Josef
Fra slave til regent i Egypt
Òg kjend som: Safenat-Paneah, Yosef, Joseph, Josefs
Josef var Jakobs favorittønn som ble solgt som slave av sine brødre, men som reiste seg til å bli Egypts nest høyeste leder. Han reddet sin familie fra hungersnød og viste tilgivelse. Hans liv er et bilde på Kristus.
Familie
FarJakobMorRakelEktefelleAsenatSyskenBenjamin (Rakels sønn)SyskenRuben (Leas sønn)SyskenSimeonSyskenLevi (Leas sønn)SyskenJudaSyskenDan (Bilhas sønn)SyskenNaftali (Bilhas sønn)SyskenGad (Silpas sønn)SyskenAsjer (Silpas sønn)SyskenIssakar (Leas sønn)SyskenSebulon (Leas sønn)BarnManasse (Josefs sønn)BarnEfraim (Josefs sønn)
Nøkkelhendingar
Drømmene om opphøyelse
Josef drømte at hans brødre og foreldre skulle bøye seg for ham.
5Josef hadde ein draum og fortalde han til brørne sine. Då tok dei til å hata han endå meir.
וַיַּחֲלֹ֤ם יוֹסֵף֙ חֲל֔וֹם וַיַּגֵּ֖ד לְאֶחָ֑יו וַיּוֹסִ֥פוּ ע֖וֹד שְׂנֹ֥א אֹתֽוֹ׃
6Han sa til dei: «Høyr på denne draumen eg har drøymt!
וַיֹּ֖אמֶר אֲלֵיהֶ֑ם שִׁמְעוּ־נָ֕א הַחֲל֥וֹם הַזֶּ֖ה אֲשֶׁ֥ר חָלָֽמְתִּי׃
7Vi var ute på åkeren og batt kornband. Då reiste mitt band seg og vart ståande oppreist, og banda dykkar stilte seg rundt omkring og bøygde seg for mitt band.»
וְ֠הִנֵּה אֲנַ֜חְנוּ מְאַלְּמִ֤ים אֲלֻמִּים֙ בְּת֣וֹךְ הַשָּׂדֶ֔ה וְהִנֵּ֛ה קָ֥מָה אֲלֻמָּתִ֖י וְגַם־נִצָּ֑בָה וְהִנֵּ֤ה תְסֻבֶּ֙ינָה֙ אֲלֻמֹּ֣תֵיכֶ֔ם וַתִּֽשְׁתַּחֲוֶ֖יןָ לַאֲלֻמָּתִֽי׃
9Så hadde han endå ein draum og fortalde han til brørne sine. Han sa: «Høyr, eg har drøymt ein draum til. Sola og månen og elleve stjerner bøygde seg for meg.»
וַיַּחֲלֹ֥ם עוֹד֙ חֲל֣וֹם אַחֵ֔ר וַיְסַפֵּ֥ר אֹת֖וֹ לְאֶחָ֑יו וַיֹּ֗אמֶר הִנֵּ֨ה חָלַ֤מְתִּֽי חֲלוֹם֙ ע֔וֹד וְהִנֵּ֧ה הַשֶּׁ֣מֶשׁ וְהַיָּרֵ֗חַ וְאַחַ֤ד עָשָׂר֙ כּֽוֹכָבִ֔ים מִֽשְׁתַּחֲוִ֖ים לִֽי׃
10Då han fortalde det til far sin og brørne sine, refsa far hans han og sa: «Kva er dette for ein draum du har drøymt? Skal verkeleg eg og mor di og brørne dine koma og bøya oss til jorda for deg?»
וַיְסַפֵּ֣ר אֶל־אָבִיו֮ וְאֶל־אֶחָיו֒ וַיִּגְעַר־בּ֣וֹ אָבִ֔יו וַיֹּ֣אמֶר ל֔וֹ מָ֛ה הַחֲל֥וֹם הַזֶּ֖ה אֲשֶׁ֣ר חָלָ֑מְתָּ הֲב֣וֹא נָב֗וֹא אֲנִי֙ וְאִמְּךָ֣ וְאַחֶ֔יךָ לְהִשְׁתַּחֲוֺ֥ת לְךָ֖ אָֽרְצָה׃
11Brørne hans var sjalu på han, men far hans gøymde saka i minnet.
וַיְקַנְאוּ־ב֖וֹ אֶחָ֑יו וְאָבִ֖יו שָׁמַ֥ר אֶת־הַדָּבָֽר׃
Solgt til Egypt
Brødrene solgte Josef til midianittiske handelsmenn som tok ham til Egypt.
26Då sa Juda til brørne sine: «Kva gagn har vi av å drepa bror vår og løyna blodet hans?
וַיֹּ֥אמֶר יְהוּדָ֖ה אֶל־אֶחָ֑יו מַה־בֶּ֗צַע כִּ֤י נַהֲרֹג֙ אֶת־אָחִ֔ינוּ וְכִסִּ֖ינוּ אֶת־דָּמֽוֹ׃
27Kom, lat oss selja han til ismaelittane og ikkje leggja hand på han. Han er då bror vår, vårt eige kjøt og blod.» Brørne hans høyrde på han.
לְכ֞וּ וְנִמְכְּרֶ֣נּוּ לַיִּשְׁמְעֵאלִ֗ים וְיָדֵ֙נוּ֙ אַל־תְּהִי־ב֔וֹ כִּֽי־אָחִ֥ינוּ בְשָׂרֵ֖נוּ ה֑וּא וַֽיִּשְׁמְע֖וּ אֶחָֽיו׃
28Då det kom midjanittiske kjøpmenn forbi, drog dei Josef opp frå brønnen og selde han til ismaelittane for tjue sølvstykke. Dei tok Josef med seg til Egypt.
וַיַּֽעַבְרוּ֩ אֲנָשִׁ֨ים מִדְיָנִ֜ים סֹֽחֲרִ֗ים וַֽיִּמְשְׁכוּ֙ וַיַּֽעֲל֤וּ אֶת־יוֹסֵף֙ מִן־הַבּ֔וֹר וַיִּמְכְּר֧וּ אֶת־יוֹסֵ֛ף לַיִּשְׁמְעֵאלִ֖ים בְּעֶשְׂרִ֣ים כָּ֑סֶף וַיָּבִ֥יאוּ אֶת־יוֹסֵ֖ף מִצְרָֽיְמָה׃
36Midjanittane selde han til Egypt, til Potifar, ein hoffmann hos farao og øvste for livvakta.
וְהַ֨מְּדָנִ֔ים מָכְר֥וּ אֹת֖וֹ אֶל־מִצְרָ֑יִם לְפֽוֹטִיפַר֙ סְרִ֣יס פַּרְעֹ֔ה שַׂ֖ר הַטַּבָּחִֽים׃ פ
I Potifars hus og fengslet
Josef ble urettmessig beskyldt og kastet i fengsel, men Gud var med ham.
2Herren var med Josef, og han hadde lukke med seg. Han budde i huset til den egyptiske herren sin.
וַיְהִ֤י יְהוָה֙ אֶת־יוֹסֵ֔ף וַיְהִ֖י אִ֣ישׁ מַצְלִ֑יחַ וַיְהִ֕י בְּבֵ֖ית אֲדֹנָ֥יו הַמִּצְרִֽי׃
20Herren til Josef greip han og sette han i fengselet, der fangane til kongen sat. Slik vart han sitjande der i fengselet.
וַיִּקַּח֩ אֲדֹנֵ֨י יוֹסֵ֜ף אֹת֗וֹ וַֽיִּתְּנֵ֙הוּ֙ אֶל־בֵּ֣ית הַסֹּ֔הַר מְק֕וֹם אֲשֶׁר־*אסורי **אֲסִירֵ֥י הַמֶּ֖לֶךְ אֲסוּרִ֑ים וֽ͏ַיְהִי־שָׁ֖ם בְּבֵ֥ית הַסֹּֽהַר׃
21Men Herren var med Josef og viste han miskunn. Han lét han finna nåde for auga til fangevaktaren.
וַיְהִ֤י יְהוָה֙ אֶת־יוֹסֵ֔ף וַיֵּ֥ט אֵלָ֖יו חָ֑סֶד וַיִּתֵּ֣ן חִנּ֔וֹ בְּעֵינֵ֖י שַׂ֥ר בֵּית־הַסֹּֽהַר׃
23Fangevaktaren såg ikkje etter noko som var i Josefs hand, for Herren var med han, og det han gjorde, lét Herren lukkast.
אֵ֣ין ׀ שַׂ֣ר בֵּית־הַסֹּהַ֗ר רֹאֶ֤ה אֶֽת־כָּל־מְא֙וּמָה֙ בְּיָד֔וֹ בַּאֲשֶׁ֥ר יְהוָ֖ה אִתּ֑וֹ וַֽאֲשֶׁר־ה֥וּא עֹשֶׂ֖ה יְהוָ֥ה מַצְלִֽיחַ׃ ס
Tydet Faraos drømmer
Josef tydet Faraos drømmer om syv fete og syv magre år.
25Då sa Josef til farao: «Draumane til farao er éin og same draum. Gud har fortalt farao kva han vil gjera.
וַיֹּ֤אמֶר יוֹסֵף֙ אֶל־פַּרְעֹ֔ה חֲל֥וֹם פַּרְעֹ֖ה אֶחָ֣ד ה֑וּא אֵ֣ת אֲשֶׁ֧ר הָאֱלֹהִ֛ים עֹשֶׂ֖ה הִגִּ֥יד לְפַרְעֹֽה׃
26Dei sju gode kyrne er sju år, og dei sju gode aksa er sju år. Det er éin og same draum.
שֶׁ֧בַע פָּרֹ֣ת הַטֹּבֹ֗ת שֶׁ֤בַע שָׁנִים֙ הֵ֔נָּה וְשֶׁ֤בַע הַֽשִּׁבֳּלִים֙ הַטֹּבֹ֔ת שֶׁ֥בַע שָׁנִ֖ים הֵ֑נָּה חֲל֖וֹם אֶחָ֥ד הֽוּא׃
27Dei sju magre og stygge kyrne som steig opp etter dei, er sju år, og dei sju tomme aksa, svidde av austavinden, er sju år med hungersnaud.
וְשֶׁ֣בַע הַ֠פָּרוֹת הָֽרַקּ֨וֹת וְהָרָעֹ֜ת הָעֹלֹ֣ת אַחֲרֵיהֶ֗ן שֶׁ֤בַע שָׁנִים֙ הֵ֔נָּה וְשֶׁ֤בַע הַֽשִׁבֳּלִים֙ הָרֵק֔וֹת שְׁדֻפ֖וֹת הַקָּדִ֑ים יִהְי֕וּ שֶׁ֖בַע שְׁנֵ֥י רָעָֽב׃
28Det er dette eg har sagt til farao: Gud har vist farao kva han vil gjera.
ה֣וּא הַדָּבָ֔ר אֲשֶׁ֥ר דִּבַּ֖רְתִּי אֶל־פַּרְעֹ֑ה אֲשֶׁ֧ר הָאֱלֹהִ֛ים עֹשֶׂ֖ה הֶרְאָ֥ה אֶת־פַּרְעֹֽה׃
29Sjå, det kjem sju år med stor overflod i heile Egypt.
הִנֵּ֛ה שֶׁ֥בַע שָׁנִ֖ים בָּא֑וֹת שָׂבָ֥ע גָּד֖וֹל בְּכָל־אֶ֥רֶץ מִצְרָֽיִם׃
30Men etter dei kjem sju år med hungersnaud. Då vil all overfloda i Egypt bli gløymd, og hungersnauden vil øydeleggja landet.
וְ֠קָמוּ שֶׁ֜בַע שְׁנֵ֤י רָעָב֙ אַחֲרֵיהֶ֔ן וְנִשְׁכַּ֥ח כָּל־הַשָּׂבָ֖ע בְּאֶ֣רֶץ מִצְרָ֑יִם וְכִלָּ֥ה הָרָעָ֖ב אֶת־הָאָֽרֶץ׃
32At draumen vart gjenteken to gonger for farao, betyr at saka er fastsett av Gud, og Gud vil snart setja det i verk.
וְעַ֨ל הִשָּׁנ֧וֹת הַחֲל֛וֹם אֶל־פַּרְעֹ֖ה פַּעֲמָ֑יִם כִּֽי־נָכ֤וֹן הַדָּבָר֙ מֵעִ֣ם הָאֱלֹהִ֔ים וּמְמַהֵ֥ר הָאֱלֹהִ֖ים לַעֲשֹׂתֽוֹ׃
Opphøyet til regent
Farao satte Josef over hele Egypt, nest etter seg selv.
39Og farao sa til Josef: «Sidan Gud har late deg vita alt dette, finst det ingen så klok og vis som du.
וַיֹּ֤אמֶר פַּרְעֹה֙ אֶל־יוֹסֵ֔ף אַחֲרֵ֨י הוֹדִ֧יעַ אֱלֹהִ֛ים אוֹתְךָ֖ אֶת־כָּל־זֹ֑את אֵין־נָב֥וֹן וְחָכָ֖ם כָּמֽוֹךָ׃
40Du skal styra huset mitt, og heile folket mitt skal lyda ordet ditt. Berre når det gjeld trona, skal eg vera større enn deg.»
אַתָּה֙ תִּהְיֶ֣ה עַל־בֵּיתִ֔י וְעַל־פִּ֖יךָ יִשַּׁ֣ק כָּל־עַמִּ֑י רַ֥ק הַכִּסֵּ֖א אֶגְדַּ֥ל מִמֶּֽךָּ׃
41Farao sa til Josef: «Sjå, eg set deg over heile Egypt.»
וַיֹּ֥אמֶר פַּרְעֹ֖ה אֶל־יוֹסֵ֑ף רְאֵה֙ נָתַ֣תִּי אֹֽתְךָ֔ עַ֖ל כָּל־אֶ֥רֶץ מִצְרָֽיִם׃
42Farao tok signetringen av handa si og sette han på handa til Josef. Han kledde han i fine linklede og hengde ei gullkjede om halsen hans.
וַיָּ֨סַר פַּרְעֹ֤ה אֶת־טַבַּעְתּוֹ֙ מֵעַ֣ל יָד֔וֹ וַיִּתֵּ֥ן אֹתָ֖הּ עַל־יַ֣ד יוֹסֵ֑ף וַיַּלְבֵּ֤שׁ אֹתוֹ֙ בִּגְדֵי־שֵׁ֔שׁ וַיָּ֛שֶׂם רְבִ֥ד הַזָּהָ֖ב עַל־צַוָּארֽוֹ׃
43Han lét han køyra i den andre vogna si, og dei ropa framfor han: «Avrek!» Slik sette han Josef over heile Egypt.
וַיַּרְכֵּ֣ב אֹת֗וֹ בְּמִרְכֶּ֤בֶת הַמִּשְׁנֶה֙ אֲשֶׁר־ל֔וֹ וַיִּקְרְא֥וּ לְפָנָ֖יו אַבְרֵ֑ךְ וְנָת֣וֹן אֹת֔וֹ עַ֖ל כָּל־אֶ֥רֶץ מִצְרָֽיִם׃
44Farao sa til Josef: «Eg er farao, men utan løyve frå deg skal ingen lyfte hand eller fot i heile Egypt.»
וַיֹּ֧אמֶר פַּרְעֹ֛ה אֶל־יוֹסֵ֖ף אֲנִ֣י פַרְעֹ֑ה וּבִלְעָדֶ֗יךָ לֹֽא־יָרִ֨ים אִ֧ישׁ אֶת־יָד֛וֹ וְאֶת־רַגְל֖וֹ בְּכָל־אֶ֥רֶץ מִצְרָֽיִם׃
Forsoning med brødrene
Josef avslørte seg for sine brødre og tilga dem.
1Josef klarte ikkje lenger å halda att kjenslene sine framfor alle som stod rundt han. Han ropa: «Lat alle gå ut frå meg!» Så var det ingen som var til stades då Josef gav seg til kjenne for brørne sine.
וְלֹֽא־יָכֹ֨ל יוֹסֵ֜ף לְהִתְאַפֵּ֗ק לְכֹ֤ל הַנִּצָּבִים֙ עָלָ֔יו וַיִּקְרָ֕א הוֹצִ֥יאוּ כָל־אִ֖ישׁ מֵעָלָ֑י וְלֹא־עָ֤מַד אִישׁ֙ אִתּ֔וֹ בְּהִתְוַדַּ֥ע יוֹסֵ֖ף אֶל־אֶחָֽיו׃
2Han gret så høgt at egyptarane høyrde det, og huset til farao høyrde det òg.
וַיִּתֵּ֥ן אֶת־קֹל֖וֹ בִּבְכִ֑י וַיִּשְׁמְע֣וּ מִצְרַ֔יִם וַיִּשְׁמַ֖ע בֵּ֥ית פַּרְעֹֽה׃
3Josef sa til brørne sine: «Eg er Josef! Lever far min enno?» Men brørne hans kunne ikkje svara han, for dei var lamslåtte framfor han.
וַיֹּ֨אמֶר יוֹסֵ֤ף אֶל־אֶחָיו֙ אֲנִ֣י יוֹסֵ֔ף הַע֥וֹד אָבִ֖י חָ֑י וְלֹֽא־יָכְל֤וּ אֶחָיו֙ לַעֲנ֣וֹת אֹת֔וֹ כִּ֥י נִבְהֲל֖וּ מִפָּנָֽיו׃
4Då sa Josef til brørne sine: «Kom nærare meg!» Og dei kom nærare. Han sa: «Eg er Josef, bror dykkar, han som de selde til Egypt.
וַיֹּ֨אמֶר יוֹסֵ֧ף אֶל־אֶחָ֛יו גְּשׁוּ־נָ֥א אֵלַ֖י וַיִּגָּ֑שׁוּ וַיֹּ֗אמֶר אֲנִי֙ יוֹסֵ֣ף אֲחִיכֶ֔ם אֲשֶׁר־מְכַרְתֶּ֥ם אֹתִ֖י מִצְרָֽיְמָה׃
5Men no, ver ikkje sorgfulle, og lat det ikkje brenna i augo dykkar fordi de selde meg hit. For Gud sende meg føre dykk for å berga liv.
וְעַתָּ֣ה ׀ אַל־תֵּעָ֣צְב֗וּ וְאַל־יִ֙חַר֙ בְּעֵ֣ינֵיכֶ֔ם כִּֽי־מְכַרְתֶּ֥ם אֹתִ֖י הֵ֑נָּה כִּ֣י לְמִֽחְיָ֔ה שְׁלָחַ֥נִי אֱלֹהִ֖ים לִפְנֵיכֶֽם׃
7Gud sende meg føre dykk for å sikra at de får etterkomarar på jorda, og for å halda dykk i live ved ei stor berging.
וַיִּשְׁלָחֵ֤נִי אֱלֹהִים֙ לִפְנֵיכֶ֔ם לָשׂ֥וּם לָכֶ֛ם שְׁאֵרִ֖ית בָּאָ֑רֶץ וּלְהַחֲי֣וֹת לָכֶ֔ם לִפְלֵיטָ֖ה גְּדֹלָֽה׃
8Så det var ikkje de som sende meg hit, men Gud. Han har sett meg til far for farao, til herre over heile huset hans og til herskar over heile Egypt.
וְעַתָּ֗ה לֹֽא־אַתֶּ֞ם שְׁלַחְתֶּ֤ם אֹתִי֙ הֵ֔נָּה כִּ֖י הָאֱלֹהִ֑ים וַיְשִׂימֵ֨נִֽי לְאָ֜ב לְפַרְעֹ֗ה וּלְאָדוֹן֙ לְכָל־בֵּית֔וֹ וּמֹשֵׁ֖ל בְּכָל־אֶ֥רֶץ מִצְרָֽיִם׃
Nemnd i Bibelen (188)
1. Mosebok 30:241. Mosebok 30:251. Mosebok 33:21. Mosebok 33:71. Mosebok 35:241. Mosebok 37:21. Mosebok 37:31. Mosebok 37:51. Mosebok 37:131. Mosebok 37:231. Mosebok 37:281. Mosebok 37:291. Mosebok 37:311. Mosebok 37:331. Mosebok 39:11. Mosebok 39:21. Mosebok 39:61. Mosebok 39:71. Mosebok 39:101. Mosebok 39:221. Mosebok 40:31. Mosebok 40:41. Mosebok 40:61. Mosebok 40:121. Mosebok 40:161. Mosebok 40:181. Mosebok 40:231. Mosebok 41:141. Mosebok 41:151. Mosebok 41:161. Mosebok 41:171. Mosebok 41:251. Mosebok 41:391. Mosebok 41:451. Mosebok 41:461. Mosebok 41:491. Mosebok 41:501. Mosebok 41:511. Mosebok 41:561. Mosebok 42:31. Mosebok 42:41. Mosebok 42:61. Mosebok 42:71. Mosebok 42:81. Mosebok 42:91. Mosebok 42:141. Mosebok 42:181. Mosebok 42:231. Mosebok 42:251. Mosebok 42:361. Mosebok 43:151. Mosebok 43:161. Mosebok 43:171. Mosebok 43:241. Mosebok 43:251. Mosebok 43:261. Mosebok 43:301. Mosebok 44:41. Mosebok 44:141. Mosebok 44:151. Mosebok 45:11. Mosebok 45:31. Mosebok 45:41. Mosebok 45:91. Mosebok 45:161. Mosebok 45:171. Mosebok 45:211. Mosebok 45:261. Mosebok 45:271. Mosebok 45:281. Mosebok 46:191. Mosebok 46:201. Mosebok 46:271. Mosebok 46:281. Mosebok 46:291. Mosebok 46:301. Mosebok 46:311. Mosebok 47:51. Mosebok 47:71. Mosebok 47:141. Mosebok 47:171. Mosebok 47:201. Mosebok 47:231. Mosebok 47:291. Mosebok 48:11. Mosebok 48:21. Mosebok 48:31. Mosebok 48:81. Mosebok 48:91. Mosebok 48:101. Mosebok 48:111. Mosebok 48:121. Mosebok 48:131. Mosebok 48:151. Mosebok 48:171. Mosebok 48:181. Mosebok 48:211. Mosebok 49:221. Mosebok 49:261. Mosebok 50:11. Mosebok 50:21. Mosebok 50:41. Mosebok 50:71. Mosebok 50:81. Mosebok 50:141. Mosebok 50:151. Mosebok 50:161. Mosebok 50:171. Mosebok 50:191. Mosebok 50:221. Mosebok 50:231. Mosebok 50:241. Mosebok 50:251. Mosebok 50:262. Mosebok 1:52. Mosebok 1:62. Mosebok 1:82. Mosebok 13:194. Mosebok 1:104. Mosebok 1:324. Mosebok 13:74. Mosebok 13:114. Mosebok 26:284. Mosebok 26:374. Mosebok 27:14. Mosebok 32:334. Mosebok 34:234. Mosebok 36:14. Mosebok 36:54. Mosebok 36:125. Mosebok 27:12Josva 14:4Josva 16:4Josva 17:1Josva 17:2Josva 17:14Josva 17:17Josva 24:32Domarane 1:221. Kongebok 11:281. Krønikebok 2:21. Krønikebok 5:11. Krønikebok 5:21. Krønikebok 25:21. Krønikebok 25:9Esra 10:42Nehemja 12:14Salmane 77:16Salmane 78:67Salmane 80:2Salmane 105:17Esekiel 37:19Esekiel 48:32Amos 6:6Obadja 1:18Matteus 1:16Matteus 1:18Matteus 1:19Matteus 1:20Matteus 1:24Matteus 2:13Matteus 2:19Matteus 13:55Matteus 27:56Matteus 27:57Matteus 27:59Markus 6:3Markus 15:40Markus 15:43Markus 15:47Lukas 1:27Lukas 2:4Lukas 2:16Lukas 3:23Lukas 3:24Lukas 3:30Lukas 23:50Johannes 1:45Johannes 4:5Johannes 6:42Johannes 19:38Apostelgjerningane 1:23Apostelgjerningane 4:36Apostelgjerningane 7:13Apostelgjerningane 7:14Apostelgjerningane 7:18Hebrearane 11:21Openberringa 7:8