JobKapittel 40

+ Undertekst Grunntekst ← Forrige Neste →

Då svara Herren Job og sa:

Vil den som kranglar med Den Allmektige setja han på plass? Den som refsar Gud, lat han svara!

Då svara Job Herren og sa:

Sjå, eg er for liten, kva kan eg svara deg? Eg legg handa mi over munnen.

Éin gong har eg tala, men eg svarar ikkje meir, ja, to gonger, men eg held no opp.

Då svara Herren Job ut frå stormen og sa:

Spenn no beltet om livet som ein mann! Eg vil spørja deg, og du skal læra meg.

Vil du verkeleg gjera dommen min ugyldig? Vil du døma meg skuldig så du sjølv kan vera rettferdig?

Har du ein arm som Gud, og kan du tordna med ei røyst som hans?

Pryd deg då med stoltheit og høgd, kle deg i majestet og herlegdom!

Lat vreiden din strøyma ut, sjå på kvar ein som er hovmodig og audmjuk han!

Sjå på kvar ein som er hovmodig og kua han, og trakk dei ugudlege ned der dei står!

Gøym dei saman i støvet, bind andleta deira i det løynde!

Då vil eg òg prisa deg, for di eiga høgre hand kan frelsa deg.

Sjå no på Behemot, som eg har skapt saman med deg. Han et gras som oksen.

Sjå, kva kraft han har i hoftene sine, kva styrke i magemusklane hans!

Han strekker halen sin stiv som ein seder, senene i låra hans er fletta saman.

Knoklane hans er som røyr av bronse, beina hans som stenger av jarn.

Han er det fremste av Guds verk; berre skaparen hans kan føra sverdet sitt nær han.

For fjella ber fram fôr til han, og alle dyra på marka leikar der.

Under lotusbuskane ligg han, i skjul av siv og sump.

Lotusbuskane dekkjer han med skuggen sin, poplane ved bekken omgjev han.

Sjå, sjølv om elva pressar mot han, vert han ikkje redd. Han er trygg sjølv om Jordan fossar mot kjeften hans.

Kan nokon fanga han rett framfor auga hans, eller bora snare gjennom nasen hans?

Kan du dra opp Leviatan med ein krok, eller trykkja ned tunga hans med eit tau?

Kan du setja eit siv gjennom nasen hans, eller bora ein krok gjennom kjaken hans?

Vil han be deg om nåde mange gonger, eller tala mjuke ord til deg?

Vil han gjera ei pakt med deg, så du kan ta han til træl for alltid?

Kan du leika med han som med ein fugl, eller binda han for jentene dine?

Vil fiskarlag pruta om han, vil dei dela han mellom kjøpmenn?

Kan du fylla huda hans med harpunar, eller hovudet hans med fiskespyd?

Legg handa di på han! Hugs striden – du gjer det ikkje ein gong til!

Oppslag

Sammendrag2

Kapittel 40

Hovedtema: Gud utfordrer Jobs kritikk og demonstrerer sin suverene makt gjennom skapningens underverker.

Innhold: Gud svarer Job fra stormen og spør om Job vil forkaste Hans dom for selv å fremstå rettferdig. Job responderer ydmykt og legger hånden over munnen – han erkjenner at han har talt én gang, ja to, men vil ikke fortsette. Gud utfordrer så Job: Kan han kle seg i majestet og ydmyke de stolte? Som bevis på sin makt beskriver Gud Behemot og Leviatan – mektige skapninger som mennesket ikke kan temme eller kontrollere.

Nøkkelord/bilder:

Behemot (בְּהֵמוֹת): Et enormt landdyr med kraft i lendene og sener som bronsrør, beskrevet som «førstegrøden av Guds verk» (v. 19).
Leviatan (לִוְיָתָן): Et fryktinngytende sjøvesen som ikke kan fanges med krok eller temmes som et husdyr.
Hånden over munnen (יָדִי שַׂמְתִּי לְמוֹ־פִי): Jobs gestus av ydmykhet og taushet som viser hans erkjennelse av egne begrensninger.
Stormen (סְעָרָה): Teofaniens ramme – Gud åpenbarer seg i naturens overveldende kraft.

Historisk kontekst

Historisk og kulturell kontekst for Job 40

Hendelser og skikker

Jobs erkjennelse (v. 3-5)

Jobs korte svar markerer et vendepunkt. Gesten å legge hånden på munnen (v. 4: יָדִי שַׂמְתִּי לְמוֹ־פִי) var i det gamle Midtøsten et tegn på ærbødighet og taushet overfor en overordnet. Job erkjenner at han er qallōtî (רינג/ubetydelig) og avstår fra videre argumentasjon.

Fangst og handel med ville dyr

Versene 25-32 beskriver ulike metoder for å fange og temme dyr: kroker, snarer, gjennomboring av kjeve, og handel mellom kjøpmenn (kenaʿanim, v. 30). I det gamle Midtøsten var fangst av store dyr som flodhester og krokodiller en kongelig og prestisjetung aktivitet. Egyptiske relieffer viser faraoer på flodhestjakt. Poenget i teksten er at det mennesker kanskje kan gjøre med vanlige dyr, er umulig overfor disse skapningene.

Nøkkelbegreper

Behemot (בְּהֵמוֹת)

Ordet behemot (v. 15) er flertallsformen av det hebraiske behemah (dyr/fe), men brukes her som et egennavn for et enkelt, mektig vesen. Dette er et såkalt «intensivsflertall» som understreker dyrets overveldende storhet. Beskrivelsen – med kraft i lendene, sener som tau, bein som bronserør og jernstenger – peker mot et enormt landdyr. Mange forskere identifiserer det med flodhesten (Hippopotamus amphibius), som var kjent i Egypt og muligens i Jordan-området i bibelsk tid. Andre ser det som en mytologisk representant for kaoskrefter som Gud har skapt og kontrollerer.

Livjatan (לִוְיָתָן)

Livjatan (v. 25-32) beskrives gjennom en serie retoriske spørsmål om menneskets evne til å fange, temme og gjøre det til slave eller leketøy. Navnet er beslektet med det ugarittiske Lotan, et sjømonster fra kanaaneisk mytologi. Beskrivelsen fortsetter og utdypes i kapittel 41.

Jordanelven (יַרְדֵּן)

Referansen til Jordan (v. 23) er den eneste geografiske stedsangivelsen i Guds taler. Dette forankrer Behemot i en konkret, kjent virkelighet for tilhørerne, selv om beskrivelsen overskrider det rent naturlige.

Personer2

Gud1 Job3

Alle personer →

Viktige ord6

Behemot — Et stort og mektig dyr, muligens en mytologisk skapning, som Gud bruker for å illustrere sin makt og storhet.
Gud — Den allmektige skaperen som i henhold til 1. Mosebok skapte himmelen, jorden og alt liv.
Skapte — Begrepet brukt til å beskrive Guds handling av å bringe universet og alt i det til eksistens.
Herre — En tittel som viser respekt og ærbødighet mot Gud og hans autoritet.
Loke — Et annet ord for å le eller håne, brukt i Jobs bok 40 for å beskrive hvordan Gud utfordrer Job og hans klager.
Rettferdiggjøre — Å erklære eller vise seg som rettferdig, rettskaffen eller moralsk korrekt.