Salmane

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 63 64 65 66 67 68 69 70 71 72 73 74 75 76 77 78 79 80 81 82 83 84 85 86 87 88 89 90 91 92 93 94 95 96 97 98 99 100 101 102 103 104 105 106 107 108 109 110 111 112 113 114 115 116 117 118 119 120 121 122 123 124 125 126 127 128 129 130 131 132 133 134 135 136 137 138 139 140 141 142 143 144 145 146 147 148 149 150

Poetiske bøker

Job42 Salmane150 Ordtøka31 Forkynnaren12 Høgsongen8

Alle bøker

Framsida →

Heim
Salmane
Kap. 139

SalmaneKapittel 139

Marker Salmane 139 som lesen?

+ Undertekst Grunntekst ← Førre Neste →Bidra

+Vis salmens temaGuds allvitenhet og nærvær

David mediterer over Guds fullstendige kunnskap om ham - hans tanker, ord og veier. Salmen er en dyp teologisk refleksjon over Guds allvitenhet, allestedsnærvær og skaperkunst.

Du ransaker meg

Til kormeisteren. Ein salme av David. Herre, du har granska meg og kjenner meg. Du veit når eg set meg og når eg reiser meg, du forstår tankane mine langt bortefrå.

v.1, 2

Du kjenner mine tanker

Du veit når eg set meg og når eg reiser meg, du forstår tankane mine langt bortefrå. Du følgjer med på mi ferd og mi kvile, du kjenner alle vegane mine.

v.2, 3

Du kjenner hvert ord

For det er ikkje eit ord på tunga mi som du, Herre, ikkje kjenner heilt ut.

v.4

Din hånd over meg

Bakfrå og framanfrå omgjev du meg, du held handa di over meg.

v.5

For vidunderlig

Denne kunnskapen er for underleg for meg, han er så høg at eg ikkje kan fatta han.

v.6

Hvor kan jeg fly?

Kvar skal eg gå frå din Ande? Kvar skal eg rømma frå ditt andlet?

v.7

I himmel og dødsrike

Fer eg opp til himmelen, er du der. Reier eg seng i dødsriket, så er du der.

v.8

Ved havets ende

Tek eg morgonrodens vengjer og slår meg ned ved det fjernaste havet, så skal handa di leia meg også der, og høgrehanda di halda meg fast.

v.9, 10

Mørket skjuler ikke

Og seier eg: «Lat mørkret skjula meg, og lyset bli natt omkring meg,» så er ikkje mørkret mørkt for deg, og natta lyser som dagen; mørkret er som lyset for deg.

v.11, 12

Du skapte mitt indre

For du har skapt mitt indre, du vov meg saman i mors liv. Eg takkar deg fordi eg er skapt på eit fryktinngytande og underfullt vis. Underlege er dine gjerningar, det veit mi sjel så vel.

v.13, 14

Sett i mors liv

Kroppen min var ikkje dold for deg då eg vart forma i det løynde, då eg vart voven i djupnene av jorda.

v.15

Alle dager skrevet opp

Auga dine såg meg som foster. I boka di vart alle dagar skrivne, dei var forma før ein einaste av dei var komen.

v.16

Dine tanker er kostbare

Kor dyre tankane dine er for meg, Gud! Kor veldig er summen av dei!

v.17

Flere enn sand

Vil eg telja dei, er dei fleire enn sandkorna. Når eg vaknar, er eg framleis hos deg.

v.18

Ransak meg, Gud

Granska meg, Gud, og kjenn hjartet mitt! Prøv meg og kjenn mine urolege tankar!

v.23

Led meg på evighets vei

Sjå om eg er på ein vond veg, og lei meg på den evige vegen!

v.24

Til kormeisteren. Ein salme av David. Herre, du har granska meg og kjenner meg.

לַ֭מְנַצֵּחַ לְדָוִ֣ד מִזְמ֑וֹר יְהוָ֥ה חֲ֝קַרְתַּ֗נִי וַתֵּדָֽע׃ ‬

Ingen orddata tilgjengelege

Ingen referansar

Foreslå ein artikkel, bok eller song som omtalar dette verset

Ingen manuskript for dette verset

Du veit når eg set meg og når eg reiser meg, du forstår tankane mine langt bortefrå.

אַתָּ֣ה יָ֭דַעְתָּ שִׁבְתִּ֣י וְקוּמִ֑י בַּ֥נְתָּה לְ֝רֵעִ֗י מֵרָחֽוֹק׃ ‬

Ingen orddata tilgjengelege

Ingen referansar

Foreslå ein artikkel, bok eller song som omtalar dette verset

Ingen manuskript for dette verset

Du følgjer med på mi ferd og mi kvile, du kjenner alle vegane mine.

אָרְחִ֣י וְרִבְעִ֣י זֵרִ֑יתָ וְֽכָל־דְּרָכַ֥י הִסְכַּֽנְתָּה׃ ‬

Ingen orddata tilgjengelege

Ingen referansar

Foreslå ein artikkel, bok eller song som omtalar dette verset

Ingen manuskript for dette verset

For det er ikkje eit ord på tunga mi som du, Herre, ikkje kjenner heilt ut.

כִּ֤י אֵ֣ין מִ֭לָּה בִּלְשׁוֹנִ֑י הֵ֥ן יְ֝הוָ֗ה יָדַ֥עְתָּ כֻלָּֽהּ׃ ‬

Ingen orddata tilgjengelege

Ingen referansar

Foreslå ein artikkel, bok eller song som omtalar dette verset

Ingen manuskript for dette verset

Bakfrå og framanfrå omgjev du meg, du held handa di over meg.

אָח֣וֹר וָקֶ֣דֶם צַרְתָּ֑נִי וַתָּ֖שֶׁת עָלַ֣י כַּפֶּֽכָה׃ ‬

Ingen orddata tilgjengelege

Ingen referansar

Foreslå ein artikkel, bok eller song som omtalar dette verset

Ingen manuskript for dette verset

Denne kunnskapen er for underleg for meg, han er så høg at eg ikkje kan fatta han.

*פלאיה **פְּלִ֣יאָֽה דַ֣עַת מִמֶּ֑נִּי נִ֝שְׂגְּבָ֗ה לֹא־א֥וּכַֽל לָֽהּ׃ ‬

Ingen orddata tilgjengelege

Ingen referansar

Foreslå ein artikkel, bok eller song som omtalar dette verset

Ingen manuskript for dette verset

Kvar skal eg gå frå din Ande? Kvar skal eg rømma frå ditt andlet?

אָ֭נָ֥ה אֵלֵ֣ךְ מֵרוּחֶ֑ךָ וְ֝אָ֗נָה מִפָּנֶ֥יךָ אֶבְרָֽח׃ ‬

Ingen orddata tilgjengelege

Ingen referansar

Foreslå ein artikkel, bok eller song som omtalar dette verset

Ingen manuskript for dette verset

Fer eg opp til himmelen, er du der. Reier eg seng i dødsriket, så er du der.

אִם־אֶסַּ֣ק שָׁ֭מַיִם שָׁ֣ם אָ֑תָּה וְאַצִּ֖יעָה שְּׁא֣וֹל הִנֶּֽךָּ׃ ‬

Ingen orddata tilgjengelege

Ingen referansar

Foreslå ein artikkel, bok eller song som omtalar dette verset

Ingen manuskript for dette verset

Tek eg morgonrodens vengjer og slår meg ned ved det fjernaste havet,

אֶשָּׂ֥א כַנְפֵי־שָׁ֑חַר אֶ֝שְׁכְּנָ֗ה בְּאַחֲרִ֥ית יָֽם׃ ‬

Ingen orddata tilgjengelege

Ingen referansar

Foreslå ein artikkel, bok eller song som omtalar dette verset

Ingen manuskript for dette verset

så skal handa di leia meg også der, og høgrehanda di halda meg fast.

גַּם־שָׁ֭ם יָדְךָ֣ תַנְחֵ֑נִי וְֽתֹאחֲזֵ֥נִי יְמִינֶֽךָ׃ ‬

Ingen orddata tilgjengelege

Ingen referansar

Foreslå ein artikkel, bok eller song som omtalar dette verset

Ingen manuskript for dette verset

Og seier eg: «Lat mørkret skjula meg, og lyset bli natt omkring meg,»

וָ֭אֹמַר אַךְ־חֹ֣שֶׁךְ יְשׁוּפֵ֑נִי וְ֝לַ֗יְלָה א֣וֹר בַּעֲדֵֽנִי׃ ‬

Ingen orddata tilgjengelege

Ingen referansar

Foreslå ein artikkel, bok eller song som omtalar dette verset

Ingen manuskript for dette verset

Vel kva omsetjing du vil bruke for dette verset:

Standard versjonOg seier eg: «Lat mørkret skjula meg, og lyset bli natt omkring meg,»

Alternativ 1ForslagLitenOg seier eg: «Visst skal mørkret løyna meg, og lyset skal bli natt omkring meg,»Det hebraiske 'יְשׁוּפֵנִי' tyder 'skjula/dekka meg' (ikkje 'løyna'). 'Løyna' er ikkje feil, men 'skjula' er meir naturleg nynorsk. Dessutan er 'אוֹר בַּעֲדֵנִי' betre omsett som 'lyset (bli) natt omkring meg', og det hebraiske uttrykket har meir eit ynskje-preg enn eit utsegn om framtida.

så er ikkje mørkret mørkt for deg, og natta lyser som dagen; mørkret er som lyset for deg.

גַּם־חֹשֶׁךְ֮ לֹֽא־יַחְשִׁ֢יךְ מִ֫מֶּ֥ךָ וְ֭לַיְלָה כַּיּ֣וֹם יָאִ֑יר כַּ֝חֲשֵׁיכָ֗ה כָּאוֹרָֽה׃ ‬

Ingen orddata tilgjengelege

Ingen referansar

Foreslå ein artikkel, bok eller song som omtalar dette verset

Ingen manuskript for dette verset

For du har skapt mitt indre, du vov meg saman i mors liv.

כִּֽי־אַ֭תָּה קָנִ֣יתָ כִלְיֹתָ֑י תְּ֝סֻכֵּ֗נִי בְּבֶ֣טֶן אִמִּֽי׃ ‬

Ingen orddata tilgjengelege

Ingen referansar

Foreslå ein artikkel, bok eller song som omtalar dette verset

Ingen manuskript for dette verset

Eg takkar deg fordi eg er skapt på eit fryktinngytande og underfullt vis. Underlege er dine gjerningar, det veit mi sjel så vel.

אֽוֹדְךָ֗ עַ֤ל כִּ֥י נוֹרָא֗וֹת נִ֫פְלֵ֥יתִי נִפְלָאִ֥ים מַעֲשֶׂ֑יךָ וְ֝נַפְשִׁ֗י יֹדַ֥עַת מְאֹֽד׃ ‬

Ingen orddata tilgjengelege

Ingen referansar

Foreslå ein artikkel, bok eller song som omtalar dette verset

Ingen manuskript for dette verset

Vel kva omsetjing du vil bruke for dette verset:

Standard versjonEg takkar deg fordi eg er skapt på eit fryktinngytande og underfullt vis. Underlege er dine gjerningar, det veit mi sjel så vel.

Alternativ 1Eg takkar deg fordi eg er skapt på skræmeleg underfullt vis. Underfulle er dine verk, det veit mi sjel så vel.Ordet 'skræmeleg' er uvanleg i nynorsk og kan verka dialektalt. 'Fryktinngytande' fangar betre det hebraiske 'nora'ot' (ærefrykt, respekt) og er meir tilgjengeleg for moderne lesarar.

Alternativ 2GrammatikkLitenEg takkar deg fordi eg er skapt på eit fryktinngytande og underfullt vis. Underfulle er dine verk, det veit mi sjel så vel.'נִפְלָאִים מַעֲשֶׂיךָ' tyder meir 'underlege/vidunderlege er dine gjerningar'. 'Underfulle' er eit godt ord, men 'מַעֲשֶׂה' er betre omsett med 'gjerningar' enn 'verk' i nynorsk salmetradisjon. Men sidan dette verset har versionshistorikk med 1 revisjon, er dette berre ein mindre kommentar.

Kroppen min var ikkje dold for deg då eg vart forma i det løynde, då eg vart voven i djupnene av jorda.

לֹא־נִכְחַ֥ד עָצְמִ֗י מִ֫מֶּ֥ךָּ אֲשֶׁר־עֻשֵּׂ֥יתִי בַסֵּ֑תֶר רֻ֝קַּ֗מְתִּי בְּֽתַחְתִּיּ֥וֹת אָֽרֶץ׃ ‬

Ingen orddata tilgjengelege

Ingen referansar

Foreslå ein artikkel, bok eller song som omtalar dette verset

Ingen manuskript for dette verset

Vel kva omsetjing du vil bruke for dette verset:

Standard versjonKroppen min var ikkje dold for deg då eg vart forma i det løynde, då eg vart voven i djupnene av jorda.

Alternativ 1ForslagLitenBeina mine var ikkje dulde for deg då eg vart forma i det løynde, då eg vart voven djupt i jorda.'עָצְמִי' (atsmi) tyder bokstavleg 'beina mine' men refererer her til heile kroppen/sjølvet. 'Kroppen min' er meir presist i konteksten. 'בְּתַחְתִּיּוֹת אָרֶץ' er 'i dei lågaste delane av jorda / i djupnene av jorda' – eit poetisk bilete for livmora, ikkje berre 'djupt i jorda'.

Auga dine såg meg som foster. I boka di vart alle dagar skrivne, dei var forma før ein einaste av dei var komen.

גָּלְמִ֤י ׀ רָ֘א֤וּ עֵינֶ֗יךָ וְעַֽל־סִפְרְךָ֮ כֻּלָּ֢ם יִכָּ֫תֵ֥בוּ יָמִ֥ים יֻצָּ֑רוּ *ולא **וְל֖וֹ אֶחָ֣ד בָּהֶֽם׃ ‬

Ingen orddata tilgjengelege

Ingen referansar

Foreslå ein artikkel, bok eller song som omtalar dette verset

Ingen manuskript for dette verset

Vel kva omsetjing du vil bruke for dette verset:

Standard versjonAuga dine såg meg som foster. I boka di vart alle dagar skrivne, dei var forma før ein einaste av dei var komen.

Alternativ 1Auga dine såg meg då eg var eit foster. Alle mine dagar vart skrivne i boka di, dei var fastsette før ein einaste av dei var komen.Hebraisk גָּלְמִי (golmi) tyder 'mitt uforma/embryo' - 'som foster' er meir direkte. Dessutan er det dagane (יָמִים) generelt som vart skrivne og forma, ikkje berre 'mine dagar'. Setninga flyt òg betre utan gjentaking av 'dagar/dei'.

Kor dyre tankane dine er for meg, Gud! Kor veldig er summen av dei!

וְלִ֗י מַה־יָּקְר֣וּ רֵעֶ֣יךָ אֵ֑ל מֶ֥ה עָ֝צְמוּ רָאשֵׁיהֶֽם׃ ‬

Ingen orddata tilgjengelege

Ingen referansar

Foreslå ein artikkel, bok eller song som omtalar dette verset

Ingen manuskript for dette verset

Vil eg telja dei, er dei fleire enn sandkorna. Når eg vaknar, er eg framleis hos deg.

אֶ֭סְפְּרֵם מֵח֣וֹל יִרְבּ֑וּן הֱ֝קִיצֹ֗תִי וְעוֹדִ֥י עִמָּֽךְ׃ ‬

Ingen orddata tilgjengelege

Ingen referansar

Foreslå ein artikkel, bok eller song som omtalar dette verset

Ingen manuskript for dette verset

Om du berre ville drepa den ugudelege, Gud! Vik frå meg, de blodtørstige menn!

אִם־תִּקְטֹ֖ל אֱל֥וֹהַּ ׀ רָשָׁ֑ע וְאַנְשֵׁ֥י דָ֝מִ֗ים ס֣וּרוּ מֶֽנִּי׃ ‬

Ingen orddata tilgjengelege

Ingen referansar

Foreslå ein artikkel, bok eller song som omtalar dette verset

Ingen manuskript for dette verset

Dei som talar om deg med vonde planar, som misbrukar namnet ditt – dine fiendar.

אֲשֶׁ֣ר יֹ֭אמְרֻךָ לִמְזִמָּ֑ה נָשֻׂ֖א לַשָּׁ֣וְא עָרֶֽיךָ׃ ‬

Ingen orddata tilgjengelege

Ingen referansar

Foreslå ein artikkel, bok eller song som omtalar dette verset

Ingen manuskript for dette verset

Skulle eg ikkje hata dei som hatar deg, Herre? Skulle eg ikkje avsky dei som reiser seg mot deg?

הֲלֽוֹא־מְשַׂנְאֶ֖יךָ יְהוָ֥ה ׀ אֶשְׂנָ֑א וּ֝בִתְקוֹמְמֶ֗יךָ אֶתְקוֹטָֽט׃ ‬

Ingen orddata tilgjengelege

Ingen referansar

Foreslå ein artikkel, bok eller song som omtalar dette verset

Ingen manuskript for dette verset

Eg hatar dei med eit fullkome hat, dei er vortne mine fiendar.

תַּכְלִ֣ית שִׂנְאָ֣ה שְׂנֵאתִ֑ים לְ֝אוֹיְבִ֗ים הָ֣יוּ לִֽי׃ ‬

Ingen orddata tilgjengelege

Ingen referansar

Foreslå ein artikkel, bok eller song som omtalar dette verset

Ingen manuskript for dette verset

Granska meg, Gud, og kjenn hjartet mitt! Prøv meg og kjenn mine urolege tankar!

חָקְרֵ֣נִי אֵ֭ל וְדַ֣ע לְבָבִ֑י בְּ֝חָנֵ֗נִי וְדַ֣ע שַׂרְעַפָּֽי׃ ‬

Ingen orddata tilgjengelege

Ingen referansar

Foreslå ein artikkel, bok eller song som omtalar dette verset

Ingen manuskript for dette verset

Vel kva omsetjing du vil bruke for dette verset:

Standard versjonGranska meg, Gud, og kjenn hjartet mitt! Prøv meg og kjenn mine urolege tankar!

Alternativ 1Granska meg, Gud, og kjenn hjartet mitt! Prøv meg og kjenn mine urolige tankar!På nynorsk skal adjektivet vera 'urolege' (ikkje 'urolige', som er bokmål).

Sjå om eg er på ein vond veg, og lei meg på den evige vegen!

וּרְאֵ֗ה אִם־דֶּֽרֶךְ־עֹ֥צֶב בִּ֑י וּ֝נְחֵ֗נִי בְּדֶ֣רֶךְ עוֹלָֽם׃ ‬

Ingen orddata tilgjengelege

Ingen referansar

Foreslå ein artikkel, bok eller song som omtalar dette verset

Ingen manuskript for dette verset

← Førre kapittel Neste kapittel →

Oppslag▸

Samandrag2▸

Kapittel 139

Hovedtema: En lovsang om Guds fullkomne kjennskap til mennesket, hans allestedsnærværelse og underfulle skaperverk.

Innhold: David uttrykker ærefrykt over at Gud kjenner alle hans tanker, ord og veier fullstendig (v. 1-6). Han erkjenner at det er umulig å flykte fra Guds nærvær – verken i himmelen, dødsriket eller ved havets ende (v. 7-12). Salmen priser Gud som Skaperen som formet mennesket i mors liv og kjente alle dets dager før de begynte (v. 13-16). David uttrykker også sin avsky mot de som hater Gud, før han avslutter med en bønn om at Gud skal ransake hans hjerte og lede ham på den evige vei (v. 19-24).

Nøkkelord/bilder:

Ransake (חקר): Guds grundige, intime kjennskap til menneskets innerste vesen.
Morgenrødens vinger: Poetisk bilde på det fjerneste sted – selv der er Gud til stede.
Formet i mors liv: Gud som Skaper som vever mennesket sammen med omsorg og hensikt.
Livets bok: Guds forutvitenhet – alle menneskets dager er nedskrevet før de begynner.
Den evige vei (דרך עולם): Guds vei til liv og rettferdighet som David ber om å bli ledet på.

Historisk kontekst

Nøkkelbegreper

Salme 139 inneholder flere hebraiske ord med dyp teologisk betydning. Verbet חָקַר (ḥāqar, «granske/utforske») i vers 1 og 23 danner en ramme rundt salmen og beskriver en grundig, uttømmende undersøkelse av noe skjult. Ordet כִלְיֹתָי (kilyōtāy, «mine nyrer») i vers 13 refererer til nyrene som sete for menneskets dypeste følelser og motiver i hebraisk tankegang – parallelt med hvordan vi i dag snakker om «hjertet».

Uttrykket גָּלְמִי (gālĕmî, «min uformede masse») i vers 16 er unikt i Bibelen og betegner et uformet stoff eller embryo. Dette ordet fikk senere stor betydning i jødisk mystikk og folklore. Frasen בְּתַחְתִּיּוֹת אָרֶץ («jordens dyp») i vers 15 er poetisk billedspråk for mors liv, og knytter skapelsen av mennesket til Guds opprinnelige skaperverk fra jordens støv.

Hendelser og skikker

Salmens beskrivelse av fosterutvikling (vers 13–16) reflekterer oldtidens forståelse av unnfangelse som et guddommelig mysterium. Verbet סָכַךְ (sākak, «dekke/beskytte») i vers 13, ofte oversatt som «veve sammen», bruker bildet av Guds beskyttende omsorg. I den antikke verden ble tekstilhåndverk ofte brukt som metafor for skapelse, og israelittene så livets tilblivelse som Guds kunstneriske håndverk.

Salmens avsluttende bønn om granskning (vers 23–24) har paralleller til uskyldsbekjennelser kjent fra både israelittisk og egyptisk religiøs praksis. Uttrykket דֶּרֶךְ־עֹצֶב i vers 24 er omdiskutert. Ordet עֹצֶב kan bety «smerte» eller være beslektet med עָצָב (avgudsbilde), noe som gir to mulige tolkninger: «smertens vei» eller «avgudsvei». Salmisten ber om å bli ledet bort fra dette og inn på דֶּרֶךְ עוֹלָם («evighetens vei»).

Personar1▸

David1

Alle personar →

Viktige ord6▸

Herre — En tittel som viser respekt og ærbødighet for Gud, og anerkjenner hans suverenitet og makt.
Undersøke — Å nøye se etter, utforske eller granske noe. I Salmenes bok 139 betyr det at Gud kjenner oss fullstendig og ser inn i vårt innerste vesen.
Vite — Å ha kunnskap om eller forståelse for noe. I denne sammenhengen viser det til Guds allvitende natur og hans evne til å kjenne oss fullt ut.
Danne — Prosessen med å forme, lage eller skape noe. Her refererer det til hvordan Gud formet mennesket i mors liv.
Mørke — Betyr fravær av lys, men kan også symbolisere ondskap eller uvitenhet. I Salmenes bok 139 brukes det for å vise at Gud ser alt, selv det som er skjult eller ukjent for oss.
Følge — Å være sammen med eller ledsage noen. I denne sammenhengen betyr det at Gud er med oss og beskytter oss uansett hvor vi går.

Tidslinje▸

Sjå heile tidslinja →

Tema▸

Alle tema →

Profetiar▸

Alle profetiar →

Bibelforteljingar▸

Alle bibelforteljingar →

Parallelle tekstar▸

Alle parallellar →

Tal1▸

1Guds enhet og unikhet