FLOGVIT
.bible

3. MosebokKapittel 11

+ UndertekstGrunntekst← ForrigeNeste →
Vis dyreregleneMatlovene i 3. Mosebok

Gud gav Israel detaljerte regler for hvilke dyr de kunne spise. Reglene skilte Israel fra andre folkeslag og lærte dem å skille mellom rent og urent i alle livets områder.

1

Landdyr - rene

Dyr som både har kløvd hov OG tygger drøv. Eksempler: ku, sau, geit, hjort, gasell, rådyr.

v.2, 3
2

Landdyr - urene

Dyr som mangler én eller begge egenskaper. Kamel (drøvtygger, ikke kløvd hov), gris (kløvd hov, ikke drøvtygger), hare, klippe-grevling.

v.4, 5, 6, 7, 8
3

Vanndyr - rene

Alt i vann som har finner OG skjell kan spises.

v.9
4

Vanndyr - urene

Alt uten finner og skjell er avskyelig: skalldyr, ål, blekksprut, etc.

v.10, 11, 12
5

Fugler - urene

Rovfugler og åtseletere: ørn, lammegribb, havørn, glente, falk, ravn, strutsfugl, ugle, måke, hauk, uhu, kormoran, ibis, flaggermus.

v.13, 14, 15, 16, 17, 18, 19
6

Insekter

Vingeløse krypdyr er urene. Unntak: Gresshopper med hoppebein (gresshoppe, solam, hargol, hagab) er rene.

v.20, 21, 22, 23
7

Krypdyr

Alle krypdyr på jorden er urene: muldvarp, mus, firfisler, gekko, kameleon.

v.29, 30, 31
«Tal til israelittane og sei: Dette er dei dyra de kan eta av alle landdyra:
דַּבְּר֛וּ אֶל־בְּנֵ֥י יִשְׂרָאֵ֖ל לֵאמֹ֑ר זֹ֤את הַֽחַיָּה֙ אֲשֶׁ֣ר תֹּאכְל֔וּ מִכָּל־הַבְּהֵמָ֖ה אֲשֶׁ֥ר עַל־הָאָֽרֶץ׃ ‬
Alle dyr som har kløyvde klauver, heilt gjennomkløyvde, og som tygg drøv, dei kan de eta.
כֹּ֣ל ׀ מַפְרֶ֣סֶת פַּרְסָ֗ה וְשֹׁסַ֤עַת שֶׁ֙סַע֙ פְּרָסֹ֔ת מַעֲלַ֥ת גֵּרָ֖ה בַּבְּהֵמָ֑ה אֹתָ֖הּ תֹּאכֵֽלוּ׃ ‬
Men desse skal de ikkje eta av dei som tygg drøv eller har kløyvde klauver: Kamelen, for han tygg drøv, men har ikkje kløyvde klauver. Han er urein for dykk.
אַ֤ךְ אֶת־זֶה֙ לֹ֣א תֹֽאכְל֔וּ מִֽמַּעֲלֵי֙ הַגֵּרָ֔ה וּמִמַּפְרִיסֵ֖י הַפַּרְסָ֑ה אֶֽת־הַ֠גָּמָל כִּֽי־מַעֲלֵ֨ה גֵרָ֜ה ה֗וּא וּפַרְסָה֙ אֵינֶ֣נּוּ מַפְרִ֔יס טָמֵ֥א ה֖וּא לָכֶֽם׃ ‬
Klippe-grevlingen, for han tygg drøv, men har ikkje kløyvde klauver. Han er urein for dykk.
וְאֶת־הַשָּׁפָ֗ן כִּֽי־מַעֲלֵ֤ה גֵרָה֙ ה֔וּא וּפַרְסָ֖ה לֹ֣א יַפְרִ֑יס טָמֵ֥א ה֖וּא לָכֶֽם׃ ‬
Haren, for han tygg drøv, men har ikkje kløyvde klauver. Han er urein for dykk.
וְאֶת־הָאַרְנֶ֗בֶת כִּֽי־מַעֲלַ֤ת גֵּרָה֙ הִ֔וא וּפַרְסָ֖ה לֹ֣א הִפְרִ֑יסָה טְמֵאָ֥ה הִ֖וא לָכֶֽם׃ ‬
Grisen, for han har kløyvde klauver, heilt gjennomkløyvde, men han tygg ikkje drøv. Han er urein for dykk.
וְאֶת־הַ֠חֲזִיר כִּֽי־מַפְרִ֨יס פַּרְסָ֜ה ה֗וּא וְשֹׁסַ֥ע שֶׁ֙סַע֙ פַּרְסָ֔ה וְה֖וּא גֵּרָ֣ה לֹֽא־יִגָּ֑ר טָמֵ֥א ה֖וּא לָכֶֽם׃ ‬
De skal ikkje eta kjøtet deira og ikkje røra ved åtselet deira. Dei er ureine for dykk.
מִבְּשָׂרָם֙ לֹ֣א תֹאכֵ֔לוּ וּבְנִבְלָתָ֖ם לֹ֣א תִגָּ֑עוּ טְמֵאִ֥ים הֵ֖ם לָכֶֽם׃ ‬
Dette kan de eta av alt som lever i vatnet: Alt som har finnar og skjel i vatnet, i hav og elvar, det kan de eta.
אֶת־זֶה֙ תֹּֽאכְל֔וּ מִכֹּ֖ל אֲשֶׁ֣ר בַּמָּ֑יִם כֹּ֣ל אֲשֶׁר־לוֹ֩ סְנַפִּ֨יר וְקַשְׂקֶ֜שֶׂת בַּמַּ֗יִם בַּיַּמִּ֛ים וּבַנְּחָלִ֖ים אֹתָ֥ם תֹּאכֵֽלוּ׃ ‬
Men alt i hav og elvar som ikkje har finnar og skjel, av alt det som kryr i vatnet og av alle levande skapningar i vatnet, dei skal vera avskyelege for dykk.
וְכֹל֩ אֲשֶׁ֨ר אֵֽין־ל֜וֹ סְנַפִּ֣יר וְקַשְׂקֶ֗שֶׂת בַּיַּמִּים֙ וּבַנְּחָלִ֔ים מִכֹּל֙ שֶׁ֣רֶץ הַמַּ֔יִם וּמִכֹּ֛ל נֶ֥פֶשׁ הַחַיָּ֖ה אֲשֶׁ֣ר בַּמָּ֑יִם שֶׁ֥קֶץ הֵ֖ם לָכֶֽם׃ ‬
Avskyelege skal dei vera for dykk. De skal ikkje eta kjøtet deira, og åtsela deira skal de avsky.
וְשֶׁ֖קֶץ יִהְי֣וּ לָכֶ֑ם מִבְּשָׂרָם֙ לֹ֣א תֹאכֵ֔לוּ וְאֶת־נִבְלָתָ֖ם תְּשַׁקֵּֽצוּ׃ ‬
Alt i vatnet som ikkje har finnar og skjel, er avskyeleg for dykk.
כֹּ֣ל אֲשֶׁ֥ר אֵֽין־ל֛וֹ סְנַפִּ֥יר וְקַשְׂקֶ֖שֶׂת בַּמָּ֑יִם שֶׁ֥קֶץ ה֖וּא לָכֶֽם׃ ‬
Desse fuglane skal de avsky, dei skal ikkje etast, dei er avskyelege: Ørna, lammegripen og havørna,
וְאֶת־אֵ֙לֶּה֙ תְּשַׁקְּצ֣וּ מִן־הָע֔וֹף לֹ֥א יֵאָכְל֖וּ שֶׁ֣קֶץ הֵ֑ם אֶת־הַנֶּ֙שֶׁר֙ וְאֶת־הַפֶּ֔רֶס וְאֵ֖ת הָעָזְנִיָּֽה׃ ‬
Glenta og dei ulike artane av falkar,
וְאֶת־הַ֨דָּאָ֔ה וְאֶת־הָאַיָּ֖ה לְמִינָֽהּ׃ ‬
strutsen, natthauk, måsen og dei ulike artane av haukar,
וְאֵת֙ בַּ֣ת הַֽיַּעֲנָ֔ה וְאֶת־הַתַּחְמָ֖ס וְאֶת־הַשָּׁ֑חַף וְאֶת־הַנֵּ֖ץ לְמִינֵֽהוּ׃ ‬
kattugle, fiskeørn og hubro,
וְאֶת־הַכּ֥וֹס וְאֶת־הַשָּׁלָ֖ךְ וְאֶת־הַיַּנְשֽׁוּף׃ ‬
tornugle, pelikan og åtselgripen,
וְאֶת־הַתִּנְשֶׁ֥מֶת וְאֶת־הַקָּאָ֖ת וְאֶת־הָרָחָֽם׃ ‬
Storken, dei ulike artane av hegrar, hærfuglen og flaggermusa.
וְאֵת֙ הַחֲסִידָ֔ה הָאֲנָפָ֖ה לְמִינָ֑הּ וְאֶת־הַדּוּכִיפַ֖ת וְאֶת־הָעֲטַלֵּֽף׃ ‬
Alle flygande krabbedyr som går på fire føter, er avskyelege for dykk.
כֹּ֚ל שֶׁ֣רֶץ הָע֔וֹף הַהֹלֵ֖ךְ עַל־אַרְבַּ֑ע שֶׁ֥קֶץ ה֖וּא לָכֶֽם׃ ס ‬
Men dette kan de eta av alle flygande krabbedyr som går på fire føter: Dei som har ledd over føtene til å hoppa med på jorda.
אַ֤ךְ אֶת־זֶה֙ תֹּֽאכְל֔וּ מִכֹּל֙ שֶׁ֣רֶץ הָע֔וֹף הַהֹלֵ֖ךְ עַל־אַרְבַּ֑ע אֲשֶׁר־*לא **ל֤וֹ כְרָעַ֙יִם֙ מִמַּ֣עַל לְרַגְלָ֔יו לְנַתֵּ֥ר בָּהֵ֖ן עַל־הָאָֽרֶץ׃ ‬
Av dei kan de eta desse: Dei ulike artane av vandringsgresshopper, dei ulike artane av solam-gresshopper, dei ulike artane av hargol-gresshopper og dei ulike artane av hagab-gresshopper.
אֶת־אֵ֤לֶּה מֵהֶם֙ תֹּאכֵ֔לוּ אֶת־הֽ͏ָאַרְבֶּ֣ה לְמִינ֔וֹ וְאֶת־הַסָּלְעָ֖ם לְמִינֵ֑הוּ וְאֶת־הַחַרְגֹּ֣ל לְמִינֵ֔הוּ וְאֶת־הֶחָגָ֖ב לְמִינֵֽהוּ׃ ‬
Men alle andre flygande krabbedyr med fire føter er avskyelege for dykk.
וְכֹל֙ שֶׁ֣רֶץ הָע֔וֹף אֲשֶׁר־ל֖וֹ אַרְבַּ֣ע רַגְלָ֑יִם שֶׁ֥קֶץ ה֖וּא לָכֶֽם׃ ‬
Ved desse vert de ureine: Alle som rører ved åtselet deira, vert ureine til kvelden.
וּלְאֵ֖לֶּה תִּטַּמָּ֑אוּ כָּל־הַנֹּגֵ֥עַ בְּנִבְלָתָ֖ם יִטְמָ֥א עַד־הָעָֽרֶב׃ ‬
Alle som ber på åtselet deira, skal vaska kleda sine og vera ureine til kvelden.
וְכָל־הַנֹּשֵׂ֖א מִנִּבְלָתָ֑ם יְכַבֵּ֥ס בְּגָדָ֖יו וְטָמֵ֥א עַד־הָעָֽרֶב׃ ‬
Alle dyr som har kløyvde klauver, men ikkje heilt gjennomkløyvde, og som ikkje tygg drøv, er ureine for dykk. Alle som rører ved dei, vert ureine.
לְֽכָל־הַבְּהֵמָ֡ה אֲשֶׁ֣ר הִוא֩ מַפְרֶ֨סֶת פַּרְסָ֜ה וְשֶׁ֣סַע ׀ אֵינֶ֣נָּה שֹׁסַ֗עַת וְגֵרָה֙ אֵינֶ֣נָּה מַעֲלָ֔ה טְמֵאִ֥ים הֵ֖ם לָכֶ֑ם כָּל־הַנֹּגֵ֥עַ בָּהֶ֖ם יִטְמָֽא׃ ‬
Alle firføtte dyr som går på labbar, er ureine for dykk. Alle som rører ved åtselet deira, vert ureine til kvelden.
וְכֹ֣ל ׀ הוֹלֵ֣ךְ עַל־כַּפָּ֗יו בְּכָל־הַֽחַיָּה֙ הַהֹלֶ֣כֶת עַל־אַרְבַּ֔ע טְמֵאִ֥ים הֵ֖ם לָכֶ֑ם כָּל־הַנֹּגֵ֥עַ בְּנִבְלָתָ֖ם יִטְמָ֥א עַד־הָעָֽרֶב׃ ‬
Den som ber åtselet deira, skal vaska kleda sine og vera urein til kvelden. Dei er ureine for dykk.
וְהַנֹּשֵׂא֙ אֶת־נִבְלָתָ֔ם יְכַבֵּ֥ס בְּגָדָ֖יו וְטָמֵ֣א עַד־הָעָ֑רֶב טְמֵאִ֥ים הֵ֖מָּה לָכֶֽם׃ ס ‬
Dette er dei ureine mellom småkrypa som krabbar på jorda: Muldvarpen, musa og dei ulike artane av tornhaleøgler,
וְזֶ֤ה לָכֶם֙ הַטָּמֵ֔א בַּשֶּׁ֖רֶץ הַשֹּׁרֵ֣ץ עַל־הָאָ֑רֶץ הַחֹ֥לֶד וְהָעַכְבָּ֖ר וְהַצָּ֥ב לְמִינֵֽהוּ׃ ‬
Gekkoen, varanen, stålormen, sandøgla og kameleonen.
וְהָאֲנָקָ֥ה וְהַכֹּ֖חַ וְהַלְּטָאָ֑ה וְהַחֹ֖מֶט וְהַתִּנְשָֽׁמֶת׃ ‬
Desse er ureine for dykk mellom alt småkrypet. Alle som rører ved dei når dei er døde, vert ureine til kvelden.
אֵ֛לֶּה הַטְּמֵאִ֥ים לָכֶ֖ם בְּכָל־הַשָּׁ֑רֶץ כָּל־הַנֹּגֵ֧עַ בָּהֶ֛ם בְּמֹתָ֖ם יִטְמָ֥א עַד־הָעָֽרֶב׃ ‬
Alt som eitt av dei døde dyra fell på, vert ureint, anten det er eit trereiskap, klede, skinn eller sekk – kva reiskap det enn er som ein brukar til arbeid. Det skal leggjast i vatn og vera ureint til kvelden, så vert det reint.
וְכֹ֣ל אֲשֶׁר־יִפֹּל־עָלָיו֩ מֵהֶ֨ם ׀ בְּמֹתָ֜ם יִטְמָ֗א מִכָּל־כְּלִי־עֵץ֙ א֣וֹ בֶ֤גֶד אוֹ־עוֹר֙ א֣וֹ שָׂ֔ק כָּל־כְּלִ֕י אֲשֶׁר־יֵעָשֶׂ֥ה מְלָאכָ֖ה בָּהֶ֑ם בַּמַּ֧יִם יוּבָ֛א וְטָמֵ֥א עַד־הָעֶ֖רֶב וְטָהֵֽר׃ ‬
Om noko av dei fell ned i eit leirkar, vert alt som er i det ureint, og karet skal de slå sund.
וְכָל־כְּלִי־חֶ֔רֶשׂ אֲשֶׁר־יִפֹּ֥ל מֵהֶ֖ם אֶל־תּוֹכ֑וֹ כֹּ֣ל אֲשֶׁ֧ר בְּתוֹכ֛וֹ יִטְמָ֖א וְאֹת֥וֹ תִשְׁבֹּֽרוּ׃ ‬
All mat som kan etast og som det kjem vatn på, vert urein. Alt som kan drikkast i eit slikt kar, vert ureint.
מִכָּל־הָאֹ֜כֶל אֲשֶׁ֣ר יֵאָכֵ֗ל אֲשֶׁ֨ר יָב֥וֹא עָלָ֛יו מַ֖יִם יִטְמָ֑א וְכָל־מַשְׁקֶה֙ אֲשֶׁ֣ר יִשָּׁתֶ֔ה בְּכָל־כְּלִ֖י יִטְמָֽא׃ ‬
Alt som åtselet deira fell på, vert ureint. Ein omn eller eit dobbelt kokekar skal slåast i stykke. Dei er ureine og skal vera ureine for dykk.
וְ֠כֹל אֲשֶׁר־יִפֹּ֨ל מִנִּבְלָתָ֥ם ׀ עָלָיו֮ יִטְמָא֒ תַּנּ֧וּר וְכִירַ֛יִם יֻתָּ֖ץ טְמֵאִ֣ים הֵ֑ם וּטְמֵאִ֖ים יִהְי֥וּ לָכֶֽם׃ ‬
Men ei kjelde eller ein brønn som samlar vatn, er rein. Likevel vert den som rører ved åtselet deira, urein.
אַ֣ךְ מַעְיָ֥ן וּב֛וֹר מִקְוֵה־מַ֖יִם יִהְיֶ֣ה טָה֑וֹר וְנֹגֵ֥עַ בְּנִבְלָתָ֖ם יִטְמָֽא׃ ‬
Om noko av åtselet deira fell på såkorn som skal såast, er det reint.
וְכִ֤י יִפֹּל֙ מִנִּבְלָתָ֔ם עַל־כָּל־זֶ֥רַע זֵר֖וּעַ אֲשֶׁ֣ר יִזָּרֵ֑עַ טָה֖וֹר הֽוּא׃ ‬
Men om det er kome vatn på kornet og noko av åtselet deira fell på det, er det ureint for dykk.
וְכִ֤י יֻתַּן־מַ֙יִם֙ עַל־זֶ֔רַע וְנָפַ֥ל מִנִּבְלָתָ֖ם עָלָ֑יו טָמֵ֥א ה֖וּא לָכֶֽם׃ ס ‬
Om eit dyr som de kan eta, døyr, vert den som rører ved åtselet, urein til kvelden.
וְכִ֤י יָמוּת֙ מִן־הַבְּהֵמָ֔ה אֲשֶׁר־הִ֥יא לָכֶ֖ם לְאָכְלָ֑ה הַנֹּגֵ֥עַ בְּנִבְלָתָ֖הּ יִטְמָ֥א עַד־הָעָֽרֶב׃ ‬
Den som et av åtselet, skal vaska kleda sine og vera urein til kvelden. Den som ber åtselet, skal vaska kleda sine og vera urein til kvelden.
וְהָֽאֹכֵל֙ מִנִּבְלָתָ֔הּ יְכַבֵּ֥ס בְּגָדָ֖יו וְטָמֵ֣א עַד־הָעָ֑רֶב וְהַנֹּשֵׂא֙ אֶת־נִבְלָתָ֔הּ יְכַבֵּ֥ס בְּגָדָ֖יו וְטָמֵ֥א עַד־הָעָֽרֶב׃ ‬
Alt småkrypet som krabbar på jorda, er avskyeleg og skal ikkje etast.
וְכָל־הַשֶּׁ֖רֶץ הַשֹּׁרֵ֣ץ עַל־הָאָ֑רֶץ שֶׁ֥קֶץ ה֖וּא לֹ֥א יֵאָכֵֽל׃ ‬
Alt som kryp på buken, alt som går på fire føter, og alt som har mange føter – alt småkryp som krabbar på jorda – skal de ikkje eta, for det er avskyeleg.
כֹּל֩ הוֹלֵ֨ךְ עַל־גָּח֜וֹ‪[5]‬ן וְכֹ֣ל ׀ הוֹלֵ֣ךְ עַל־אַרְבַּ֗ע עַ֚ד כָּל־מַרְבֵּ֣ה רַגְלַ֔יִם לְכָל־הַשֶּׁ֖רֶץ הַשֹּׁרֵ֣ץ עַל־הָאָ֑רֶץ לֹ֥א תֹאכְל֖וּם כִּי־שֶׁ֥קֶץ הֵֽם׃ ‬
Gjer ikkje dykk sjølve avskyelege med noko slikt småkryp. De skal ikkje gjera dykk ureine med dei, så de vert ureine.
אַל־תְּשַׁקְּצוּ֙ אֶת־נַפְשֹׁ֣תֵיכֶ֔ם בְּכָל־הַשֶּׁ֖רֶץ הַשֹּׁרֵ֑ץ וְלֹ֤א תִֽטַּמְּאוּ֙ בָּהֶ֔ם וְנִטְמֵתֶ֖ם בָּֽם׃ ‬
For eg er Herren, dykkar Gud. De skal helga dykk og vera heilage, for eg er heilag. De skal ikkje gjera dykk ureine med noko av småkrypet som krabbar på jorda.
כִּ֣י אֲנִ֣י יְהוָה֮ אֱלֹֽהֵיכֶם֒ וְהִתְקַדִּשְׁתֶּם֙ וִהְיִיתֶ֣ם קְדֹשִׁ֔ים כִּ֥י קָד֖וֹשׁ אָ֑נִי וְלֹ֤א תְטַמְּאוּ֙ אֶת־נַפְשֹׁ֣תֵיכֶ֔ם בְּכָל־הַשֶּׁ֖רֶץ הָרֹמֵ֥שׂ עַל־הָאָֽרֶץ׃ ‬
For eg er Herren, som førte dykk opp frå Egypt for å vera dykkar Gud. De skal vera heilage, for eg er heilag.
כִּ֣י ׀ אֲנִ֣י יְהוָ֗ה הַֽמַּעֲלֶ֤ה אֶתְכֶם֙ מֵאֶ֣רֶץ מִצְרַ֔יִם לִהְיֹ֥ת לָכֶ֖ם לֵאלֹהִ֑ים וִהְיִיתֶ֣ם קְדֹשִׁ֔ים כִּ֥י קָד֖וֹשׁ אָֽנִי׃ ‬
Dette er lova om landdyra og fuglane og alle levande skapningar som rører seg i vatnet, og alt som kryr på jorda,
זֹ֣את תּוֹרַ֤ת הַבְּהֵמָה֙ וְהָע֔וֹף וְכֹל֙ נֶ֣פֶשׁ הַֽחַיָּ֔ה הָרֹמֶ֖שֶׂת בַּמָּ֑יִם וּלְכָל־נֶ֖פֶשׁ הַשֹּׁרֶ֥צֶת עַל־הָאָֽרֶץ׃ ‬
så de kan skilja mellom det ureine og det reine, mellom dyr som kan etast og dyr som ikkje kan etast.»
לְהַבְדִּ֕יל בֵּ֥ין הַטָּמֵ֖א וּבֵ֣ין הַטָּהֹ֑ר וּבֵ֤ין הַֽחַיָּה֙ הַֽנֶּאֱכֶ֔לֶת וּבֵין֙ הַֽחַיָּ֔ה אֲשֶׁ֖ר לֹ֥א תֵאָכֵֽל׃ פ ‬
←→