og at han skal bygge Herrens tempel.
8Høyr no, øvsteprest Josva! Du og vennene dine som sit framfor deg, de er menn som er eit teikn. For sjå, eg lèt tenaren min Spire koma.
שְֽׁמַֽע־נָ֞א יְהוֹשֻׁ֣עַ ׀ הַכֹּהֵ֣ן הַגָּד֗וֹל אַתָּה֙ וְרֵעֶ֙יךָ֙ הַיֹּשְׁבִ֣ים לְפָנֶ֔יךָ כִּֽי־אַנְשֵׁ֥י מוֹפֵ֖ת הֵ֑מָּה כִּֽי־הִנְנִ֥י מֵבִ֛יא אֶת־עַבְדִּ֖י צֶֽמַח׃
12Sei til han: Så seier Herren over hærskarane: Sjå, ein mann som heiter Renning. Frå hans stad skal det spira fram, og han skal byggja Herrens tempel.
וְאָמַרְתָּ֤ אֵלָיו֙ לֵאמֹ֔ר כֹּ֥ה אָמַ֛ר יְהוָ֥ה צְבָא֖וֹת לֵאמֹ֑ר הִנֵּה־אִ֞ישׁ צֶ֤מַח שְׁמוֹ֙ וּמִתַּחְתָּ֣יו יִצְמָ֔ח וּבָנָ֖ה אֶת־הֵיכַ֥ל יְהוָֽהּ׃
13Han skal byggja Herrens tempel. Han skal bera herlegdom og sitja og styra på trona si. Ein prest skal vera på trona si, og det skal vera fredfullt samråd mellom dei to.
וְ֠הוּא יִבְנֶ֞ה אֶת־הֵיכַ֤ל יְהוָה֙ וְהֽוּא־יִשָּׂ֣א ה֔וֹד וְיָשַׁ֥ב וּמָשַׁ֖ל עַל־כִּסְא֑וֹ וְהָיָ֤ה כֹהֵן֙ עַל־כִּסְא֔וֹ וַעֲצַ֣ת שָׁל֔וֹם תִּהְיֶ֖ה בֵּ֥ין שְׁנֵיהֶֽם׃
Oppfyllelse i Jesus Kristus
Det nye testamente vitner om at Jesus fra Nasaret, av Davids ætt, er oppfyllelsen av profetiene om Spire – han som er både konge og prest for evig.
5Og ein av dei eldste sa til meg: «Gråt ikkje! Sjå, løva av Juda stamme, Davids rotskot, har sigra og kan opna bokrulla og dei sju segla hennar.»
καὶ εἷς ἐκ τῶν πρεσβυτέρων λέγει μοι· Μὴ κλαῖε· ἰδοὺ ἐνίκησεν ὁ λέων ὁ ἐκ τῆς φυλῆς Ἰούδα, ἡ ῥίζα Δαυίδ, ⸀ἀνοῖξαι τὸ βιβλίον καὶ τὰς ἑπτὰ σφραγῖδας αὐτοῦ.
16«Eg, Jesus, har sendt engelen min for å vitna om dette for dykk i forsamlingane. Eg er Davids rot og ætt, den skinande morgonstjerna.»
Ἐγὼ Ἰησοῦς ἔπεμψα τὸν ἄγγελόν μου μαρτυρῆσαι ὑμῖν ταῦτα ἐπὶ ταῖς ἐκκλησίαις. ἐγώ εἰμι ἡ ῥίζα καὶ τὸ γένος Δαυίδ, ὁ ἀστὴρ ὁ λαμπρός, ὁ πρωϊνός.
Spiren som vokste opp som et rotskudd
Jesaja beskriver Herrens lidende tjener som en spire av tørr jord, uten skikkelse eller prakt, men som bar våre sykdommer og synder.
2Han voks opp som ein spire framfor han, som ei rot or ei turr jord. Han hadde ingen skapnad eller herlegdom, ikkje noko utsjånad som fekk oss til å ønskja han.
וַיַּ֨עַל כַּיּוֹנֵ֜ק לְפָנָ֗יו וְכַשֹּׁ֙רֶשׁ֙ מֵאֶ֣רֶץ צִיָּ֔ה לֹא־תֹ֥אַר ל֖וֹ וְלֹ֣א הָדָ֑ר וְנִרְאֵ֥הוּ וְלֹֽא־מַרְאֶ֖ה וְנֶחְמְדֵֽהוּ׃
3Han var forakta og avvist av menneske, ein mann full av smerte og kjend med sjukdom. Han var som ein folk skjuler andletet for, forakta, og vi rekna han ikkje for noko.
נִבְזֶה֙ וַחֲדַ֣ל אִישִׁ֔ים אִ֥ישׁ מַכְאֹב֖וֹת וִיד֣וּעַ חֹ֑לִי וּכְמַסְתֵּ֤ר פָּנִים֙ מִמֶּ֔נּוּ נִבְזֶ֖ה וְלֹ֥א חֲשַׁבְנֻֽהוּ׃
4Sanneleg, det var våre sjukdomar han bar, og våre smerter tok han på seg. Men vi rekna han som ramma, slegen av Gud og plaga.
אָכֵ֤ן חֳלָיֵ֙נוּ֙ ה֣וּא נָשָׂ֔א וּמַכְאֹבֵ֖ינוּ סְבָלָ֑ם וַאֲנַ֣חְנוּ חֲשַׁבְנֻ֔הוּ נָג֛וּעַ מֻכֵּ֥ה אֱלֹהִ֖ים וּמְעֻנֶּֽה׃
5Men han vart gjennombora for våre brot, knust for våre synder. Straffa som gav oss fred, låg på han, og ved hans sår har vi fått lækjedom.
וְהוּא֙ מְחֹלָ֣ל מִפְּשָׁעֵ֔נוּ מְדֻכָּ֖א מֵעֲוֺנֹתֵ֑ינוּ מוּסַ֤ר שְׁלוֹמֵ֙נוּ֙ עָלָ֔יו וּבַחֲבֻרָת֖וֹ נִרְפָּא־לָֽנוּ׃