FLOGVIT
Tema
.bible

MatteusKapittel 13

+ UndertekstGrunntekst← ForrigeNeste →
Vis lignelsene7 lignelser om Guds rike

I Matteus 13 forteller Jesus syv lignelser om himmelriket. De avslører hemmeligheter om hvordan Guds rike virker i verden.

1

Såmannen

Såkornet faller på fire slags jord - vei, steingrunn, blant torner, og god jord. Handler om hvordan mennesker tar imot Guds ord.

v.3, 4, 5, 6, 7, 8, 9
2

Ugresset

En fiende sår ugress blant hveten. Begge vokser sammen til innhøstingen (dommen).

v.24, 25, 26, 27, 28, 29, 30
3

Sennepsfrøet

Det minste frøet blir til et stort tre. Guds rike starter smått, men vokser til noe enormt.

v.31, 32
4

Surdeigen

Litt surdeig gjennomsyrer hele deigen. Guds rike sprer seg usynlig, men gjennomgripende.

v.33
5

Skatten i åkeren

En mann finner en skatt og selger alt for å kjøpe åkeren. Guds rike er verdt alt.

v.44
6

Den kostbare perlen

En kjøpmann finner en verdifull perle og selger alt for å kjøpe den.

v.45, 46
7

Fiskenoten

Noten samler all slags fisk. Ved tidens ende skilles de gode fra de onde.

v.47, 48, 49, 50
Parallelle tekster3 paralleller i dette kapitlet
Lignelsen om sennepsfrøetMML

Guds rike sammenlignes med det minste frøet som blir til et stort tre.

Matteus(du leser)

31Ei anna likning la han fram for dei og sa: «Himmelriket er likt eit sennepsfrø som ein mann tok og sådde i åkeren sin.

32Det er det minste av alle frø, men når det veks opp, er det større enn alle andre hagevekstar og vert til eit tre, så fuglane under himmelen kjem og held til i greinene på det.

MarkusMark 4:30-32

30Og han sa: «Kva skal vi likna Guds rike med, eller kva likning skal vi bruka om det?

31Det er som eit sennepsfrø: Når det blir sådd i jorda, er det det minste av alle frø på jorda.

32Men når det er sådd, veks det opp og blir større enn alle andre hagevekstar og får så store greiner at fuglane under himmelen kan byggja reir i skuggen av det.»

LukasLuk 13:18-19

18Så sa han: «Kva er Guds rike likt? Kva skal eg samanlikna det med?

19Det er likt eit sennepsfrø som ein mann tok og sådde i hagen sin. Det voks og vart til eit tre, og fuglane under himmelen bygde reir i greinene på det.»

Avvist i NasaretMML

Lukas har den mest detaljerte beretningen med Jesajas-lesningen.

Matteus(du leser)

53Då Jesus hadde fullført desse likningane, drog han bort derifrå.

54Han kom til heimstaden sin og lærte folket i synagogen deira, så dei vart fulle av undring og sa: «Kvar har han denne visdommen frå, og desse mektige gjerningane?

55Er ikkje dette son til tømmermannen? Heiter ikkje mor hans Maria, og brørne hans Jakob og Josef og Simon og Judas?

56Og systrene hans, bur dei ikkje alle her hos oss? Kvar har han då alt dette frå?»

57Og dei tok anstøyt av han. Men Jesus sa til dei: «Ein profet er ikkje vanæra andre stader enn på heimstaden sin og i sitt eige hus.»

58Og han gjorde ikkje mange mektige gjerningar der, på grunn av vantrua deira.

MarkusMark 6:1-6

1Han drog bort derifrå og kom til heimbyen sin, og læresveinane følgde han.

2Då det vart sabbat, tok han til å undervisa i synagogen. Mange som høyrde han, vart fulle av undring og sa: «Kvar har han dette frå? Kva er dette for visdom han har fått? Og slike mektige gjerningar som skjer ved hendene hans!

3Er ikkje dette tømraren, son til Maria og bror til Jakob, Joses, Judas og Simon? Og bur ikkje systrene hans her hos oss?» Og dei tok anstøyt av han.

4Jesus sa til dei: «Ein profet blir ikkje vanæra andre stader enn i heimbyen sin, blant slektningane sine og i sitt eige hus.»

5Han kunne ikkje gjera noka mektig gjerning der, bortsett frå at han la hendene på nokre få sjuke og lækte dei.

6Og han undra seg over vantrua deira. Så gjekk han omkring i landsbyane og underviste.

LukasLuk 4:16-30

16Han kom til Nasaret, der han hadde vakse opp, og på sabbatsdagen gjekk han inn i synagoga, slik han var van med, og reiste seg for å lesa.

17Dei gav han bokrullen til profeten Jesaja, og då han opna henne, fann han staden der det stod skrive:

18«Herrens Ande er over meg, for han har salva meg til å forkynna godt bodskap for fattige. Han har sendt meg for å ropa ut fridom for fangar og syn for blinde, for å setja undertrykte fri,

19og forkynna eit nådeår frå Herren.»

20Så rulla han saman bokrullen, gav henne til tenaren og sette seg. Alle i synagoga hadde auga festa på han.

21Han tok til å seia til dei: «I dag er dette skriftordet oppfylt medan de høyrer på.»

22Alle tala vel om han og undra seg over nådeorda som kom frå munnen hans. Dei sa: «Er ikkje dette son til Josef?»

23Han sa til dei: «De kjem sikkert til å bruka dette ordtaket mot meg: Lækjar, lækj deg sjølv! Det vi har høyrt du har gjort i Kapernaum, gjer det her òg i heimbygda di!»

24Og han sa: «Sanneleg seier eg dykk: Ingen profet blir teken imot i heimbygda si.

25Eg seier dykk som sant er: Det var mange enkjer i Israel på Elias si tid, då himmelen var stengd i tre år og seks månader og det kom ein stor hungersnaud over heile landet.

26Men Elia vart ikkje send til nokon av dei, berre til ei enkje i Sarepta i Sidon-området.

27Og det var mange spedalske i Israel på profeten Elisjas tid, men ingen av dei vart reinsa, berre syraren Naaman.»

28Alle i synagoga vart fulle av raseri då dei høyrde dette.

29Dei reiste seg og dreiv han ut av byen og førte han til kanten av fjellet som byen var bygd på, for å kasta han utfor.

30Men han gjekk midt gjennom flokken og drog sin veg.

Lignelsen om såmannenMML

En av de få lignelsene som blir forklart av Jesus selv.

Matteus(du leser)

1Den dagen gjekk Jesus ut av huset og sette seg ned ved sjøen.

2Då samla det seg så mykje folk omkring han at han gjekk ut i ein båt og sette seg der, medan heile folkemengda stod på stranda.

3Og han tala til dei om mykje i likningar og sa: «Sjå, ein såmann gjekk ut for å så.

4Og då han sådde, fall noko ved vegkanten, og fuglane kom og åt det opp.

5Noko fall på steingrunn, der det var lite jord. Det spirte fort, fordi jorda var så grunn.

6Men då sola steig, vart det svidd, og sidan det ikkje hadde rot, tørka det bort.

7Noko fall mellom tornebuskar, og tornebuskane voks opp og kvelte det.

8Men noko fall i god jord og bar grøde, nokre hundrefaldig, nokre sekstifaldig, nokre trettifaldig.

9Den som har øyre, høyr!»

10Læresveinane kom då til han og spurde: «Kvifor talar du til dei i likningar?»

11Han svara og sa til dei: «De har fått å kjenna løyndomane om himmelriket, men dei har ikkje fått det.

12For den som har, han skal få, og det i overflod. Men den som ikkje har, skal òg mista det han har.

13Difor talar eg til dei i likningar, fordi dei ser, men ser ikkje, og høyrer, men høyrer ikkje og forstår ikkje.

14På dei vert profetordet hos Jesaja oppfylt, det som seier: 'De skal høyra og høyra, men ikkje forstå, og sjå og sjå, men ikkje skjøna.

15For hjarta til dette folket har vorte sløvt, øyra deira høyrer tungt, og auga sine har dei late att, så dei ikkje skal sjå med auga og høyra med øyra og forstå med hjarta og venda om, så eg kan lækja dei.'

16Men sæle er auga dykkar fordi dei ser, og øyra dykkar fordi dei høyrer.

17Sanneleg seier eg dykk: Mange profetar og rettferdige lengta etter å sjå det de ser, men fekk ikkje sjå det, og høyra det de høyrer, men fekk ikkje høyra det.

18Så høyr no kva likninga om såmannen tyder:

19Når nokon høyrer ordet om riket og ikkje forstår det, kjem den vonde og riv bort det som er sådd i hjarta hans. Dette er det som vart sådd ved vegkanten.

20Det som vart sådd på steingrunn, er den som høyrer ordet og straks tek imot det med glede.

21Men han har ikkje rot i seg og held berre ut ei tid. Når det kjem trengsle eller forfølging for ordet si skuld, fell han straks frå.

22Det som vart sådd mellom tornebuskar, er den som høyrer ordet, men bekymringane i denne verda og rikdommens bedrag kveler ordet, og det ber ikkje frukt.

23Men det som vart sådd i god jord, er den som høyrer ordet og forstår det. Han ber frukt og gjev avling, nokre hundrefaldig, nokre sekstifaldig, nokre trettifaldig.

MarkusMark 4:1-20

1Han tok til å undervisa ved sjøen att. Ei stor folkemengd samla seg rundt han, så han måtte gå om bord i ein båt og setja seg der ute på sjøen, medan heile folkemengda stod på land ved sjøen.

2Han lærte dei mykje i likningar, og i undervisninga si sa han til dei:

3«Høyr! Ein såmann gjekk ut for å så.

4Då han sådde, fall noko ved vegen, og fuglane kom og åt det opp.

5Noko fall på steingrunn der det var lite jord, og det spirte fort opp fordi jorda var så grunn.

6Men då sola steig, vart det svidd, og sidan det ikkje hadde rot, visna det.

7Noko fall mellom tornebuskar, og tornebuskane voks opp og kvelte det, så det ikkje gav grøde.

8«Høyr! Ein såmann gjekk ut for å så. Då han sådde, fall noko ved vegen, og fuglane kom og åt det opp. Noko fall på steingrunn der det var lite jord, og det spirte fort opp fordi jorda var så grunn. Men då sola steig, vart det svidd, og sidan det ikkje hadde rot, visna det. Noko fall mellom tornebuskar, og tornebuskane voks opp og kvelte det, så det ikkje gav grøde. Men noko fall i god jord og gav grøde som voks og auka; det bar tretti, seksti og hundrefaldig.»

9Og han sa: «Den som har øyre å høyra med, høyr!»

10Då han var åleine, spurde dei som var kring han, saman med dei tolv, om likningane.

11Han sa til dei: «Til dykk er løyndomen om Guds rike gjeven. Men for dei som står utanfor, kjem alt i likningar,

12så dei ser og ser, men ikkje ser klårt, og høyrer og høyrer, men ikkje forstår, så dei ikkje vender om og får tilgjeving.»

13Så sa han til dei: «Forstår de ikkje denne likninga? Korleis skal de då skjøna alle dei andre likningane?

14Såmannen sår ordet.

15Dei ved vegen er dei som ordet blir sådd i, men når dei høyrer det, kjem Satan straks og tek bort ordet som er sådd i dei.

16På same måten er det med dei som blir sådde på steingrunn: Når dei høyrer ordet, tek dei straks imot det med glede.

17Men dei har ikkje rot i seg og held berre ut ei stund. Når det kjem trengsel eller forfølging for ordet si skuld, fell dei straks frå.

18Andre er dei som blir sådde mellom tornebuskar. Dei høyrer ordet,

19men bekymringane i verda, den forførande rikdomen og lysta etter andre ting kjem til og kveler ordet, så det ikkje ber frukt.

20Men dei som er sådde i den gode jorda, det er dei som høyrer ordet og tek imot det og ber frukt – trettifaldig, sekstifaldig og hundrefaldig.»

LukasLuk 8:4-15

4Då mykje folk samla seg, og folk frå by etter by kom til han, tala han i ei likning:

5«Ein såmann gjekk ut for å så kornet sitt. Og medan han sådde, fall noko ved vegen. Det vart trakka ned, og fuglane under himmelen åt det opp.

6Noko fall på steingrunn, og då det kom opp, tørka det bort fordi det ikkje hadde væte.

7Noko fall midt mellom tornebuskar, og tornebuskane voks opp saman med det og kvelte det.

8Men noko fall i god jord, og det voks opp og bar hundre gonger så mykje frukt.» Då han hadde sagt dette, ropa han ut: «Den som har øyre å høyra med, høyr!»

9Læresveinane hans spurde han kva denne likninga tydde.

10Han sa: «Dykk er det gjeve å kjenna løyndomane om Guds rike. Men til dei andre kjem det i likningar, så dei ser og likevel ikkje ser, og høyrer og likevel ikkje forstår.»

11Dette er likninga: Såkornet er Guds ord.

12Dei ved vegen er dei som høyrer, men så kjem djevelen og tek ordet bort frå hjarta deira, så dei ikkje skal tru og bli frelste.

13Dei på steingrunn er dei som tek imot ordet med glede når dei høyrer det. Men dei har ikkje rot; dei trur berre ei tid, og når prøvingar kjem, fell dei frå.

14Det som fall mellom tornebuskar, er dei som høyrer, men som på vegen gjennom livet blir kvelte av bekymringar, rikdom og nyting, så dei ikkje ber mogen frukt.

15Men det i den gode jorda, det er dei som høyrer ordet og tek vare på det i eit godt og ærleg hjarte, og ber frukt med tolmod.

Den dagen gjekk Jesus ut av huset og sette seg ned ved sjøen.
Då samla det seg så mykje folk omkring han at han gjekk ut i ein båt og sette seg der, medan heile folkemengda stod på stranda.
Og han tala til dei om mykje i likningar og sa: «Sjå, ein såmann gjekk ut for å så.
Og då han sådde, fall noko ved vegkanten, og fuglane kom og åt det opp.
Noko fall på steingrunn, der det var lite jord. Det spirte fort, fordi jorda var så grunn.
Men då sola steig, vart det svidd, og sidan det ikkje hadde rot, tørka det bort.
Noko fall mellom tornebuskar, og tornebuskane voks opp og kvelte det.
Den som har øyre, høyr!»
Han svara og sa til dei: «De har fått å kjenna løyndomane om himmelriket, men dei har ikkje fått det.
For den som har, han skal få, og det i overflod. Men den som ikkje har, skal òg mista det han har.
Difor talar eg til dei i likningar, fordi dei ser, men ser ikkje, og høyrer, men høyrer ikkje og forstår ikkje.
På dei vert profetordet hos Jesaja oppfylt, det som seier: 'De skal høyra og høyra, men ikkje forstå, og sjå og sjå, men ikkje skjøna.
For hjarta til dette folket har vorte sløvt, øyra deira høyrer tungt, og auga sine har dei late att, så dei ikkje skal sjå med auga og høyra med øyra og forstå med hjarta og venda om, så eg kan lækja dei.'
Men sæle er auga dykkar fordi dei ser, og øyra dykkar fordi dei høyrer.
Sanneleg seier eg dykk: Mange profetar og rettferdige lengta etter å sjå det de ser, men fekk ikkje sjå det, og høyra det de høyrer, men fekk ikkje høyra det.
Så høyr no kva likninga om såmannen tyder:
Når nokon høyrer ordet om riket og ikkje forstår det, kjem den vonde og riv bort det som er sådd i hjarta hans. Dette er det som vart sådd ved vegkanten.
Det som vart sådd på steingrunn, er den som høyrer ordet og straks tek imot det med glede.
Men han har ikkje rot i seg og held berre ut ei tid. Når det kjem trengsle eller forfølging for ordet si skuld, fell han straks frå.
Det som vart sådd mellom tornebuskar, er den som høyrer ordet, men bekymringane i denne verda og rikdommens bedrag kveler ordet, og det ber ikkje frukt.
Men det som vart sådd i god jord, er den som høyrer ordet og forstår det. Han ber frukt og gjev avling, nokre hundrefaldig, nokre sekstifaldig, nokre trettifaldig.
Ei anna likning la han fram for dei og sa: «Himmelriket kan liknast med ein mann som sådde godt såkorn i åkeren sin.
Men medan folka sov, kom fienden hans og sådde ugras mellom kveiten og gjekk bort.
Då grøda voks opp og sette aks, synte ugraset seg òg.
Tenarane til husbonden kom då til han og sa: 'Herre, var det ikkje godt såkorn du sådde i åkeren din? Kvar kjem då ugraset frå?'
Han svara: 'Ein fiende har gjort dette.' Tenarane sa til han: 'Vil du at vi skal gå og samla det inn?'
'Nei,' sa han, 'for når de samlar ugraset, kan de koma til å riva opp kveiten saman med det.
Lat begge veksa saman fram til hausten. Og når hausten kjem, vil eg seia til haustfolka: Samla først ugraset og bind det i buntar til å brennast. Men kveiten skal de samla inn i løa mi.'»
Ei anna likning la han fram for dei og sa: «Himmelriket er likt eit sennepsfrø som ein mann tok og sådde i åkeren sin.
Det er det minste av alle frø, men når det veks opp, er det større enn alle andre hagevekstar og vert til eit tre, så fuglane under himmelen kjem og held til i greinene på det.
Endå ei likning fortalde han dei: «Himmelriket er likt ein surdeig som ei kvinne tok og blanda inn i tre skjepper mjøl, til alt var gjennomsyra.»
Alt dette tala Jesus til folkemengda i likningar. Utan likningar tala han ikkje til dei.
Slik skulle det oppfyllast som er tala gjennom profeten: «Eg vil opna munnen min med likningar, eg vil kunngjera det som har vore løynt frå verda vart grunnlagd.»
Så sende han folkemengda bort og gjekk inn i huset. Læresveinane kom då til han og sa: «Forklar oss likninga om ugraset i åkeren.»
Åkeren er verda. Det gode såkornet er borna til riket. Ugraset er borna til den vonde.
Fienden som sådde det, er djevelen. Hausten er enden på verda, og haustfolka er englane.
Slik som ugraset vert samla og brent i eld, slik skal det vera ved enden av verda.
Menneskesonen skal senda ut englane sine, og dei skal samla ut or riket hans alt som fører til fall, og dei som gjer urett.
Dei skal kasta dei i eldovnen. Der skal dei gråta og skjera tenner.
Då skal dei rettferdige lysa som sola i riket til Far sin. Den som har øyre, høyr!
Himmelriket er likt ein skatt som var løynd i ein åker. Ein mann fann han og gøymde han att. I si glede gjekk han bort og selde alt han eigde, og kjøpte den åkeren.
Himmelriket er òg likt ein kjøpmann som var på leit etter vakre perler.
Då han fann ei svært verdifull perle, gjekk han bort og selde alt han eigde, og kjøpte henne.
Då det var fullt, drog dei det opp på stranda. Så sette dei seg ned og samla den gode fisken i kar, men den dårlege kasta dei ut.
Slik skal det vera ved enden av verda. Englane skal gå ut og skilja dei vonde frå dei rettferdige
og kasta dei i eldovnen. Der skal dei gråta og skjera tenner.
«Har de forstått alt dette?» Dei svara: «Ja.»
Då sa han til dei: «Difor er kvar skriftlærd som har vorte ein lærling i himmelriket, lik ein hushaldar som hentar fram nytt og gammalt frå skattkammeret sitt.»
Då Jesus hadde fullført desse likningane, drog han bort derifrå.
Han kom til heimstaden sin og lærte folket i synagogen deira, så dei vart fulle av undring og sa: «Kvar har han denne visdommen frå, og desse mektige gjerningane?
Er ikkje dette son til tømmermannen? Heiter ikkje mor hans Maria, og brørne hans Jakob og Josef og Simon og Judas?
Og systrene hans, bur dei ikkje alle her hos oss? Kvar har han då alt dette frå?»
Og dei tok anstøyt av han. Men Jesus sa til dei: «Ein profet er ikkje vanæra andre stader enn på heimstaden sin og i sitt eige hus.»
Og han gjorde ikkje mange mektige gjerningar der, på grunn av vantrua deira.
←→