FLOGVIT
.bible

LukasKapittel 15

+ UndertekstGrunntekst← ForrigeNeste →
Vis lignelseneSau, mynt og sønn

Jesus forteller tre lignelser som svar på kritikk fra fariseerne: "Denne mannen tar imot syndere og spiser sammen med dem." Alle handler om gleden over å finne det tapte.

1

Den tapte sauen

En hyrde forlater 99 sauer for å finne den ene som er tapt. Når han finner den, bærer han den hjem med glede og feirer med venner. Slik er det glede i himmelen over én synder som vender om.

v.4, 5, 6, 7
2

Den tapte mynten

En kvinne har ti sølvmynter og mister én. Hun tenner lampe, feier huset og leter til hun finner den. Slik er det glede blant Guds engler over én synder som vender om.

v.8, 9, 10
3

Den tapte sønnen

Den yngste sønnen tar arven og sløser den bort. Han ender med å passe griser, men vender hjem. Faren løper ham i møte, omfavner ham og holder fest. Den eldre broren blir sint, men faren sier: "Vi måtte holde fest, for denne broren din var død og er blitt levende."

v.11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 26, 27, 28, 29, 30, 31, 32
Parallelle tekster1 parallell i dette kapitlet
Lignelsen om den bortkomne sauenML

I Lukas er den del av trilogien om det tapte (sau, mynt, sønn).

MatteusMatt 18:10-14

10Sjå til at de ikkje foraktar ein einaste av desse små! For eg seier dykk: Englane deira i himmelen ser alltid andletet til Far min i himmelen.

11[For Menneskesonen er komen for å frelsa det som var fortapt.]

12vil han ikkje då lata dei nittiogni vera att i fjellet og gå av stad og leita etter den som er komen bort?

13Og om han finn han, sanneleg seier eg dykk: Då gleder han seg meir over den eine enn over dei nittiogni som ikkje gjekk seg vill.

14Slik er det heller ikkje viljen til Far dykkar i himmelen at ein einaste av desse små skal gå fortapt.

Lukas(du leser)

1No kom alle tollarane og syndarane nær til han for å høyra han.

2Farisearane og dei skriftlærde murra og sa: «Denne mannen tek imot syndarar og et saman med dei.»

3Då fortalde han dei denne likninga:

4«Kven av dykk som har hundre sauer og mistar éin av dei, lèt ikkje dei nittini vera att i øydemarka og går av stad og leitar etter den som er bortkomen, til han finn han?

5Og når han har funne han, legg han han på skuldrene sine med glede.

6Og når han kjem heim, kallar han saman vener og grannar og seier til dei: 'Gled dykk med meg, for eg har funne sauen min som var bortkomen!'

7Eg seier dykk: Slik skal det vera meir glede i himmelen over éin syndar som vender om, enn over nittini rettferdige som ikkje treng omvending.

No kom alle tollarane og syndarane nær til han for å høyra han.
Ἦσαν δὲ ⸂αὐτῷ ἐγγίζοντες⸃ πάντες οἱ τελῶναι καὶ οἱ ἁμαρτωλοὶ ἀκούειν αὐτοῦ.
Farisearane og dei skriftlærde murra og sa: «Denne mannen tek imot syndarar og et saman med dei.»
καὶ διεγόγγυζον οἵ ⸀τε Φαρισαῖοι καὶ οἱ γραμματεῖς λέγοντες ὅτι Οὗτος ἁμαρτωλοὺς προσδέχεται καὶ συνεσθίει αὐτοῖς.
Då fortalde han dei denne likninga:
εἶπεν δὲ πρὸς αὐτοὺς τὴν παραβολὴν ταύτην λέγων·
«Kven av dykk som har hundre sauer og mistar éin av dei, lèt ikkje dei nittini vera att i øydemarka og går av stad og leitar etter den som er bortkomen, til han finn han?
Τίς ἄνθρωπος ἐξ ὑμῶν ἔχων ἑκατὸν πρόβατα καὶ ⸀ἀπολέσας ⸂ἐξ αὐτῶν ἓν⸃ οὐ καταλείπει τὰ ἐνενήκοντα ἐννέα ἐν τῇ ἐρήμῳ καὶ πορεύεται ἐπὶ τὸ ἀπολωλὸς ἕως εὕρῃ αὐτό;
Og når han har funne han, legg han han på skuldrene sine med glede.
καὶ εὑρὼν ἐπιτίθησιν ἐπὶ τοὺς ὤμους ⸀αὐτοῦ χαίρων,
Og når han kjem heim, kallar han saman vener og grannar og seier til dei: 'Gled dykk med meg, for eg har funne sauen min som var bortkomen!'
καὶ ἐλθὼν εἰς τὸν οἶκον συγκαλεῖ τοὺς φίλους καὶ τοὺς γείτονας, λέγων αὐτοῖς· Συγχάρητέ μοι ὅτι εὗρον τὸ πρόβατόν μου τὸ ἀπολωλός.
Eg seier dykk: Slik skal det vera meir glede i himmelen over éin syndar som vender om, enn over nittini rettferdige som ikkje treng omvending.
λέγω ὑμῖν ὅτι οὕτως χαρὰ ⸂ἐν τῷ οὐρανῷ ἔσται⸃ ἐπὶ ἑνὶ ἁμαρτωλῷ μετανοοῦντι ἢ ἐπὶ ἐνενήκοντα ἐννέα δικαίοις οἵτινες οὐ χρείαν ἔχουσιν μετανοίας.
«Eller kva kvinne som har ti sølvpengar og mistar éin av dei, tenner ikkje ei lampe og feiar huset og leitar nøye til ho finn henne?
Ἢ τίς γυνὴ δραχμὰς ἔχουσα δέκα, ἐὰν ἀπολέσῃ δραχμὴν μίαν, οὐχὶ ἅπτει λύχνον καὶ σαροῖ τὴν οἰκίαν καὶ ζητεῖ ἐπιμελῶς ἕως ⸀οὗ εὕρῃ;
Og når ho har funne henne, kallar ho saman venninner og grannekvinner og seier: 'Gled dykk med meg, for eg har funne sølvpengen eg hadde mista!'»
καὶ εὑροῦσα ⸀συγκαλεῖ τὰς φίλας ⸀καὶ γείτονας λέγουσα· Συγχάρητέ μοι ὅτι εὗρον τὴν δραχμὴν ἣν ἀπώλεσα.
Slik, seier eg dykk, blir det glede framfor Guds englar over éin syndar som vender om.
οὕτως, λέγω ὑμῖν, ⸂γίνεται χαρὰ⸃ ἐνώπιον τῶν ἀγγέλων τοῦ θεοῦ ἐπὶ ἑνὶ ἁμαρτωλῷ μετανοοῦντι.
Han sa: «Ein mann hadde to søner.
Εἶπεν δέ· Ἄνθρωπός τις εἶχεν δύο υἱούς.
Den yngste av dei sa til faren: 'Far, gjev meg den delen av eigedomen som fell på meg.' Så delte han formuen sin mellom dei.
καὶ εἶπεν ὁ νεώτερος αὐτῶν τῷ πατρί· Πάτερ, δός μοι τὸ ἐπιβάλλον μέρος τῆς οὐσίας· ⸂ὁ δὲ⸃ διεῖλεν αὐτοῖς τὸν βίον.
Ikkje mange dagar etter samla den yngste sonen alt sitt og drog til eit land langt borte. Der sløste han bort formuen sin med eit utsvevande liv.
καὶ μετʼ οὐ πολλὰς ἡμέρας συναγαγὼν ⸀πάντα ὁ νεώτερος υἱὸς ἀπεδήμησεν εἰς χώραν μακράν, καὶ ἐκεῖ διεσκόρπισεν τὴν οὐσίαν αὐτοῦ ζῶν ἀσώτως.
Då han hadde brukt opp alt, kom det ein svær hungersnaud over det landet, og han byrja å lida naud.
δαπανήσαντος δὲ αὐτοῦ πάντα ἐγένετο λιμὸς ⸀ἰσχυρὰ κατὰ τὴν χώραν ἐκείνην, καὶ αὐτὸς ἤρξατο ὑστερεῖσθαι.
Han gjekk då og slo seg saman med ein av borgarane i det landet, og han sende han ut på markene sine for å gjeta svin.
καὶ πορευθεὶς ἐκολλήθη ἑνὶ τῶν πολιτῶν τῆς χώρας ἐκείνης, καὶ ἔπεμψεν αὐτὸν εἰς τοὺς ἀγροὺς αὐτοῦ βόσκειν χοίρους·
Han ønskte å fylla magen sin med dei belgfruktene som svina åt, men ingen gav han noko.
καὶ ἐπεθύμει ⸂γεμίσαι τὴν κοιλίαν αὐτοῦ ἀπὸ⸃ τῶν κερατίων ὧν ἤσθιον οἱ χοῖροι, καὶ οὐδεὶς ἐδίδου αὐτῷ.
Då kom han til seg sjølv og sa: 'Kor mange leigesveinar hjå far min har meir enn nok brød, medan eg går her og døyr av svolt!
εἰς ἑαυτὸν δὲ ἐλθὼν ⸀ἔφη· Πόσοι μίσθιοι τοῦ πατρός μου ⸀περισσεύονται ἄρτων, ἐγὼ δὲ ⸂λιμῷ ὧδε⸃ ἀπόλλυμαι·
Eg vil stå opp og gå til far min og seia til han: Far, eg har synda mot himmelen og mot deg.
ἀναστὰς πορεύσομαι πρὸς τὸν πατέρα μου καὶ ἐρῶ αὐτῷ· Πάτερ, ἥμαρτον εἰς τὸν οὐρανὸν καὶ ἐνώπιόν σου,
Eg er ikkje lenger verdig å kallast son din. Lat meg få vera som ein av leigesveinane dine.'
⸀οὐκέτι εἰμὶ ἄξιος κληθῆναι υἱός σου· ποίησόν με ὡς ἕνα τῶν μισθίων σου.
Og han stod opp og gjekk til far sin. Medan han endå var langt borte, fekk faren auge på han og vart fylt av medkjensle. Han sprang imot han, kasta seg om halsen hans og kyste han.
καὶ ἀναστὰς ἦλθεν πρὸς τὸν πατέρα ⸀ἑαυτοῦ. ἔτι δὲ αὐτοῦ μακρὰν ἀπέχοντος εἶδεν αὐτὸν ὁ πατὴρ αὐτοῦ καὶ ἐσπλαγχνίσθη καὶ δραμὼν ἐπέπεσεν ἐπὶ τὸν τράχηλον αὐτοῦ καὶ κατεφίλησεν αὐτόν.
Sonen sa til han: 'Far, eg har synda mot himmelen og mot deg. Eg er ikkje lenger verdig å kallast son din.'
εἶπεν δὲ ⸂ὁ υἱὸς αὐτῷ⸃· Πάτερ, ἥμαρτον εἰς τὸν οὐρανὸν καὶ ἐνώπιόν σου, ⸀οὐκέτι εἰμὶ ἄξιος κληθῆναι υἱός ⸀σου.
Men faren sa til tenarane sine: 'Skund dykk! Hent den finaste kappa og kle han i den, og gjev han ein ring på handa og sko på føtene.'
εἶπεν δὲ ὁ πατὴρ πρὸς τοὺς δούλους αὐτοῦ· ⸀Ταχὺ ⸀ἐξενέγκατε στολὴν τὴν πρώτην καὶ ἐνδύσατε αὐτόν, καὶ δότε δακτύλιον εἰς τὴν χεῖρα αὐτοῦ καὶ ὑποδήματα εἰς τοὺς πόδας,
Og hent gjøkalven og slakt han, så vi kan eta og vera glade.
καὶ ⸀φέρετε τὸν μόσχον τὸν σιτευτόν, θύσατε, καὶ φαγόντες εὐφρανθῶμεν,
For denne sonen min var død og har vorte levande att, han var bortkomen og er funnen.' Og dei byrja å festa.
ὅτι οὗτος ὁ υἱός μου νεκρὸς ἦν καὶ ἀνέζησεν, ⸂ἦν ἀπολωλὼς⸃ καὶ εὑρέθη. καὶ ἤρξαντο εὐφραίνεσθαι.
Den eldste sonen hans var ute på marka. Då han kom og nærma seg huset, høyrde han musikk og dans.
Ἦν δὲ ὁ υἱὸς αὐτοῦ ὁ πρεσβύτερος ἐν ἀγρῷ· καὶ ὡς ἐρχόμενος ἤγγισεν τῇ οἰκίᾳ, ἤκουσεν συμφωνίας καὶ χορῶν,
Han kalla til seg ein av tenarane og spurde kva dette kunne vera.
καὶ προσκαλεσάμενος ἕνα τῶν παίδων ἐπυνθάνετο τί ⸀ἂν εἴη ταῦτα·
Han svara: 'Bror din er komen, og far din har slakta gjøkalven fordi han har fått han att frisk og sund.'
ὁ δὲ εἶπεν αὐτῷ ὅτι Ὁ ἀδελφός σου ἥκει, καὶ ἔθυσεν ὁ πατήρ σου τὸν μόσχον τὸν σιτευτόν, ὅτι ὑγιαίνοντα αὐτὸν ἀπέλαβεν.
Då vart han sint og ville ikkje gå inn. Faren hans kom ut og tala vel til han.
ὠργίσθη δὲ καὶ οὐκ ἤθελεν εἰσελθεῖν. ὁ ⸀δὲ πατὴρ αὐτοῦ ἐξελθὼν παρεκάλει αὐτόν.
Men han svara faren sin: 'Sjå, i så mange år har eg tent deg, og aldri har eg brote eit bod frå deg. Likevel har du aldri gjeve meg eit kje så eg kunne festa med venene mine.
ὁ δὲ ἀποκριθεὶς εἶπεν τῷ πατρὶ ⸀αὐτοῦ· Ἰδοὺ τοσαῦτα ἔτη δουλεύω σοι καὶ οὐδέποτε ἐντολήν σου παρῆλθον, καὶ ἐμοὶ οὐδέποτε ἔδωκας ἔριφον ἵνα μετὰ τῶν φίλων μου εὐφρανθῶ·
Men når denne sonen din kjem, han som har sløst bort formuen din med horer, då slaktar du gjøkalven for han!'
ὅτε δὲ ὁ υἱός σου οὗτος ὁ καταφαγών σου τὸν βίον ⸀μετὰ πορνῶν ἦλθεν, ἔθυσας αὐτῷ τὸν ⸂σιτευτὸν μόσχον⸃.
Då sa faren til han: 'Barnet mitt, du er alltid hjå meg, og alt mitt er ditt.
ὁ δὲ εἶπεν αὐτῷ· Τέκνον, σὺ πάντοτε μετʼ ἐμοῦ εἶ, καὶ πάντα τὰ ἐμὰ σά ἐστιν·
Men vi måtte vera glade og gleda oss, for denne broren din var død og har vorte levande, han var bortkomen og er funnen.'»
εὐφρανθῆναι δὲ καὶ χαρῆναι ἔδει, ὅτι ὁ ἀδελφός σου οὗτος νεκρὸς ἦν καὶ ⸀ἔζησεν, καὶ ⸀ἀπολωλὼς καὶ εὑρέθη.
←→