Ruben (Leas sønn)
Jakobs førstefødte
Òg kjend som: Rubens
Ruben var Jakobs førstefødte sønn med Lea og stamfar til en av Israels tolv stammer. Han forsøkte å redde Josef fra brødrenes mordplaner, men mistet sin førstefødselsrett på grunn av synd mot sin far. Hans stamme bosatte seg øst for Jordan.
Familie
FarJakobMorLeaSyskenSimeon (Leas sønn)SyskenLevi (Leas sønn)SyskenJudaSyskenIssakar (Leas sønn)SyskenSebulon (Leas sønn)SyskenDina (Jakobs datter)SyskenDan (Bilhas sønn)SyskenNaftali (Bilhas sønn)SyskenGad (Silpas sønn)SyskenAsjer (Silpas sønn)SyskenJosefSyskenBenjamin (Rakels sønn)BarnEnokBarnPalluBarnHesronBarnKarmi
Nøkkelhendingar
Født som førstefødt
Ruben ble født som Jakobs første sønn med Lea. Hans navn betyr 'se, en sønn', for Lea håpet at Jakob nå ville elske henne.
32Lea vart med barn og fødde ein son. Ho kalla han Ruben, for ho sa: «Herren har sett mi naud. No kjem mannen min til å elska meg.»
וַתַּ֤הַר לֵאָה֙ וַתֵּ֣לֶד בֵּ֔ן וַתִּקְרָ֥א שְׁמ֖וֹ רְאוּבֵ֑ן כִּ֣י אָֽמְרָ֗ה כִּֽי־רָאָ֤ה יְהוָה֙ בְּעָנְיִ֔י כִּ֥י עַתָּ֖ה יֶאֱהָבַ֥נִי אִישִֽׁי׃
Fant dudaim til sin mor
Som gutt fant Ruben dudaim (alruner) på marken og brakte dem til sin mor Lea, noe som førte til en avtale mellom Lea og Rakel.
14I kveitehaustinga gjekk Ruben ut og fann kjærleikseple på marka. Han tok dei med til Lea, mor si. Då sa Rakel til Lea: «Gjev meg nokre av kjærleiksepla til son din.»
וַיֵּ֨לֶךְ רְאוּבֵ֜ן בִּימֵ֣י קְצִיר־חִטִּ֗ים וַיִּמְצָ֤א דֽוּדָאִים֙ בַּשָּׂדֶ֔ה וַיָּבֵ֣א אֹתָ֔ם אֶל־לֵאָ֖ה אִמּ֑וֹ וַתֹּ֤אמֶר רָחֵל֙ אֶל־לֵאָ֔ה תְּנִי־נָ֣א לִ֔י מִדּוּדָאֵ֖י בְּנֵֽךְ׃
15Rakel sa: «Difor kan han liggja hos deg i natt til gjengjeld for kjærleiksepla til son din.»
וַתֹּ֣אמֶר לָ֗הּ הַמְעַט֙ קַחְתֵּ֣ךְ אֶת־אִישִׁ֔י וְלָקַ֕חַת גַּ֥ם אֶת־דּוּדָאֵ֖י בְּנִ֑י וַתֹּ֣אמֶר רָחֵ֗ל לָכֵן֙ יִשְׁכַּ֤ב עִמָּךְ֙ הַלַּ֔יְלָה תַּ֖חַת דּוּדָאֵ֥י בְנֵֽךְ׃
16Då Jakob kom heim frå marka om kvelden, gjekk Lea ut og møtte han. Ho sa: «Du må koma inn til meg, for eg har leigd deg for kjærleiksepla til son min.» Så låg han hos henne den natta.
וַיָּבֹ֨א יַעֲקֹ֣ב מִן־הַשָּׂדֶה֮ בָּעֶרֶב֒ וַתֵּצֵ֨א לֵאָ֜ה לִקְרָאת֗וֹ וַתֹּ֙אמֶר֙ אֵלַ֣י תָּב֔וֹא כִּ֚י שָׂכֹ֣ר שְׂכַרְתִּ֔יךָ בְּדוּדָאֵ֖י בְּנִ֑י וַיִּשְׁכַּ֥ב עִמָּ֖הּ בַּלַּ֥יְלָה הֽוּא׃
Syndet med Bilha
Ruben lå med Bilha, sin fars medhutsru, noe som var en alvorlig synd som førte til at han mistet sin førstefødselsrett.
22Medan Israel budde i det landet, gjekk Ruben og låg med Bilha, følgjekona til far sin. Israel fekk høyra det. Jakob hadde tolv søner.
וַיְהִ֗י בִּשְׁכֹּ֤ן יִשְׂרָאֵל֙ בָּאָ֣רֶץ הַהִ֔וא וַיֵּ֣לֶךְ רְאוּבֵ֔֗ן וַיִּשְׁכַּ֕ב֙ אֶת־בִּלְהָ֖ה֙ פִּילֶ֣גֶשׁ אָבִ֑֔יו וַיִּשְׁמַ֖ע יִשְׂרָאֵ֑͏ֽל פ וַיִּֽהְי֥וּ בְנֵֽי־יַעֲקֹ֖ב שְׁנֵ֥ים עָשָֽׂר׃
Forsøkte å redde Josef
Da brødrene ville drepe Josef, overbeviste Ruben dem om å kaste ham i en brønn i stedet, med plan om å redde ham senere.
21Men Ruben høyrde det og ville berga han frå hendene deira. Han sa: «Lat oss ikkje ta livet hans!»
וַיִּשְׁמַ֣ע רְאוּבֵ֔ן וַיַּצִּלֵ֖הוּ מִיָּדָ֑ם וַיֹּ֕אמֶר לֹ֥א נַכֶּ֖נּוּ נָֽפֶשׁ׃
22Ruben sa til dei: «Ikkje spill blod! Kast han ned i denne brønnen her i øydemarka, men legg ikkje hand på han!» Han ville berga han frå dei og føra han tilbake til far sin.
וַיֹּ֨אמֶר אֲלֵהֶ֣ם ׀ רְאוּבֵן֮ אַל־תִּשְׁפְּכוּ־דָם֒ הַשְׁלִ֣יכוּ אֹת֗וֹ אֶל־הַבּ֤וֹר הַזֶּה֙ אֲשֶׁ֣ר בַּמִּדְבָּ֔ר וְיָ֖ד אַל־תִּשְׁלְחוּ־ב֑וֹ לְמַ֗עַן הַצִּ֤יל אֹתוֹ֙ מִיָּדָ֔ם לַהֲשִׁיב֖וֹ אֶל־אָבִֽיו׃
29Då Ruben kom tilbake til brønnen og såg at Josef ikkje var der, reiv han sund kleda sine.
וַיָּ֤שָׁב רְאוּבֵן֙ אֶל־הַבּ֔וֹר וְהִנֵּ֥ה אֵין־יוֹסֵ֖ף בַּבּ֑וֹר וַיִּקְרַ֖ע אֶת־בְּגָדָֽיו׃
30Han gjekk tilbake til brørne sine og sa: «Guten er borte! Og eg – kvar skal eg ta vegen?»
וַיָּ֥שָׁב אֶל־אֶחָ֖יו וַיֹּאמַ֑ר הַיֶּ֣לֶד אֵינֶ֔נּוּ וַאֲנִ֖י אָ֥נָה אֲנִי־בָֽא׃
Tilbød sine sønner som garanti
Ruben tilbød sine to sønners liv som garanti for Benjamin da familien trengte å reise til Egypt for korn.
37Då sa Ruben til far sin: «Du kan ta livet av begge sønene mine om eg ikkje fører han tilbake til deg. Lat meg ta ansvar for han, så skal eg føra han tilbake til deg.»
וַיֹּ֤אמֶר רְאוּבֵן֙ אֶל־אָבִ֣יו לֵאמֹ֔ר אֶת־שְׁנֵ֤י בָנַי֙ תָּמִ֔ית אִם־לֹ֥א אֲבִיאֶ֖נּוּ אֵלֶ֑יךָ תְּנָ֤ה אֹתוֹ֙ עַל־יָדִ֔י וַאֲנִ֖י אֲשִׁיבֶ֥נּוּ אֵלֶֽיךָ׃
Jakobs profeti om Ruben
På dødsleiet profeterte Jakob at Ruben, selv om han var førstefødt, ikke skulle ha forrang fordi han hadde vanhelliget sin fars leie.
3Ruben, du er den førstefødde, mi kraft og den første frukta av mi manndomsstyrke, fremst i ære og fremst i makt.
רְאוּבֵן֙ בְּכֹ֣רִי אַ֔תָּה כֹּחִ֖י וְרֵאשִׁ֣ית אוֹנִ֑י יֶ֥תֶר שְׂאֵ֖ת וְיֶ֥תֶר עָֽז׃
4Ustø som vatn skal du ikkje ha forrang, for du steig opp i senga til far din. Då vanhelga du leiet mitt – han steig opp i det!
פַּ֤חַז כַּמַּ֙יִם֙ אַל־תּוֹתַ֔ר כִּ֥י עָלִ֖יתָ מִשְׁכְּבֵ֣י אָבִ֑יךָ אָ֥ז חִלַּ֖לְתָּ יְצוּעִ֥י עָלָֽה׃ פ
Nemnd i Bibelen (63)
1. Mosebok 29:321. Mosebok 30:141. Mosebok 35:221. Mosebok 35:231. Mosebok 37:211. Mosebok 37:221. Mosebok 37:291. Mosebok 42:221. Mosebok 42:371. Mosebok 46:81. Mosebok 46:91. Mosebok 48:51. Mosebok 49:32. Mosebok 1:22. Mosebok 6:144. Mosebok 1:54. Mosebok 1:204. Mosebok 1:214. Mosebok 2:104. Mosebok 2:164. Mosebok 7:304. Mosebok 10:184. Mosebok 13:44. Mosebok 16:14. Mosebok 26:54. Mosebok 32:24. Mosebok 32:64. Mosebok 32:254. Mosebok 32:294. Mosebok 32:314. Mosebok 32:335. Mosebok 11:65. Mosebok 27:135. Mosebok 33:6Josva 4:12Josva 12:6Josva 13:15Josva 15:6Josva 18:7Josva 18:17Josva 21:36Josva 22:1Josva 22:9Josva 22:10Josva 22:11Josva 22:13Josva 22:15Josva 22:21Josva 22:30Josva 22:31Josva 22:32Josva 22:34Domarane 5:161. Krønikebok 2:11. Krønikebok 5:11. Krønikebok 5:31. Krønikebok 5:181. Krønikebok 26:321. Krønikebok 27:16Esekiel 48:6Esekiel 48:7Esekiel 48:31Openberringa 7:5